Γεράσιμος Ποδαράς: Ο βιολιστής της Ερύσσου που έφυγε από τη ζωή πάνω στον χορό [εικόνες]

Ήθελε να φύγει από τη ζωή όπως την αγαπούσε: τραγουδώντας και χορεύοντας. Και, σύμφωνα με τη μαρτυρία του Γεράσιμου Γαλανού, η επιθυμία του εκπληρώθηκε τον Αύγουστο του 2010, όταν το σώμα του έγειρε στην κορύφωση ενός κεφαλονίτικου χορού.

Ο Γεράσιμος Σπύρου Ποδαράς, βιολιστής και τραγουδιστής από τα Πατρικάτα της Ερύσσου, άφησε πίσω του μια πολύτιμη μουσική παρακαταθήκη. Με το ιδιαίτερο παίξιμό του και τη φωνή του υπηρέτησε την κεφαλονίτικη μουσικοχορευτική παράδοση, συνοδεύοντας γλέντια, πανηγύρια και οικογενειακές χαρές.

Η διαδρομή του αναδεικνύεται μέσα από το κείμενο του Γεράσιμου Σωτ. Γαλανού, ο οποίος τον γνώρισε, τον επισκέφθηκε επανειλημμένα και κατέγραψε τραγούδια και μουσικές του.

Τα πρώτα ακούσματα στα Πατρικάτα

Γεννημένος το 1931, ο Γεράσιμος Ποδαράς μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον γεμάτο μουσική. Ο πατέρας του, Σπύρος, και οι θείοι του, Ευάγγελος και Σωκράτης, ήταν λαϊκοί οργανοπαίχτες. Έπαιζαν σκορτσάμπουνο και φλογέρα, όργανα που κατασκεύαζαν οι ίδιοι, συντροφεύοντας με τους σκοπούς τους τη φύλαξη των κοπαδιών, αλλά και τα πανηγύρια και τις χαρές του χωριού.

Αυτές οι εικόνες και οι μελωδίες διαμόρφωσαν τη σχέση του με την παράδοση. Ο ίδιος και ο αδελφός του, Σαράντης, έμαθαν πρακτικά βιολί, συνεχίζοντας τη μουσική διαδρομή της οικογένειας.

Σημαντική επιρροή υπήρξε και ο παλιός βιολιστής της Ερύσσου, Γιάννης Καψάλης, γνωστός ως «Λούμος». Η αγάπη του Ποδαρά για το όργανο τον οδήγησε, μάλιστα, να κατασκευάσει ένα βιολί από ξύλο συκιάς, το οποίο χάρισε στον αδελφό του.

Η κορνέτα, τα καράβια και η επιστροφή

Κατά τη στρατιωτική του θητεία έμαθε κορνέτα και διακρίθηκε ως σαλπιγκτής. Οι μουσικές του ικανότητες έγιναν αφορμή να του προτείνουν να παραμείνει στον στρατό ως μόνιμος μουσικός.

Η ζωή του, ωστόσο, ακολούθησε διαφορετική πορεία. Το 1956 έγινε ναυτικός και για μεγάλο διάστημα ταξίδεψε στις θάλασσες του κόσμου, γνωρίζοντας λιμάνια, ανθρώπους και διαφορετικές συνήθειες.

Το βιολί παρέμεινε σταθερό σημείο αναφοράς. Ανάμεσα στις υποχρεώσεις της δουλειάς και της οικογένειας, παρακολούθησε μαθήματα σε ωδείο του Πειραιά, προκειμένου να εμπλουτίσει το ρεπερτόριό του με βαλς, πόλκα, φοξ και άλλους ευρωπαϊκούς χορούς που του ζητούσαν στα γλέντια.

Γύρω στο 1987 επέστρεψε στα Πατρικάτα, κουβαλώντας τις εμπειρίες της ξενιτιάς και τη βαθιά επιθυμία να ζήσει ξανά στον τόπο του.

Το βιολί ως καθημερινή συντροφιά

Καλόκαρδος, φιλόξενος, κοινωνικός και γλεντζές, ο Γεράσιμος Ποδαράς ανταποκρινόταν με χαρά στα καλέσματα για μουσική. Έπαιξε σε γάμους, βαφτίσια, πανηγύρια και πολιτιστικές εκδηλώσεις, δίνοντας με το βιολί του τον ρυθμό στις συναντήσεις των συγχωριανών του.

