Ο Σπύρος Θεοτοκάτος μίλησε στο “Βήμα του Πολίτη” για τους κινδύνους της πυρηνικής ενέργειας, με αφορμή το Τσερνόμπιλ, και τόνισε ότι η Ελλάδα πρέπει να στραφεί σε καθαρές μορφές ενέργειας, αποθήκευση και αναβάθμιση δικτύων. Στο δεύτερο μέρος, η συζήτηση επικεντρώθηκε στον πρωτογενή τομέα στην Κεφαλονιά και την Ιθάκη, με έμφαση στην ανάγκη στήριξης νέων αγροτών, ελέγχων, συνεταιριστικής οργάνωσης, πιστοποίησης προϊόντων και προστασίας της τοπικής παραγωγής.

🔴 ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ – ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

• Το Τσερνόμπιλ παραμένει ενεργό παράδειγμα κινδύνου ακόμη και μετά από 40 χρόνια
• Η ραδιενέργεια χρειάζεται 24.000 χρόνια για να μειωθεί στο μισό
• Οι επιπτώσεις στην υγεία εμφανίζονται μετά από 10–15 χρόνια
• Οι πυρηνικοί αντιδραστήρες είναι παλιά τεχνολογία και πλέον εμπορικό προϊόν
• Η πυρηνική ενέργεια συνδέεται με γεωπολιτικά και στρατιωτικά συμφέροντα
• Υπάρχει σοβαρό πρόβλημα με τα πυρηνικά απόβλητα και τη διαχείρισή τους
• Η κοινωνία είναι εκτός αποφάσεων, ενώ κυριαρχούν εταιρείες και λόμπι

⚡ ΕΝΕΡΓΕΙΑ – ΚΕΝΤΡΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ

• Η Ελλάδα έχει:
  • ήλιο
  • άνεμο
  • λιγνίτη
  • υδάτινους πόρους
    ➡️ αλλά δεν αξιοποιεί επαρκώς τίποτα
• Το πρόβλημα δεν είναι η παραγωγή, αλλά:
  • η αποθήκευση ενέργειας
  • τα δίκτυα μεταφοράς

🌱 ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ – ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

• Ο αγροτικός πληθυσμός είναι γερασμένος (70% άνω των 55)
• Οι νέοι δεν μπαίνουν στον κλάδο λόγω:
  • έλλειψης στήριξης
  • χαμηλού κύρους επαγγέλματος
  • οικονομικής αβεβαιότητας
• Τεράστιο πρόβλημα:
  • έλλειψη ελέγχων
  • κακή διαχείριση επιδοτήσεων
  • εξάρτηση από εισαγωγές

🫒 ΠΑΡΑΓΩΓΗ – ΣΟΚΑΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

• 1.000.000 ελαιόδεντρα → μόλις 1.600 τόνοι λάδι
• Μόνο 25% του λαδιού τυποποιείται
• Μεγάλο μέρος πωλείται χύμα ή “μαύρο”
• Το ελληνικό λάδι:
  • αγοράζεται
  • “βαφτίζεται” ξένο
  • επανεξάγεται

🚨 ΤΡΟΦΙΜΑ – ΑΝΗΣΥΧΙΕΣ

• Έλλειψη ελέγχων σε:
  • λιπάσματα
  • εισαγόμενα προϊόντα
• Παραδείγματα:
  • «ντομάτες-μετάλλαξη»
  • υπερμεγέθεις φράουλες
• Άγνωστη ποιότητα τροφίμων → πιθανός κίνδυνος υγείας

🧠 ΚΡΙΣΙΜΕΣ ΑΤΑΚΕΣ (Highlight Quotes)

• «Η μνήμη έχει κοντά πόδια – ξεχνάμε πολύ γρήγορα.»
• «24.000 χρόνια για να πέσει στο μισό η ραδιενέργεια.»
• «Η κοινωνία είναι εκτός, τα νήματα τα κινούν πολυεθνικές.»
• «Η πυρηνική ενέργεια είναι πλέον εμπορικό προϊόν, όχι επιστήμη.»
• «Δεν μας λείπει η ενέργεια – μας λείπει η οργάνωση.»
• «Η Ελλάδα έχει τα πάντα, αλλά δεν αξιοποιεί τίποτα.»
• «Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι τα πυρηνικά απόβλητα – όχι ο αντιδραστήρας.»
• «Χάθηκε το κύρος του αγρότη.»
• «Δεν υπάρχει έλεγχος – αυτό είναι το βασικό πρόβλημα.»
• «Τρώμε χωρίς να ξέρουμε τι τρώμε.»
• «Τρεις μήνες τουρισμός δεν φτάνουν για να ζήσει ένας νέος.»
• «Αν χαθεί ο πρωτογενής τομέας, τελειώσαμε.»
• «Πρέπει να αλλάξει η νοοτροπία μας.»
• «Η αντίδραση δεν είναι μόνο στον δρόμο – είναι και στην ψήφο.»

 

Ακούστε ολόκληρη τη συνέντευξη.

Εκπομπή: Το Βήμα του Πολίτη
Σταθμός: Ionian Galaxy 90.8
Ημερομηνία: 30 Απριλίου 2026
Συνέντευξη: Σάκης Βούτος με τον Σπύρο Θεοτοκάτο

Σάκης Βούτος:
Το Βήμα του Πολίτη. Η φωνή σου, χωρίς περικοπές. Με ζητούμενο την ανάδειξη δράσεων, πρωτοβουλιών, παραλείψεων και θέσεων. Συνεργαζόμαστε με τους ακροατές και αναζητούμε την ουσία στην αλήθεια.

