Νέοι φόροι στα ακίνητα από το 2027: Τι προβλέπει ο Κώδικας Αυτοδιοίκησης και γιατί προκαλεί έντονες αντιδράσεις

Δύο νέες επιβαρύνσεις στην ακίνητη περιουσία προβλέπει το υπό διαβούλευση σχέδιο του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ανοίγοντας ήδη μεγάλη συζήτηση και ακόμα μεγαλύτερες αντιδράσεις για το κόστος που μπορεί να προστεθεί από το 2027 σε ιδιοκτήτες, νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Το νομοσχέδιο του Υπουργείου Εσωτερικών βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση και δεν έχει ακόμη ψηφιστεί. Ωστόσο, οι διατάξεις του Μέρους Β΄, που αφορούν τα έσοδα δήμων και περιφερειών, έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, καθώς εισάγουν νέο πλαίσιο φορολόγησης της ακίνητης περιουσίας υπέρ της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Στο επίκεντρο βρίσκονται δύο ρυθμίσεις: το Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης, που θα αφορά τους δήμους, και το Τέλος Περιφερειακής Ανάπτυξης, που θα μπορεί να επιβάλλεται από τις περιφέρειες.

Η συζήτηση δεν αφορά απλώς έναν νέο τρόπο είσπραξης μέσω των λογαριασμών ρεύματος. Αυτό είναι το πρακτικό εργαλείο. Η ουσία είναι ότι το σχέδιο νόμου δημιουργεί ένα νέο σταθερό φορολογικό πεδίο πάνω στην ακίνητη περιουσία, με στόχο την ενίσχυση των εσόδων των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης από τις τσέπες των δημοτών.

Το πρώτο νέο βάρος είναι το Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης, το λεγόμενο ΤΤΑ. Σύμφωνα με τα άρθρα 392 έως 396 του σχεδίου νόμου, το ΤΤΑ αντικαθιστά το σημερινό Τέλος Ακίνητης Περιουσίας και τον Φόρο Ηλεκτροδοτούμενων Χώρων.

Το Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης θα επιβάλλεται επί της αξίας της ακίνητης περιουσίας που βρίσκεται μέσα στα διοικητικά όρια κάθε δήμου. Θα αφορά ακίνητα εντός σχεδίου πόλης, ακίνητα εντός οικισμών, αλλά και κτίσματα εκτός σχεδίου. Για τα εκτός σχεδίου κτίσματα, στον υπολογισμό λαμβάνεται υπόψη όχι μόνο η αξία του κτίσματος, αλλά και έκταση ίση με τη διπλάσια επιφάνεια που καταλαμβάνει το κτίσμα.

Ιδιαίτερη συζήτηση προκαλεί και η πρόβλεψη ότι το τέλος μπορεί να αφορά ακόμη και το δικαίωμα υψούν, δηλαδή τον λεγόμενο «αέρα» ενός ακινήτου, όταν αυτός έχει αποτυπωθεί σε συμβολαιογραφική πράξη.

Ο συντελεστής του ΤΤΑ, σύμφωνα με τις αναλύσεις που έχουν δημοσιευθεί για το σχέδιο νόμου, προβλέπεται να κυμαίνεται από 0,30‰ έως 0,70‰. Η ΠΟΜΙΔΑ επισημαίνει ότι το πλαίσιο αυτό είναι αυξημένο σε σχέση με το σημερινό ΤΑΠ, το οποίο κινείται από 0,25‰ έως 0,35‰, και χαρακτηρίζει τη ρύθμιση ως νέο «αυτοδιοικητικό ΕΝΦΙΑ».

Το δεύτερο νέο βάρος είναι το Τέλος Περιφερειακής Ανάπτυξης. Σύμφωνα με το άρθρο 447, τα περιφερειακά συμβούλια θα μπορούν να επιβάλλουν νέο τέλος υπέρ των περιφερειών, με συντελεστή από 0,15‰ έως 0,35‰. Το τέλος αυτό θα μπορεί να διαφοροποιείται ανά Περιφερειακή Ενότητα και τα έσοδα θα κατευθύνονται στη χρηματοδότηση έργων αρμοδιότητας της περιφέρειας.

Αυτό σημαίνει ότι, εφόσον οι διατάξεις ψηφιστούν ως έχουν και εφόσον μια περιφέρεια αποφασίσει να ενεργοποιήσει το νέο τέλος, οι ιδιοκτήτες ακινήτων μπορεί να βρεθούν αντιμέτωποι με διπλή επιβάρυνση: μία υπέρ του δήμου και μία υπέρ της περιφέρειας.

Η ΠΟΜΙΔΑ υποστηρίζει ότι, με την προσθήκη και του περιφερειακού τέλους, η συνολική επιβάρυνση μπορεί να φτάσει σε επίπεδα σημαντικά υψηλότερα από τα σημερινά. Από την πλευρά του, το Υπουργείο Εσωτερικών παρουσιάζει τον νέο Κώδικα ως προσπάθεια συγκέντρωσης, οργάνωσης και εκσυγχρονισμού του θεσμικού πλαισίου για την Αυτοδιοίκηση.

