Κατάμεστο το Δημοτικό Θέατρο Αργοστολίου «Κέφαλος» στην πρώτη επίσημη εκδήλωση του Παραρτήματος Κεφαλονιάς και Ιθάκης της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρείας.
- Κεντρικός ομιλητής ο διεθνώς διακεκριμένος Κεφαλονίτης επιστήμονας Αθανάσιος Φωκάς.
- Βραβεύτηκαν μαθητές και μαθήτριες που διακρίθηκαν στους μαθηματικούς διαγωνισμούς της ΕΜΕ.
Μια βραδιά αφιερωμένη στη γνώση, στα μαθηματικά και κυρίως στα παιδιά έζησε το Αργοστόλι το βράδυ της Κυριακής 13 Σεπτεμβρίου.
Το Δημοτικό Θέατρο «Κέφαλος» γέμισε από κόσμο για την 1η Ετήσια Επιστημονική Εκδήλωση του νεοσύστατου Παραρτήματος Κεφαλονιάς και Ιθάκης της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρείας, με κεντρικό πρόσωπο έναν Κεφαλονίτη που έχει διαγράψει διεθνή πορεία στην επιστήμη: τον ακαδημαϊκό Αθανάσιο Σ. Φωκά.
Το κοινό παρακολούθησε με ιδιαίτερη προσήλωση τη διάλεξή του με θέμα «Νόηση, Μαθηματικά & Τέχνη», μια ομιλία που κινήθηκε από τη λειτουργία του ανθρώπινου εγκεφάλου και το ασυνείδητο μέχρι τη μαθηματική σκέψη, τον Einstein, τη γεωμετρία και τη ζωγραφική του Jackson Pollock και του Piet Mondrian.
Η βραδιά ήταν αφιερωμένη στα παιδιά
Η εκδήλωση είχε, όμως, έναν ακόμη ιδιαίτερα σημαντικό χαρακτήρα: τη βράβευση μαθητών και μαθητριών της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης από την Κεφαλονιά και την Ιθάκη, οι οποίοι διακρίθηκαν στους πανελλήνιους μαθηματικούς διαγωνισμούς της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρείας.
Το μήνυμα που δόθηκε στα παιδιά ήταν καθαρό: οι μαθηματικοί διαγωνισμοί δεν είναι μια διαδικασία που πρέπει να φοβίζει, αλλά μια ευκαιρία να δοκιμάσει κανείς τις δυνατότητές του, να μάθει να επιμένει και να αναζητεί διαφορετικούς δρόμους για τη λύση ενός προβλήματος.
«Τα μαθηματικά δεν είναι μόνο αριθμοί και τύποι. Είναι τρόπος σκέψης, δημιουργικότητα, αναζήτηση, επιμονή και ελευθερία».
Αυτό ήταν και ένα από τα κεντρικά μηνύματα της πρώτης μεγάλης εκδήλωσης του νέου Παραρτήματος.
(Θα ακολουθήσει επόμενο ρεπορτάζ με τις βραβεύσεις των παιδιών)
Ο Αθανάσιος Φωκάς πρώτο επίτιμο μέλος του Παραρτήματος
Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η στιγμή κατά την οποία ο Αθανάσιος Φωκάς ανακηρύχθηκε πρώτο επίτιμο μέλος του Παραρτήματος Κεφαλονιάς και Ιθάκης της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρείας και του απονεμήθηκε τιμητική πλακέτα.
Η επιλογή είχε ισχυρό συμβολισμό.
Ένας επιστήμονας με διεθνή αναγνώριση, με ακαδημαϊκή παρουσία στα σημαντικότερα πανεπιστημιακά ιδρύματα του κόσμου και καταγωγή από την Κεφαλονιά, βρέθηκε ξανά στον τόπο του για να μιλήσει όχι μόνο για την επιστήμη του, αλλά και για τη σχέση του με το νησί.
Ο ίδιος αναφέρθηκε με εμφανή συγκίνηση στις μνήμες του από την Κεφαλονιά, στα μαθητικά του χρόνια, στην οικογένειά του και στην πολιτιστική επιρροή που, όπως είπε, άσκησε το νησί στη μετέπειτα διαδρομή του.
Μίλησε ακόμη για τη μουσική που άκουγε στο οικογενειακό του σπίτι, για την αγάπη του για την όπερα και για τις φιλοσοφικές και πολιτικές συζητήσεις των νεανικών του χρόνων.
«Η Κεφαλονιά έπαιξε σημαντικό ρόλο στην πορεία μου»
Η αναφορά του στην ιδιαίτερη πατρίδα του ήταν από τις πιο ανθρώπινες στιγμές της βραδιάς.
Ο Αθανάσιος Φωκάς θυμήθηκε ότι η τελευταία αντίστοιχη παρουσία του στο Αργοστόλι ήταν τον Απρίλιο του 2009, ενώ έκανε ιδιαίτερη αναφορά και στον αδελφό του, τον μακαριστό Μητροπολίτη Γεράσιμο.
Μέσα από αυτή την προσωπική διαδρομή πέρασε στη μεγάλη επιστημονική ερώτηση της βραδιάς: Πώς λειτουργεί πραγματικά ο ανθρώπινος νους;
Ο εγκέφαλος γνωρίζει πριν από εμάς
Στο πρώτο μέρος της διάλεξής του, ο Αθανάσιος Φωκάς παρουσίασε μια από τις κεντρικές θέσεις του για τη νόηση: ότι πολλές από τις διεργασίες που θεωρούμε συνειδητές έχουν ήδη ξεκινήσει σε ασυνείδητο επίπεδο.