Το Βήμα του Πολίτη με τον δημοσιογράφο Σάκη Βούτο, ραδιοφωνικά στον Ionian Galaxy 90.8 και ζωντανά στο voutospress.gr, κάθε μεσημέρι, από Δευτέρα έως Παρασκευή. Για το τηλεφωνικό κέντρο του Ionian Galaxy: 26710 24710. Στέλνετε τα μηνύματά σας στο voutospress.gr.

Θα θέλαμε να ολοκληρώσουμε σήμερα την εκπομπή μας με τον καλλιεργητή μας, τον κ. Σπύρο Θεοτοκάτο. Του λέμε χρόνια πολλά, Χριστός Ανέστη.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Καλημέρα κύριε Βούτο. Αληθώς Ανέστη. Χρόνια πολλά σε εσάς και στους ακροατές. Για σαράντα μέρες θα λέμε «Χριστός Ανέστη», όπως είναι και το καθιερωμένο.

Σάκης Βούτος:
Έτσι είναι. Σας έβγαλα γιατί έχετε κάνει κάποια δημοσιεύματα τα οποία είναι πολύ σημαντικά και θέλω να τα συζητήσουμε λίγο. Το ένα είναι το θέμα του Τσερνόμπιλ και το άλλο είναι ένα αξιόπιστο, ζωτικό νήμα για τον πρωτογενή τομέα. Είναι θέματα που ανήκουν και στον δικό σας τομέα και θα ήθελα να μας πείτε λίγα λόγια και για τα δύο.

Να ξεκινήσουμε πρώτα με το Τσερνόμπιλ. Τι επιπτώσεις έχει, παρότι έχουν περάσει τόσα χρόνια, και τι ακριβώς βλέπετε στο θέμα της πυρηνικής ενέργειας; Γιατί συζητιέται πρόσφατα ακόμη και το ενδεχόμενο να έχουμε πυρηνική ενέργεια στην Ελλάδα. Κάποιοι προσπαθούν να προωθήσουν εργοστάσιο. Τα συμφέροντα τα ξέρουμε και ξέρουμε τι υπάρχει από πίσω. Τα βάζω όλα μαζί και σας δίνω τον λόγο να τα πείτε από τη δική σας πλευρά.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Κύριε Βούτο, η μνήμη λένε ότι έχει κοντά πόδια. Ξεχνάμε πολύ γρήγορα τα συμβάντα, σε όλα τα θέματα και σε όλα τα γεγονότα.

Σάκης Βούτος:
Και τους πρωταγωνιστές.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Ακριβώς. Ξεχνάμε ενέργειες και αποφάσεις που μπορεί να καθορίζουν τη ζωή μας. Ίσως σε αυτό ποντάρουν και κάποιοι που σήμερα λένε άλλα, εντελώς διαφορετικά από όσα έλεγαν και έπρατταν χθες.

Σάκης Βούτος:
Και τους εμπιστεύεται ο κόσμος.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Ναι, τους εμπιστεύεται ο κόσμος και μετά, αντίστοιχα, μετανιώνει για αυτό που έκανε. Βέβαια, υπάρχουν και εκείνοι που σήμερα παραδέχονται ότι υπάρχουν λάθη προς διόρθωση, αρνούμενοι ουσιαστικά όσα μέχρι πρόσφατα υποστήριζαν.

Όπως ακριβώς έγινε και με το Τσερνόμπιλ. Ξεχνάμε λοιπόν τι έγινε εδώ και σαράντα χρόνια, μετά το ατύχημα που η πυρηνική βιομηχανία είχε πει πως δεν θα συνέβαινε ποτέ. Στην πραγματικότητα συνέβη. Ήταν, όπως γνωρίζουμε, σχεδόν διακόσιες φορές μεγαλύτερη η ακτινοβολία από αυτή που απελευθερώθηκε από τις δύο ατομικές βόμβες της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι μαζί.

Πόλεις κοντά στην περιοχή παραμένουν εγκαταλελειμμένες, αφού η ραδιενεργή ουσία χρειάζεται περισσότερο από 24.000 χρόνια για να μειωθεί η έντασή της στο μισό.

Σάκης Βούτος:
24.000 χρόνια για να μειωθεί η έντασή της στο μισό. Δηλαδή καταλαβαίνετε για πόσες γενιές μιλάμε.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Πάρα πολλές. Και δεν είναι μόνο αυτό. Αυτά τα σαράντα χρόνια, πόσο επηρεάστηκαν τα τρόφιμα; Πόσο επηρεάστηκαν αυτά που φάγαμε, αυτά που αναπνεύσαμε; Όλα αυτά.

Σάκης Βούτος:
Τα κάλυψαν όλα.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Ακριβώς. Κατά τη γνώμη μου, η χωροθέτηση πυρηνικών αντιδραστήρων είναι μια έντονα κοινωνική απόφαση, γιατί οι κίνδυνοι αφορούν πολύ μεγάλο μέρος της κοινωνίας και μάλιστα έξω από εθνικά σύνορα. Δεν είναι κάτι που αφορά μόνο την Ελλάδα. Είναι διεθνές ζήτημα.

Δυστυχώς, δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι σε τέτοιου είδους σοβαρές αποφάσεις, η κοινωνία και οι επιστήμονες μένουν εκτός, ενώ τα νήματα κινούν εταιρείες, πολυεθνικές και τεχνοκράτες.