Το ζήτημα όμως γίνεται ακόμη πιο ευαίσθητο λόγω του τρόπου είσπραξης. Το ΤΤΑ προβλέπεται να συνεισπράττεται μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος, όπως συμβαίνει ήδη με υφιστάμενες δημοτικές επιβαρύνσεις.

Εάν το ακίνητο είναι μισθωμένο και ο λογαριασμός ρεύματος εκδίδεται στο όνομα του ενοικιαστή, το τέλος θα πληρώνεται αρχικά από τον ενοικιαστή μαζί με τον λογαριασμό. Στη συνέχεια, ο ενοικιαστής θα μπορεί να το αφαιρεί από το μίσθωμα, μεταφέροντας τελικά το βάρος στον ιδιοκτήτη.

Η πρόβλεψη αυτή δημιουργεί ερωτήματα για το πώς θα λειτουργήσει στην πράξη η σχέση ιδιοκτήτη και ενοικιαστή, ειδικά σε μια περίοδο όπου η αγορά κατοικίας και τα ενοίκια βρίσκονται ήδη σε μεγάλη πίεση.

Το πιο αυστηρό σημείο του σχεδίου αφορά τις συνέπειες της μη πληρωμής. Σύμφωνα με το κείμενο της διαβούλευσης, όταν ο υπόχρεος δεν καταβάλλει το τέλος, μη πληρώνοντας τρεις συνεχόμενους μηνιαίους λογαριασμούς ή έναν τριμηνιαίο, ο προμηθευτής ηλεκτρικής ενέργειας προβαίνει σε διακοπή της σύνδεσης και δεν την επαναφέρει μέχρι να εξοφληθεί το οφειλόμενο ποσό προς τον ίδιο και προς τον δήμο.

Εάν ο υπόχρεος δεν ενδιαφερθεί για την επαναχορήγηση ηλεκτρικού ρεύματος, ο προμηθευτής γνωστοποιεί την περίπτωση στον οικείο δήμο και διαγράφει τον υπόχρεο από τους καταναλωτές, ώστε ο δήμος να μεριμνήσει για την είσπραξη της οφειλής.

Με απλά λόγια, το σχέδιο δεν περιορίζεται μόνο σε μια νέα φορολογική επιβάρυνση επί της ακίνητης περιουσίας. Συνδέει την είσπραξή της με έναν λογαριασμό ζωτικής σημασίας για κάθε νοικοκυριό και επιχείρηση: τον λογαριασμό ηλεκτρικού ρεύματος.

Για τους ιδιοκτήτες, το πρόβλημα είναι διπλό. Από τη μία πλευρά, αυξάνεται το κόστος κατοχής ακινήτων. Από την άλλη, ο τρόπος είσπραξης μπορεί να δημιουργήσει πρακτικές δυσκολίες σε μισθωμένα ακίνητα, κλειστά σπίτια, παλιά ακίνητα, εξοχικές κατοικίες και περιπτώσεις όπου η σχέση ιδιοκτήτη και χρήστη του ακινήτου δεν είναι απλή.

Για περιοχές όπως η Κεφαλονιά, το θέμα αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Στο νησί υπάρχουν πολλά παλιά οικογενειακά ακίνητα, μετασεισμικά σπίτια, κλειστές κατοικίες, μικρές ιδιοκτησίες, εξοχικά, ενοικιαζόμενα δωμάτια και ακίνητα εκτός σχεδίου. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, κάθε νέα επιβάρυνση στην ακίνητη περιουσία δεν είναι απλώς ένας ακόμη αριθμός σε έναν λογαριασμό. Επηρεάζει την καθημερινότητα, την οικογενειακή περιουσία, την τοπική αγορά ενοικίων και το κόστος διατήρησης ακινήτων.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η οικονομική ενίσχυση των δήμων και των περιφερειών πρέπει να στηριχθεί σε νέες επιβαρύνσεις πάνω στην ακίνητη περιουσία ή αν απαιτείται διαφορετικό μοντέλο χρηματοδότησης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με πιο δίκαιη κατανομή βαρών και μεγαλύτερη κρατική ευθύνη.

Σε κάθε περίπτωση, οι διατάξεις βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της δημόσιας διαβούλευσης. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να αλλάξουν πριν κατατεθούν και ψηφιστούν στη Βουλή. Μέχρι τότε, ιδιοκτήτες, ενοικιαστές, δήμοι, περιφέρειες και επαγγελματικοί φορείς έχουν λόγο να παρακολουθούν στενά την εξέλιξη του θέματος.

Το βέβαιο είναι ότι η συζήτηση για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν είναι μόνο θεσμική. Είναι πλέον και βαθιά κοινωνική, γιατί αγγίζει ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα για την ελληνική οικογένεια: την ακίνητη περιουσία.

Πηγές / Τεκμηρίωση: Δημόσια διαβούλευση Υπουργείου Εσωτερικών για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, Μέρος Β΄ «Έσοδα Δήμων και Περιφερειών», άρθρα 381-448. ΠΟΜΙΔΑ. Ναυτεμπορική. Taxheaven. E-forologia.