Χρησιμοποίησε παραδείγματα από τη νευροεπιστήμη, τον αθλητισμό και γνωστά πειράματα σχετικά με τη λήψη αποφάσεων, υποστηρίζοντας ότι ο εγκέφαλος επεξεργάζεται την πληροφορία πριν αυτή φτάσει στη συνειδητή μας αντίληψη.
«Πριν αντιληφθούμε οτιδήποτε, ο εγκέφαλός μας το έχει ήδη δομήσει».
Στο πλαίσιο αυτό παρουσίασε την έννοια των «μετα-αναπαραστάσεων», την ικανότητα δηλαδή του ανθρώπου να μετατρέπει νοητικές εικόνες και αφηρημένες δομές σε γλώσσα, μαθηματικά, τεχνολογία και τέχνη.
Για τον ίδιο, εκεί βρίσκεται ένα από τα βασικά στοιχεία που διαφοροποιούν τον άνθρωπο και εξηγούν την πορεία της ανθρώπινης δημιουργίας και προόδου.
Γιατί τα μαθηματικά είναι πολύ περισσότερα από αριθμούς
Το δεύτερο μέρος της ομιλίας ήταν αφιερωμένο στα μαθηματικά.
Ο Αθανάσιος Φωκάς υποστήριξε ότι ο άνθρωπος εμφανίζει από πολύ μικρή ηλικία βασικές μαθηματικές και στατιστικές ικανότητες και παρουσίασε ερευνητικά παραδείγματα από βρέφη και κοινωνίες με ελάχιστη επαφή με τη σύγχρονη μαθηματική εκπαίδευση.
Στο ερώτημα «τι είναι τα μαθηματικά;», η δική του απάντηση ήταν εξαιρετικά συμπυκνωμένη: «Αφαίρεση και γενίκευση».
Η δύναμη των μαθηματικών, εξήγησε, βρίσκεται ακριβώς στη δυνατότητά τους να υπερβαίνουν το άμεσα ορατό και το διαισθητικό.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε η γεωμετρία του Riemann: μια αφηρημένη μαθηματική κατασκευή που αργότερα αποδείχθηκε απαραίτητη για τη διατύπωση της Γενικής Θεωρίας της Σχετικότητας.
Από τα μαθηματικά στον Pollock και τον Mondrian
Το τελευταίο μέρος της διάλεξης ήταν ίσως εκείνο που προκάλεσε τη μεγαλύτερη έκπληξη στο κοινό.
Ο Αθανάσιος Φωκάς συνέδεσε τα μαθηματικά με την τέχνη, χρησιμοποιώντας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τον Jackson Pollock.
Αναφέρθηκε στην τεχνική του drip painting και στις έρευνες που έδειξαν ότι οι πίνακές του δεν αποτελούν τυχαίες συνθέσεις, αλλά εμφανίζουν αυστηρά χαρακτηριστικά φρακταλικής γεωμετρίας.
Σύμφωνα με όσα παρουσίασε, έργα της κλασικής περιόδου του Pollock εμφανίζουν φρακταλική διάσταση περίπου 1,7.
Ακόμη πιο εντυπωσιακή ήταν η αναφορά του στον Piet Mondrian. Μετρήσεις σε πρώιμο έργο του, όπως είπε, έδωσαν φρακταλική διάσταση περίπου 1,75.
Η ερμηνεία που πρότεινε ο Αθανάσιος Φωκάς ήταν γοητευτική: οι μεγάλοι καλλιτέχνες ενδέχεται, μέσω της αφαίρεσης και της δημιουργικής διαδικασίας, να συλλαμβάνουν ασυνείδητα μαθηματικές δομές που υπάρχουν ήδη στη φύση.
Ακούστε την ομιλία του καθηγητή Θανάση Φωκά:
Μια πρώτη εκδήλωση με ισχυρό συμβολισμό
Στην εκδήλωση απηύθυνε χαιρετισμό ο Πρόεδρος της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρείας, Ανάργυρος Φελλούρης, ο οποίος αναφέρθηκε τόσο στην ίδρυση του νέου Παραρτήματος όσο και στη διεθνή επιστημονική διαδρομή του Αθανάσιου Φωκά.
Παρόντες, ήταν μεταξύ άλλων ο Γενικός Γραμματέας Εμπορίου Ναπολέων Μαραβέγιας, ο βουλευτής Κεφαλονιάς και Ιθάκης Παναγής Καππάτος, ο Αντιπεριφερειάρχης Σωτήρης Κουρής, η Αντιπεριφερειάρχης Ελένη Παπαναστασάτου, οι Αντιδήμαρχοι Σπύρος Σαμούρης και Γιώργος Τσιλιμιδός, ο ειδικός σύμβουλος Βίκτωρας Ρουχωτάς, εκπαιδευτικοί, πανεπιστημιακοί, γονείς και μαθητές.
Η πρώτη αυτή μεγάλη δημόσια παρουσία του Παραρτήματος Κεφαλονιάς και Ιθάκης της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρείας έθεσε παράλληλα και τον τόνο για τη συνέχεια: περισσότερη επαφή των παιδιών με τα μαθηματικά, στήριξη των εκπαιδευτικών και δράσεις που θα φέρουν την επιστημονική σκέψη πιο κοντά στην τοπική κοινωνία.
Και ίσως το ισχυρότερο μήνυμα της βραδιάς να μην βρισκόταν σε κάποια δύσκολη εξίσωση.
Βρισκόταν στα παιδιά που ανέβαιναν στη σκηνή για να παραλάβουν το βραβείο τους — και άκουγαν έναν από τους σημαντικότερους Κεφαλονίτες επιστήμονες να τους λέει, ουσιαστικά, ότι δεν υπάρχει όριο σε αυτό που μπορούν να πετύχουν.
Ρεπορτάζ Ελένη Δ. Χιόνη
Δείτε το video με όλες τις ομιλίες:
