Νησιωτική Θαλάσσια Διακυβέρνηση: γιατί η Κεφαλονιά και η Ιθάκη χρειάζονται ένα σύστημα και όχι ανταγωνιστικά λιμάνια

Όταν μιλάμε για λιμάνια, κρουαζιέρα, ακτοπλοΐα, yachting ή γενικότερα για τη θαλάσσια οικονομία ενός νησιού, συχνά κάνουμε ένα θεμελιώδες λάθος. Εστιάζουμε σε μεμονωμένα σημεία, σε ξεχωριστές πρωτοβουλίες, σε αποσπασματικά έργα. Ένα λιμάνι εδώ, μια προβλήτα εκεί, μια «στρατηγική» σε απομόνωση. Στην πραγματικότητα όμως, η ναυτιλιακή και τουριστική λειτουργία ενός νησιού δεν δουλεύει έτσι. Και σίγουρα @έτσι δεν την αντιλαμβάνονται όσοι λαμβάνουν τις αποφάσεις στην αγορά.

Για τις εταιρείες κρουαζιέρας, τους ακτοπλόους, τους ναυτιλιακούς πράκτορες και τους επενδυτές, το νησί είναι ένα ενιαίο σύστημα. Έχει ένα όνομα, μία φήμη, μία συνολική χωρητικότητα και μία επιχειρησιακή πραγματικότητα. Τα λιμάνια του δεν είναι ανταγωνιστές μεταξύ τους. Είναι εργαλεία μέσα στο ίδιο σύστημα.

Η Κεφαλονιά και η Ιθάκη δεν αποτελούν εξαίρεση. Προς τα έξω, δεν αξιολογούνται ως σύνολα δήμων ή λιμενικών ζωνών. Αξιολογούνται ως προορισμοί. Και ό,τι συμβαίνει σε ένα λιμάνι, επηρεάζει αναπόφευκτα την εικόνα και τη λειτουργία ολόκληρου του νησιού.

Εδώ ακριβώς έρχεται η έννοια της νησιωτικής θαλάσσιας διακυβέρνησης. Δεν πρόκειται για συγκεντρωτισμό ούτε για περιορισμό της τοπικής πρωτοβουλίας. Πρόκειται για συντονισμό, ρεαλισμό και σωστή σειρά. Για την κατανόηση ότι όλες οι θαλάσσιες δραστηριότητες μοιράζονται τους ίδιους πεπερασμένους πόρους: οδικά δίκτυα, λεωφορεία, οδηγούς, προσωπικό ασφάλειας, λιμενικές υπηρεσίες, περιβαλλοντικά όρια, αλλά και κοινωνική ανοχή.

Στην κρουαζιέρα, αυτή η αλληλεξάρτηση είναι ακόμη πιο έντονη. Οι εταιρείες δεν λειτουργούν συναισθηματικά. Λειτουργούν με βάση το ρίσκο, την αποδοτικότητα και την επαναληψιμότητα. Δεν εξετάζουν ένα λιμάνι απομονωμένα. Βλέπουν το νησί συνολικά και θέτουν απλά ερωτήματα: Μπορεί ο προορισμός να διαχειριστεί ταυτόχρονες προσεγγίσεις; Πουλάνε οι εκδρομές χωρίς να εξαντλούν τον επιβάτη; Υπάρχει επιχειρησιακή σαφήνεια; Υπάρχει προβλεψιμότητα από χρονιά σε χρονιά;

Όταν διαφορετικά λιμάνια στο ίδιο νησί κινούνται με ανεξάρτητες στρατηγικές, χωρίς κοινό πλαίσιο, το σύστημα αρχίζει να πιέζεται. Οι ίδιοι πόροι μοιράζονται άναρχα, οι εκδρομές επικαλύπτονται, τα περιθώρια λειτουργίας στενεύουν και η σύγχυση αντικαθιστά τη σαφήνεια. Και αργά ή γρήγορα, αυτή η τριβή γίνεται αντιληπτή από την αγορά.

Ο επιβάτης δεν γνωρίζει ποιος φορέας διαχειρίζεται ποια προβλήτα. Γνωρίζει μόνο αν η μέρα του λειτούργησε ή όχι.