Σάκης Βούτος:
Το κέρδος. Αυτοί που βγάζουν τους πολιτικούς με τις χορηγίες που κάνουν. Τόσο απλά.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Έχει γίνει παγκόσμιο σύνθημα η επιτακτική ανάγκη προστασίας του περιβάλλοντος από τις ρυπογόνες μορφές ενέργειας. Με την ευκαιρία αυτή, το τελευταίο διάστημα έχει αρχίσει να συζητείται από συγκεκριμένες πλευρές η εκδοχή εγκατάστασης και στη χώρα μας πυρηνικών εργοστασίων παραγωγής ηλεκτρικής ισχύος.

Σάκης Βούτος:
Δεν είναι τυχαίες αυτές οι συμφωνίες που υπογράφηκαν με τον καλό πρόεδρο, για να το τονίσουμε κι αυτό. Είναι κι αυτό ένα θέμα, για να ξέρουμε τι μας γίνεται. Φυσικά δεν το είπαν, αλλά από πίσω είναι.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Πιστεύω ότι και με τις ανακοινώσεις που έχουν δοθεί, όλα αυτά είναι ευθυγραμμισμένα με ένα πυρηνικό λόμπι που υπάρχει.

Σάκης Βούτος:
Ακριβώς.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Ένα πυρηνικό λόμπι που υπάρχει για να επανακτήσει η πυρηνική ενέργεια τη δυναμική της.

Σάκης Βούτος:
Αυτό είναι ένας τρόπος για να αντιμετωπίσουμε όλα αυτά που γίνονται λόγω πολέμων, λόγω έλλειψης καυσίμων, λόγω έλλειψης πετρελαίου και όλα αυτά; Δηλαδή να μην είμαστε υποχείρια του πετρελαίου και να έχουμε την ατομική ενέργεια σαν ενέργεια με την οποία δεν θα έχουμε προβλήματα αν μας λείψει ή όχι; Αυτή τη δικαιολογία βρίσκουν ή κάτι άλλο;

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Αναμφισβήτητα ο πόλεμος, τόσο στην Ουκρανία όσο και στη Μέση Ανατολή, φέρνει στο προσκήνιο την πυρηνική ενέργεια.

Σάκης Βούτος:
Σαν δικαιολογία όμως.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Ναι, σαν δικαιολογία. Η κοινωνία όμως έχει τον πρώτο λόγο. Το επαναλαμβάνω.

Όπως η σκοτεινή ενέργεια του σύμπαντος είναι σχεδόν άγνωστη στους περισσότερους από εμάς, έτσι και η γνώση για τους πυρηνικούς αντιδραστήρες και τις επιπτώσεις της πυρηνικής ενέργειας είναι σχεδόν ανύπαρκτη.

Σάκης Βούτος:
Δηλαδή η ανησυχία σας είναι ότι μπορεί να γίνει ένα δεύτερο Τσερνόμπιλ οπουδήποτε στα εργοστάσια πυρηνικής ενέργειας.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Βεβαίως. Πολλοί αντιδραστήρες είναι υπέργηροι. Είναι παλιάς τεχνολογίας.

Σάκης Βούτος:
Αυτά δεν έπρεπε να διορθωθούν ή δεν συμφέρει και τα παρατάμε;

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Ένας πυρηνικός αντιδραστήρας, σε τριάντα χρόνια λειτουργίας, έχει φτάσει στο όριο ηλικίας του και λόγω υπερβολικής ακτινοβολίας επιβάλλεται να κλείσει και να γίνει πυρηνικό απόβλητο.

Σάκης Βούτος:
Και αυτό το απόβλητο πού θα πάει; Στη γη; Στον υδροφόρο ορίζοντα;

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Και όχι μόνο.

Σάκης Βούτος:
Ή στους ωκεανούς, όπως έχουμε δει. Θυμάστε πριν από χρόνια την υπόθεση με τα πλοία που βούλιαξαν στο Ιόνιο και στην Αδριατική. Τα θυμάστε τι είχε γίνει. Δεν έσπασε μύτη. Κανείς δεν μίλησε, παρότι τα είχαμε βγάλει στη δημοσιότητα, παρότι τα είχαμε κάνει πρωτοσέλιδα.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Επειδή πολλοί λίγοι γνωρίζουν τα χαρακτηριστικά της πυρηνικής ενέργειας για παραγωγή ηλεκτρικής ισχύος, πρέπει να πούμε ότι αυτά την καθιστούν επικίνδυνη και οικονομικά ασύμφορη.

Σε συνθήκες ομαλής λειτουργίας, οι πυρηνικοί αντιδραστήρες εκπέμπουν ραδιενεργά αέρια που διαφεύγουν στην ατμόσφαιρα. Υπάρχουν επίσημες καταγγελίες, ιδιαίτερα από τη Γερμανία και μη κυβερνητικές οργανώσεις, που έχουν διαπιστώσει επίπεδα ραδιενέργειας στην ατμόσφαιρα κοντά σε πυρηνικούς αντιδραστήρες τα οποία ξεπερνούν τα καθορισμένα ανώτατα όρια.

Επίσης, πρέπει να τονίσουμε ότι οι επιπτώσεις από τη ραδιενέργεια αργούν να φανούν. Πρέπει να περάσουν περίπου 10 με 15 χρόνια για να εμφανιστούν.

Σάκης Βούτος:
Βλέπουμε αυξήσεις του καρκίνου, και η ραδιενέργεια συντελεί σε αυτό.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Βέβαια. Και όχι μόνο.