Η καθημερινότητα στο χωριό είχε, όμως, και μοναξιά. Όπως περιγράφει ο Γεράσιμος Σωτ. Γαλανός, οι κάτοικοι ήταν λιγοστοί και ο Ποδαράς αναζητούσε συντροφιά στα γειτονικά χωριά και στα καφενεία. Εκεί συναντούσε φίλους, συζητούσε και συχνά έβρισκε την ευκαιρία για ένα μικρό γλέντι.

Στο σπίτι, η μουσική γινόταν ξανά καταφύγιο. Με το βιολί, τη φλογέρα ή το μαντολίνο του έδινε ζωή σε παλιούς σκοπούς: στον κεφαλονίτικο καλαματιανό «Βγήκα για καλή μου μάνα», στον Σταυρωτό «Μα είχα γέροντα πατέρα» και, πάνω απ’ όλα, στον Μπάλλο.

Έπαιζε και τραγουδούσε την παράδοση

Ένα από τα στοιχεία που τον ξεχώριζαν ήταν ότι τραγουδούσε παράλληλα με το παίξιμο του βιολιού, αποδίδοντας παλιά κεφαλονίτικα τραγούδια της υπαίθρου και τοπικές παραλλαγές γνωστών ασμάτων.

Γνώριζε τους χορούς, τους ρυθμούς και τα λόγια τους και μιλούσε με θέρμη για τη μουσική κληρονομιά του νησιού. Την ίδια στιγμή, εξέφραζε την αγωνία του για τα παλιά ακούσματα που χάνονταν μαζί με τους ανθρώπους που τα διατηρούσαν.

Στη μουσική του πορεία συνεργάστηκε με τον βιολιστή Διονύση Καψάλη («Λούμο»), με τον οποίο έπαιζαν και στο πανηγύρι της Παναγίας στην Ιερά Μονή Παλιοχέρσου. Συνεργάστηκε επίσης με τους κιθαρωδούς Νικόλα Αντύπα του Ευαγγέλου, από τα Γερμενάτα, και Ευάγγελο Γερμενή, από τον Ψιλιθριά.

Η φωνή του έμεινε καταγεγραμμένη

Ο Γεράσιμος Σωτ. Γαλανός ηχογράφησε και βιντεοσκόπησε τον Ποδαρά, διασώζοντας πολύτιμα δείγματα του ρεπερτορίου του. Στο πλαίσιο αυτών των καταγραφών, τον επισκέφθηκαν επίσης ο βιολιστής Λαμπρογιάννης Πεφάνης και συνεργάτες από το τότε ΤΕΙ Ληξουρίου.

Στην ψηφιακή κασετίνα με κεφαλληνιακά χοροτράγουδα «Ανέμη του χορού», ο Ποδαράς συμμετείχε ερμηνεύοντας τα τραγούδια «Αμπέλι μου πλατύφυλλο και κοντοκλαδεμένο» και «Της Λενιώς».

Οι καταγραφές αυτές διατηρούν ζωντανό τον ιδιαίτερο ήχο του και αποτελούν μαρτυρίες μιας μουσικής παράδοσης που μεταδιδόταν από γενιά σε γενιά, μέσα στις οικογένειες και στα γλέντια.

«Να φύγω πάνω στον χορό»

Μέχρι τον Αύγουστο του 2010, ο Γεράσιμος Ποδαράς έζησε στα Πατρικάτα με τις αναμνήσεις του, τους λιγοστούς συγχωριανούς του και την καθημερινή συντροφιά των οργάνων του.

Στον Γεράσιμο Σωτ. Γαλανό είχε εμπιστευθεί πολλές φορές την επιθυμία του:

«Γεράσιμέ μου, θέλω να φύγω από τη ζωή […] τραγουδώντας και χορεύοντας… να φύγω πάνω στον χορό».

Σύμφωνα με τον συγγραφέα, έτσι ήρθε και το τέλος του: πάνω στην κορύφωση ενός κεφαλονίτικου χορού. Μια τελευταία στιγμή δεμένη με όσα αγάπησε και υπηρέτησε σε όλη του τη ζωή.

Πηγή: Κείμενο του Γεράσίμου Σωτ. Γαλανού, το οποίο πρωτοδημοσιεύθηκε στο «KEFALONITIS MAGAZINE» το 2010, λίγους μήνες πριν από τον θάνατο του Γεράσιμου Ποδαρά. Η παρούσα δημοσιογραφική διασκευή βασίζεται στη μεταγενέστερη εκδοχή που παραχώρησε ο συγγραφέας.