Το ίδιο ισχύει και για τους πράκτορες. Οι κεντρικοί πράκτορες, ειδικά στην κρουαζιέρα, δεν επιζητούν πολυπλοκότητα. Θέλουν ένα καθαρό επιχειρησιακό μοντέλο για ολόκληρο το νησί. Θέλουν να γνωρίζουν ποιο είναι το βασικό σημείο πρόσβασης, πώς λειτουργούν τα δευτερεύοντα λιμάνια, πώς κατανέμονται οι ροές και πώς διαχειρίζονται οι ημέρες αιχμής. Όταν αυτή η εικόνα δεν είναι ξεκάθαρη, η αγορά επιλέγει την πιο ασφαλή και δοκιμασμένη λύση.

Αυτός είναι και ο λόγος που η σωστή θαλάσσια διακυβέρνηση αποτελεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Ένα καλά οργανωμένο νησιωτικό σύστημα δεν προσπαθεί να κάνει κάθε λιμάνι τα πάντα. Αντίθετα, αποδίδει ρόλους. Ένα λιμάνι μπορεί να είναι η κύρια πύλη της κρουαζιέρας, ένα άλλο να εξυπηρετεί boutique προσεγγίσεις, ένα τρίτο να εστιάζει στην ακτοπλοΐα ή στο yachting. Η δύναμη δεν βρίσκεται στην επανάληψη, αλλά στη συμπληρωματικότητα.

Εξίσου σημαντικός είναι και ο χρόνος. Δεν χρειάζεται κάθε φιλοδοξία να υλοποιείται άμεσα. Η θαλάσσια ανάπτυξη αποδίδει όταν ακολουθείται μια λογική ακολουθία: πρώτα ετοιμότητα, μετά συντονισμός, και μόνο στη συνέχεια επέκταση. Όταν αυτή η σειρά αντιστρέφεται, οι προσδοκίες αυξάνονται ταχύτερα από τη δυνατότητα υλοποίησης, και η απογοήτευση έρχεται αθόρυβα.

Για νησιά όπως η Κεφαλονιά και η Ιθάκη, με γεωγραφικούς και υποδομικούς περιορισμούς, αυτή η προσέγγιση είναι κρίσιμη. Οι περιορισμοί δεν είναι αδυναμίες. Είναι παράμετροι. Όταν λαμβάνονται υπόψη, οδηγούν σε βιώσιμο σχεδιασμό. Όταν αγνοούνται, μετατρέπονται σε ρίσκο φήμης.

Η νησιωτική θαλάσσια διακυβέρνηση προστατεύει και τις τοπικές κοινωνίες. Διασφαλίζει ότι η ανάπτυξη δεν δημιουργεί αιφνίδιες πιέσεις, ότι τα οφέλη κατανέμονται πιο ισόρροπα και ότι οι κάτοικοι δεν έρχονται αντιμέτωποι με καταστάσεις για τις οποίες δεν προετοιμάστηκαν. Και στην τουριστική οικονομία, η κοινωνική αποδοχή, όταν χαθεί, δύσκολα επανέρχεται.

Στην ουσία, η καλή διακυβέρνηση δεν αφορά το να λες «όχι». Αφορά το να λες «ναι» με σωστό τρόπο, τη σωστή στιγμή και για τους σωστούς λόγους.

Για την Κεφαλονιά και την Ιθάκη, το μέλλον δεν βρίσκεται σε αποσπασματικές θαλάσσιες φιλοδοξίες. Βρίσκεται σε ένα κοινό όραμα, βασισμένο στην επιχειρησιακή πραγματικότητα, στη γνώση της αγοράς και στη μακροπρόθεσμη αξία. Ένα όραμα όπου τα λιμάνια λειτουργούν συμπληρωματικά και όχι ανταγωνιστικά. Όπου οι αποφάσεις λαμβάνονται με γνώμονα το νησί συνολικά και όχι το εκάστοτε σημείο.

Διότι στη θάλασσα, όπως και στη ναυσιπλοΐα, ένα σύστημα χωρίς συντονισμό μπορεί να κινείται, αλλά σπάνια φτάνει εκεί που θέλει. @highlight