Σάκης Βούτος:
Όταν βλέπουμε νεαρές ηλικίες, σημαίνει ότι κάτι έχει συντελέσει. Μάλιστα διάβασα χθες και μια μελέτη καθηγητή σχετικά με τα εμβόλια. Έλεγε ότι αυτά τα εμβόλια που κάναμε εξασθενούσαν τον οργανισμό μας απέναντι στην αντίδραση σε ένα χτύπημα καρκίνου. Είναι πολύ σοβαρό αυτό το θέμα.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Είναι λάθος να εκτιμά κανείς τον πυρηνικό κίνδυνο μόνο από τη λειτουργία του πυρηνικού αντιδραστήρα. Ο πυρηνικός αντιδραστήρας είναι μόνο ένα κομμάτι της όλης εγκατάστασης. Υπάρχει η μονάδα εξόρυξης του ουρανίου, η μονάδα καθαρισμού του ορυκτού…

Σάκης Βούτος:
Και τα απόβλητα, που είπατε, είναι από τα βασικότερα.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Δεν είναι μόνο ο αντιδραστήρας. Οι επιμέρους μονάδες ενέχουν επιπλέον κινδύνους, οι οποίοι πρέπει να προστεθούν στους κινδύνους των πυρηνικών αντιδραστήρων.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα της πυρηνικής ενέργειας είναι η συσσώρευση των πυρηνικών αποβλήτων. Σήμερα περισσότερο στοιχίζει η σωστή διαχείριση ενός κιλού πυρηνικού αποβλήτου από την αγορά ενός κιλού φρέσκου καυσίμου ουρανίου.

Το γεγονός αυτό έδωσε αφορμή για παράνομους τρόπους αντιμετώπισης, όπως η καταβύθιση σε θαλάσσιες περιοχές με περίεργα ναυάγια, όπως είχαμε στην Αδριατική και στη Μεσόγειο, ή η εναπόθεσή τους σε χώρους χωρίς ασφαλείς προδιαγραφές.

Σάκης Βούτος:
Αυτά τα περίεργα ναυάγια είχαν βγει στη δημοσιότητα και κανείς δεν μίλησε, κανείς δεν αντέδρασε και κανείς δεν τιμωρήθηκε. Τα ξέρουμε πολύ καλά τι έγινε.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Είναι γνωστά. Και στις περιφέρειες και παντού.

Ένα άλλο θέμα που δεν πρέπει να ξεχνάμε είναι ότι η λειτουργία ενός αντιδραστήρα προϋποθέτει μονάδα εμπλουτισμού. Αυτή παράγει, σαν παραπροϊόν, το γνωστό από τους πολέμους σε Ιράκ, Αφγανιστάν και Γιουγκοσλαβία, απεμπλουτισμένο ουράνιο.

Σάκης Βούτος:
Αυτό που θέλει ο Τραμπ να κόψει από το Ιράν.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Ναι. Είναι πρώτη ύλη κατασκευής ραδιενεργών όπλων. Άλλη μονάδα στρατιωτικού ενδιαφέροντος είναι η μονάδα επεξεργασίας του καμένου πυρηνικού καυσίμου. Είναι γνωστό ότι το πλουτώνιο, με ειδική επεξεργασία, μπορεί να αποτελέσει πρώτη ύλη κατασκευής πυρηνικού όπλου.

Άρα, από τη στιγμή που μια χώρα ξεκινά πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας, αποκτά όλες τις τεχνολογικές γνώσεις και υποδομές για να δημιουργήσει πυρηνικό όπλο.

Σάκης Βούτος:
Ένας ακροατής στέλνει μήνυμα και ρωτά: αφού έχουμε άφθονο λιγνίτη, γιατί δεν τον χρησιμοποιούμε και θέλουμε πυρηνική ενέργεια; Τι γνώμη έχετε;

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Η χώρα μας παρουσιάζει σημαντικό έλλειμμα ηλεκτρικής ενέργειας.

Σάκης Βούτος:
Ναι, αλλά είχαμε τον λιγνίτη που μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Η χώρα μας έχει μεγάλη ηλιοφάνεια, έχει ανέμους, έχει λιγνίτη, έχει υδάτινους πόρους. Υπάρχουν δυνατότητες και λύσεις.

Σάκης Βούτος:
Γιατί δεν τις αξιοποιούμε; Αυτό ρωτά ο ακροατής. Γιατί δεν τις αξιοποιούμε και συζητάμε για πυρηνική ενέργεια;

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Συμφωνώ. Όπως είπαμε, είναι το μήνυμα που δέχεται αυτή τη στιγμή το πυρηνικό λόμπι. Γίνεται προσπάθεια σε πολλές χώρες να επανέλθει η πυρηνική ενέργεια για την ηλεκτροπαραγωγή.

Σάκης Βούτος:
Άρα το θέμα είναι επικίνδυνο και ο κόσμος πρέπει να είναι σε εγρήγορση και να αντιδράσει όσο μπορεί.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Να αντιδράσει όσο μπορεί.

Σάκης Βούτος:
Και η αντίδραση δεν είναι μόνο να βγεις στον δρόμο και να φωνάξεις. Είναι και η αντίδραση στην ψήφο που δίνεις και στο ποιον εμπιστεύεσαι.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Θα το πω διαφορετικά. Δεν χάνει η επιστήμη από την κατάργηση των πυρηνικών αντιδραστήρων σήμερα. Οι πυρηνικοί αντιδραστήρες έχουν πια ξεπεραστεί. Ήταν μια παλιά τεχνολογία που ολοκληρώθηκε πριν από πολλά χρόνια. Τώρα είναι καθαρά εμπορικό προϊόν. Η επιστήμη δεν έχει να μάθει ούτε να προσφέρει κάτι επιπλέον σε αυτή την τεχνολογία. Έχει προχωρήσει σε άλλα πρότυπα.

Σάκης Βούτος:
Να πάμε τώρα λίγο στον πρωτογενή τομέα, για να προλάβουμε και να μην μας κλείσει το κομπιούτερ. Υπάρχουν δύο πλευρές: το πυρηνικό λόμπι που λέει «υπέρ» και υπάρχουν και οικολόγοι, περιβαλλοντολόγοι κ.λπ. Έχουν δίκιο αυτοί οι άνθρωποι.

Εμείς στην Ελλάδα έχουμε τον ήλιο, έχουμε τον άνεμο. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τις ανανεώσιμες πηγές.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Υπάρχει προβληματισμός και αντίλογος, αλλά…

Σάκης Βούτος:
Δεν μας επιτρέπουν όμως. Εγώ μπορώ να βάλω ηλιακά στα κεραμίδια μου και να παίρνω ρεύμα. Δεν μου επιτρέπουν όμως να πάρω το ρεύμα εγώ και να το χρησιμοποιήσω. Με υποχρεώνουν να πάρω ρεύμα από αυτόν που θα μου βάλει τιμή απλησίαστη. Πληρώνουμε και εναλλακτικές μορφές ενέργειας, πληρώνουμε τις ανεμογεννήτριες εμείς, αντί να τις βάζει ο ιδιώτης.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Πρέπει να υπάρχει και αποθήκευση. Να υπάρχει δυνατότητα αποθήκευσης.

Σάκης Βούτος:
Πάμε λίγο στον πρωτογενή τομέα.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Να πω ένα τελευταίο για να κλείσουμε το θέμα της ενέργειας. Δεν χρειαζόμαστε ούτε νέες μονάδες αερίου ούτε πυρηνικά. Το ζήτημα είναι οι διαθέσιμοι πόροι, είτε ευρωπαϊκοί είτε εθνικοί, να κατευθυνθούν φιλόδοξα στην αποθήκευση καθαρής ενέργειας και στη βελτίωση των δικτύων μεταφοράς.

Σάκης Βούτος:
Αυτό παίζει ρόλο. Αλλά αυτά δεν τα έχει σκεφτεί κανένας. Σκεφτόμαστε μόνο το σήμερα και όχι το αύριο.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Και να σκεφτείτε ότι όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, κανένας από εμάς δεν δέχεται σήμερα, το 2026, να ζήσει χωρίς φωτισμό, χωρίς θέρμανση, χωρίς δροσισμό και χωρίς μετακινήσεις.

Σάκης Βούτος:
Κάποτε όμως ζούσαν έτσι, και ίσως καλύτερα.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Ήταν διαφορετική η κοινωνία.

Σάκης Βούτος:
Η εξέλιξη όμως χαλάει κιόλας.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Ας σκεφτούμε και κάτι ακόμη. Συζητάμε για ανάπτυξη και εξέλιξη, όταν αυτή τη στιγμή ο πόλεμος στην Ευρώπη κοστίζει τεράστια ποσά κάθε χρόνο. Αντί οι πόροι να πηγαίνουν εκεί που πρέπει, πηγαίνουν στους πολέμους και σε αυτούς που κερδίζουν από αυτούς.

Σάκης Βούτος:
Πάμε στον πρωτογενή τομέα. Χθες είχα τον κ. Τουλάτο, που είναι αγροκτηνοτρόφος, μίλησα και με τον κ. Καλαφάτη, και όσα έχουμε πει τόσα χρόνια βγήκαν αληθινά, και με τον ΟΠΕΚΕΠΕ και με όλες αυτές τις ιστορίες που είδαμε και ζήσαμε.

Τι θα γίνει; Τα νέα παιδιά πώς θα μπορέσουν να ζήσουν στον πρωτογενή τομέα όταν οι γονείς τους αυτή τη στιγμή είναι υπερχρεωμένοι, κυριολεκτικά, από τις καταστάσεις που ζουν; Από την εμπειρία σας, υπάρχει μέλλον;

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Είναι όπως τα λέτε, και όπως τα είπαν και ο κ. Τουλάτος, ο πρόεδρος του συλλόγου, και ο κ. Καλαφάτης, ο πρόεδρος της Ένωσης.

Όσον αφορά τους νέους αγρότες και την έλλειψη που υπάρχει, δεδομένου ότι ο πληθυσμός, ιδιαίτερα στα νησιά μας, αλλά και γενικότερα στην Περιφέρεια Ιονίων Νήσων, έχει γεράσει, πρέπει να δούμε πώς θα προσελκύσουμε νέους αγρότες. Ένα μεγάλο ποσοστό είναι άνω των 55 ετών.

Θα προσελκύσουμε νέους αγρότες όταν επαναφέρουμε το κύρος του επαγγέλματος του αγρότη και του κτηνοτρόφου στην κοινωνία. Η πολιτεία πρέπει να σκύψει πάνω σε αυτό και να επαναφέρει το κύρος. Ένα παιδί όταν λέει «είμαι επαγγελματίας κτηνοτρόφος ή αγρότης», να μη νιώθει μειονεκτικά μέσα στην κοινωνία.

Το κύρος του επαγγέλματος του κτηνοτρόφου, του παραγωγού, του αμπελουργού, του μελισσοκόμου, η αναγνωρισιμότητα αυτών των επαγγελμάτων, έχουν χαθεί.

Σάκης Βούτος:
Ναι, αλλά μου είπαν και δύο ομιλητές ότι το πάνε για αφανισμό. Είναι τα συμφέροντα, είναι και η Mercosur, μην το ξεχνάμε, την οποία υπογράψαμε κι εμείς. Ένα έγκλημα που υπογράψαμε. Θα έρχονται αμφιβόλου ποιότητας και ελέγχου κρέατα και προϊόντα στον τομέα της διατροφής. Πρέπει να αντισταθούμε σε αυτό. Δεν βλέπω όμως καμία αντίδραση. Κανένας δεν μιλάει.

Και δεν είναι μόνο ο πρωτογενής τομέας. Είναι και η αλιεία με το θέμα των θαλάσσιων πάρκων. Καταστρέφουν και την αλιεία μας. Τι θα αφήσουν να κάνουν τα παιδιά μας; Δεν μπορούν όλοι να γίνουν επιστήμονες ή γιατροί.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Ίσως ένα μειονέκτημα είναι ότι χάσαμε το ΤΕΙ, το οποίο ήταν ένα καινοτόμο τμήμα και δημιουργούσε τεχνολόγους, όχι επιστήμονες, αλλά τεχνολόγους πάνω στην εφαρμογή της παραγωγής αγροτικών προϊόντων.

Με την κατάρτιση και με τα νέα ψηφιακά μέσα που υπάρχουν, τα οποία παρακολουθεί η νέα γενιά, μπορούν οι νέοι να μείνουν στον τόπο, στα χωριά μας. Όμως πρέπει και οι μεγαλύτεροι σε ηλικία παραγωγοί να αφήσουν τους νέους ελεύθερους να προχωρήσουν στο αγροτικό επάγγελμα.

Δεν μπορεί ο πατέρας ή ο παππούς να επιβάλλει την εμπειρία του. Η εμπειρία πρέπει να μεταδοθεί στον νέο, όχι να του επιβληθεί. Ο νέος πρέπει, με τα καινούργια μέσα που υπάρχουν, να καταρτιστεί. Χρειάζεται δια βίου κατάρτιση και για τους νέους και για τους μεγαλύτερους.

Ιδιαίτερα για τους νέους πρέπει να υπάρξει κατάρτιση από το σχολείο, από τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Γνωρίζετε ότι στα νησιά μας δεν υπάρχει αγροτικό σχολείο για ένα παιδί ή μια κοπέλα 15 χρονών που θέλει να ασχοληθεί με τον πρωτογενή τομέα; Δεν υπάρχει.

Σάκης Βούτος:
Είναι σε πλήρη εγκατάλειψη.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Θέλει στήριξη.

Σάκης Βούτος:
Να σας πω κάτι για την τεχνολογία και την εξέλιξη. Έχουμε την τεχνητή νοημοσύνη, το AI, που είναι κάτι πολύ προχωρημένο. Βάζω λοιπόν το ερώτημα: «Είμαι στην Κεφαλονιά και θέλω να ασχοληθώ με τον πρωτογενή τομέα. Θα μπορέσω να αντέξω;»

Και προσέξτε τι μου απάντησε: «Ναι, στην Κεφαλονιά μπορείς σίγουρα να ασχοληθείς με τον πρωτογενή τομέα και μάλιστα έχει αρκετές ευκαιρίες, αλλά χρειάζεται ρεαλισμός και σωστός σχεδιασμός. Ελιές και ελαιόλαδο, παραδοσιακή και σταθερή επιλογή. Αμπέλια και ρομπόλα, προϊόν ΠΟΠ με ζήτηση. Μελισσοκομία, πολύ καλές συνθήκες λόγω χλωρίδας. Κηπευτικά και βιολογικές καλλιέργειες, ειδικά για την τοπική αγορά και τον τουρισμό».

Ωραία τα λέει το AI. Ποιος όμως θα με βοηθήσει να τα κάνω ρεαλιστικά; Γιατί μου λέει να είμαι ρεαλιστής. Δηλαδή θα παίξω το κεφάλι μου και, αν μπορέσω, άντεξα. Αλλιώς ρεαλιστικά θα πάω να κάνω κάτι άλλο. Δεν σου λέει θετικά ότι θα προκόψεις.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Οι γονείς μας και οι παππούδες μας άντεξαν και σε χειρότερες καταστάσεις.

Σάκης Βούτος:
Ναι, αλλά ήταν άλλες εποχές. Δεν υπήρχε ούτε ο κουμπάρος ούτε ο φραπές.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Οι επιδοτήσεις από το 1981 και μετά και οι επενδύσεις που έγιναν δεν έφεραν το προσδοκώμενο όφελος.

Σάκης Βούτος:
Ήταν το χειρότερο πράγμα που έγινε. Το είπε και ο κ. Καλαφάτης αυτό.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Δεν υπήρχε σωστή καθοδήγηση στον παραγωγό. Δεν υπήρχε έλεγχος.

Σάκης Βούτος:
Αλλά αυτό σας λέω. Δεν υπήρχε καθοδήγηση για να αξιοποιηθούν σωστά τα χρήματα. Και δεν υπήρχε έλεγχος. Τον δορυφόρο γιατί τον έχουμε; Γιατί δεν βάζουμε ένα τσιπ στο ζώο, ώστε να ξέρουμε ότι το ζώο που έχει ο Θεοτοκάτος είναι στην Κεφαλονιά, στο τάδε σημείο, και να το ελέγχουμε;

Άρα ήταν ο κουμπάρος και ο φραπές, που τα έπαιρναν και δεν μίλαγε κανένας. Δεν υπήρχε έλεγχος. Από το 1981 και μετά, που ήρθαν οι επιδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν υπήρχε έλεγχος. Οι επιδοτήσεις άλλαζαν κόμματα.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Τώρα η Ευρωπαϊκή Ένωση, με το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, αναγκάστηκε να επιβάλει 52 όρους. Μην το ξεχνάμε αυτό. Σας το είχα πει και το φθινόπωρο που ξαναμιλήσαμε. Με αποτέλεσμα να μην έχουν πληρωθεί ακόμη οι επιδοτήσεις.

Σάκης Βούτος:
Πώς θα πληρωθούν, αφού τα πήρε ο κουμπάρος και ο φραπές; Και έχει το δικαίωμα της σιωπής ο κουμπάρος.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Μέσα στους 52 όρους είναι και αυτό που είπατε προηγουμένως. Ο κτηνοτρόφος θα αναγκαστεί να βάλει ηλεκτρονικό βόλο στο αιγοπρόβατο.

Σάκης Βούτος:
Γιατί να μην το βάλει; Εμένα μου ελέγχουν το οικόπεδο και μου λένε αν έχεις αυθαίρετο, πλήρωσέ το. Γιατί να μη γίνεται έλεγχος και εκεί;

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Δεν έπρεπε, κατά τη γνώμη μου, να έχουμε την επιβολή αυτών των όρων από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Δηλαδή η ίδια η χώρα θα έπρεπε να το είχε φροντίσει.

Βλέπουμε ότι έχουμε περισσότερες εισροές αγροτικών προϊόντων από εκροές. Εισάγουμε περισσότερα και εξάγουμε λιγότερα.

Σάκης Βούτος:
240.000 αιγοπρόβατα στην Κεφαλονιά. Ένα εκατομμύριο ελαιόδεντρα με 1.600 τόνους λάδι. Είναι λίγα αυτά για να ζήσει ένας άνθρωπος; Το εργοστάσιο που έχουμε στη Σάμη;

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Έχουμε ένα εκατομμύριο ελαιόδεντρα και τα τελευταία χρόνια η ποσότητα ελαιολάδου που παράγεται στα έντεκα ελαιοτριβεία των νησιών μας είναι σταθερή στους 1.600 τόνους. Είτε η χρονιά είναι καλή είτε είναι άσχημη.

Το 25% μόνο του ελαιολάδου εμφιαλώνεται.

Σάκης Βούτος:
Εδώ δεν υπάρχουν πιστοποιήσεις. Το εργοστάσιο στη Σάμη δεν δουλεύει.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Το εργοστάσιο στη Σάμη έχει πλήρη αδειοδότηση. Είναι πιστοποιημένο. Όμως, όπως είπε και ο πρόεδρος της Ένωσης, η απόφαση των μελών είναι να παραχθεί λάδι από ντόπιες ποικιλίες. Είναι πολύ εύκολο να φέρουμε λάδι από την ηπειρωτική Ελλάδα, αλλά η απόφαση είναι να αξιοποιηθεί το τοπικό προϊόν.

Η Ένωση έχει βγάλει δελτίο τύπου και με απόφαση του διοικητικού συμβουλίου αποφάσισε να αγοράσει ποσότητες λαδιού, πρώτα από τα μέλη και μετά από μη μέλη.

Από τα δύο ελαιοτριβεία που λειτουργεί η Ένωση, στην Παλική, στα Χαβδάτα, και στην Ιθάκη, δεν υπήρχαν οι ποσότητες. Αλλά δεν υπήρχαν γενικότερα από τα νησιά μας.

Σάκης Βούτος:
Όταν αυτή τη στιγμή η Ιταλία αγοράζει το ελληνικό λάδι και το βαφτίζει ιταλικό, ποιος το ελέγχει;

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Πρέπει να αλλάξουμε νοοτροπία. Ο ελαιοπαραγωγός δεν πρέπει να ζητάει 150 και 200 ευρώ τον τενεκέ όταν μπορούσε με 110 ή 111 ευρώ, που του έδινε η Ένωση για τα 17 κιλά, να τον δώσει και να εξασφαλίσει τα οικονομικά του από τον Ιανουάριο. Δεν θα περίμενα τον Ιούλιο ή τον Αύγουστο να πουλήσω χύμα.

Σάκης Βούτος:
Ο κ. Καλαφάτης μου είπε ότι τώρα σε υποχρεώνουν να το δηλώνεις.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Ναι. Όπως έχει ανακοινώσει και η τοπική ΔΑΟΚ, συντάσσεται πάλι το ελαιοκομικό μητρώο. Να σημειώσουμε ότι για την ιστορία, πρώτη το είχε δημιουργήσει τότε η Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών, όπως και οι υπόλοιπες Ενώσεις, το 1999-2000.

Από το 2000 και μετά όμως δεν επικαιροποιήθηκε το ελαιοκομικό μητρώο. Γι’ αυτό ακούμε ένα νούμερο να αιωρείται, ότι υπάρχουν ένα εκατομμύριο ελαιόδεντρα.

Τώρα τρέχει διαδικασία και όλοι οι κάτοχοι λιοστασιών πρέπει να δηλώσουν στο ελαιοκομικό μητρώο τα λιοστάσια και τα δέντρα τους, έως τις 30 Σεπτεμβρίου.

Σάκης Βούτος:
Που σημαίνει ότι δεν μπορεί να βγει μαύρο λάδι και να το δίνει όσο θέλει.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Από 1 Οκτωβρίου έως 31 Μαΐου κάθε έτους πρέπει να δηλώνεται η παραγωγή. Πόσα κιλά ελιές μαζεύτηκαν, πόσα κιλά λάδι παρήχθησαν, ακόμη κι αν η παραγωγή είναι μηδενική. Αν δεν γίνει δήλωση συγκομιδής, υπάρχουν πρόστιμα.

Σάκης Βούτος:
Δηλαδή, αν το δώσει 150 ευρώ τον τενεκέ, το δηλώνει αυτό ή είναι στα μαύρα;

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Ο κατά κύριο επάγγελμα αγρότης υποχρεώνεται να κόψει παραστατικό, ανεξαρτήτως τιμής. Όμως πρέπει να πω ότι το λάδι της Κεφαλονιάς δεν είναι ένα τυχαίο λάδι. Είναι Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη, όπως και η ρομπόλα μας είναι Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης.

Σάκης Βούτος:
Δεν μπορεί λοιπόν να πουλιέται χύμα, να ανακατεύεται με άλλα και να φεύγει στο εξωτερικό.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Πρέπει να αλλάξει η νοοτροπία μας. Πρέπει να συσπειρωθεί η παραγωγή κάτω από τον συνεταιρισμό.

Σάκης Βούτος:
Αναγκαζόμαστε να πάμε στο σούπερ μάρκετ και να παίρνουμε αμφιβόλου ποιότητας τενεκέδες με λάδι, που δεν ξέρουμε τι προσμίξεις έχουν γίνει.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Δεν είναι μόνο το λάδι, κύριε Βούτο. Είναι και το μέλι, που πρέπει να τυποποιηθεί.

Σάκης Βούτος:
Και τους ανθρώπους με το μέλι τους έχουν αφανίσει. Βλέπουμε μέλια από διάφορα κράτη, αμφιβόλου ποιότητας, να εισάγονται. Βλέπουμε πατάτες από την Αίγυπτο, λεμόνια από την Κίνα και άλλα οπωροκηπευτικά απ’ έξω, ενώ εδώ τα πετάνε στις χωματερές.

Πρόσφατα είδαμε και παραγωγούς ρυζιού που οι αποθήκες τους ήταν γεμάτες.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Ο Κεφαλονίτης και ο Ιθακήσιος παραγωγός, ιδιαίτερα οι νέοι αλλά και οι υπόλοιποι, είτε είναι κατά κύριο επάγγελμα είτε ετεροεπαγγελματίες, πρέπει να κρατήσουν τράπεζα σπόρων. Όπως γνωρίζουμε, πολλοί σπόροι που πωλούνται στα εμπορικά καταστήματα δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ξανά την επόμενη χρονιά.

Έχουμε χάσει την ντομάτα μας, έχουμε χάσει τα τοπικά προϊόντα μας. Αυτό που πρέπει να μας προβληματίσει είναι ότι στα ράφια των μανάβικων και των σούπερ μάρκετ βλέπουμε ντομάτες που είναι όλες πανομοιότυπες.

Σάκης Βούτος:
Ναι, και όχι μόνο αυτό. Μου έφεραν μια ντομάτα και μου είπαν να την κόψω. Την έκοψα στη μέση και μέσα είχε άλλες τέσσερις ντομάτες έτοιμες να γίνουν κι αυτές ντομάτες. Καταλαβαίνετε τι λίπασμα είχε φάει και τι τρέλα είχε πάθει για να αναπτυχθεί έτσι.

Ξέρουμε τι τρώμε; Δεν ξέρουμε τι τρώμε. Βλέπουμε και φράουλες τεράστιες. Εδώ και τρία χρόνια είχα πιάσει κάποιους που είχαν φέρει παράνομα λιπάσματα, τα οποία ήταν ακατάλληλα. Τα είχαν πετάξει κάποιοι παραγωγοί και άλλοι πήγαν να τα πουλήσουν στον κόσμο. Δεν υπάρχει έλεγχος, κύριε Θεοτοκάτε. Αυτό είναι το πρόβλημα. Δεν υπάρχει έλεγχος.

Βλέπουμε και με τους κτηνοτρόφους τι γίνεται και τι περνούν οι άνθρωποι, που έχουν αγανακτισμένα τα ζώα μέσα και δεν μπορούν να τα βγάλουν στον κάμπο. Έλεος πια.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Τα δικά μας αιγοπρόβατα και τα βοοειδή είναι από παλιά ελευθέρας βοσκής. Τρώνε τα βότανα της γης.

Σάκης Βούτος:
Γι’ αυτό βγάζουν καλό γάλα και γι’ αυτό είναι καλή η ποιότητα του κρέατος.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Το μήνυμα για τους Κεφαλονίτες και τους Ιθακήσιους παραγωγούς είναι να συσπειρωθούν όλοι μαζί, να δημιουργηθούν ομάδες κάτω από τους συνεταιρισμούς, για να μπορέσουν συλλογικά να στηρίξουν τον πρωτογενή τομέα.

Σάκης Βούτος:
Ο συνεταιρισμός φωνάζει. Ο κ. Καλαφάτης φώναζε και δεν του έδιναν σημασία. Δεν σήκωναν ούτε τα τηλέφωνα. Θυμάστε τι λέγαμε; Βγήκαμε αληθινοί σε όλα αυτά που είπαμε.

Το θέμα είναι να κρατήσουμε ζωντανό τον πρωτογενή τομέα στην Κεφαλονιά και στην Ιθάκη, αλλά και γενικότερα. Έχουν ερημώσει τα χωριά. Μην ερημώσει και ο πρωτογενής τομέας, γιατί μετά τελειώσαμε. Τρεις μήνες μόνο τουρισμός δεν φτάνουν για να ζήσει ένας νέος. Πρέπει να το καταλάβουμε αυτό.

Σας ευχαριστώ πάρα πολύ. Καλή Πρωτομαγιά.

Σπύρος Θεοτοκάτος:
Καλό Σαββατοκύριακο.