skip to Main Content
Highbloodpressure Copy

ΥΠΕΡΤΑΣΗ (1) Τι είναι η αρτηριακή πίεση

bp120

Τι είναι η αρτηριακή πίεση
Αρτηριακή πίεση είναι η δύναμη που προωθεί το αίμα μέσω των αρτηριών σε όλους τους ιστούς του σώματος, εξασφαλίζοντας την συνεχή κυκλοφορία του αίματος. Η καρδιά μας είναι μία μικρή αλλά ισχυρή μυϊκή αντλία που κατά τη διάρκεια της ζωής μας «κτυπά» συνεχώς, δηλαδή συστέλλεται και διαστέλλεται, με ρυθμό περίπου 60-80 φορές το λεπτό, στέλνοντας 5 λίτρα αίματος το λεπτό σε όλο το σώμα.
Η πίεση του αίματος μπορεί να παρομοιασθεί με την πίεση που ασκείται μέσα σε ένα λάστιχο ποτίσματος. Για να τρέξει το νερό από την μία άκρη του λάστιχου στην άλλη, χρειάζεται η δύναμη της βρύσης που θα ωθήσει το νερό σε αυτή την κίνηση.
Κατηγορίες υπέρτασης
Η αρτηριακή υπέρταση διακρίνεται σε δύο μεγάλες κατηγορίες, την πρωτοπαθή ή ιδιοπαθή που αποτελεί το 95% των περιπτώσεων αρτηριακής υπέρτασης και τη δευτεροπαθή. Η αιτία της ιδιοπαθούς αρτηριακής υπέρτασης είναι άγνωστη και το μοναδικό εύρημα είναι η αύξηση της αρτηριακής πίεσης. Η δευτεροπαθής αρτηριακή υπέρταση μπορεί να οφείλεται σε βασικές οργανικές αιτίες όπως οι νεφροπάθειες, οι νεφροαγγειοπάθειες, το φαιοχρωμοκύττωμα (όγκος των επινεφριδίων), η στένωση του ισθμού της αορτής και ο πρωτοπαθής υπεραλδοστερονισμός και άλλα πιο σπάνια αίτια.
Επιπλέον υπάρχουν και οι ακόλουθοι τύποι υπέρτασης:
Υπέρταση «λευκής μπλούζας»
Πρόκειται για άτομα με αυξημένη πίεση στο ιατρείο σε τουλάχιστον 3 επισκέψεις ενώ οι μετρήσεις της πίεσης στο σπίτι ή της 24ώρης καταγραφής βρίσκονται σε φυσιολογικά όρια. Προτιμότερη είναι η χρήση του όρου «μεμονωμένη υπέρταση ιατρείου» επειδή η διαφορά της πίεσης που μετράται από το καταγραφικό μηχάνημα εντός του ιατρείου δεν συσχετίζεται απόλυτα με την αύξηση της πίεσης που παρατηρείται κατά τη μέτρηση της πίεσης από τον ιατρό, και η οποία αποτελεί το πραγματικό φαινόμενο «λευκής μπλούζας». Η μεμονωμένη υπέρταση ιατρείου παρατηρείται στο 15% του γενικού πληθυσμού και στο ένα τρίτο των διαγνωσμένων υπερτασικών ασθενών. Τα άτομα με μεμονωμένη υπέρταση ιατρείου δεν χρειάζονται θεραπεία υπό την προϋπόθεση ότι δεν έχουν ενδείξεις προσβολής οργάνων στόχων και διατρέχουν μικρό καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Συγκαλυμμένη υπέρταση
Πρόκειται για το αντίστροφο φαινόμενο της υπέρτασης λευκής μπλούζας, δηλαδή φυσιολογική πίεση στο ιατρείο αλλά αυξημένη εκτός ιατρείου, το οποίο συναντάται σε 1 στους 7 υπερτασικούς. Πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι η συγκαλυμμένη υπέρταση συνδέεται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, περίπου όσο και η συνήθης υπέρταση. Η διάγνωση βασίζεται σε δύο 24ώρες καταγραφές πίεσης σε διάστημα μερικών εβδομάδων και η αποκάλυψη της αποτελεί ένδειξη για θεραπεία.
Αρτηριακή πίεση κατά την άσκηση
Στο πλαίσιο της εκτίμησης του καρδιαγγειακού κινδύνου, ο ιατρός σας πιθανά να σας ζητήσει να υποβληθείτε σε δοκιμασία κόπωσης. Σκοπός δεν είναι μόνο η ανίχνευση λανθάνουσας κλινικά στεφανιαίας νόσου αλλά και η μέτρηση της ανόδου της πίεσής σας κατά την άσκηση. Αύξηση της συστολικής πίεσης κατά τη μέγιστη κόπωση σε κυλιόμενο τάπητα, άνω των 210 mmHg  στους άνδρες και άνω των 190 mmHg στις γυναίκες, συνιστά υπερτασική απάντηση στην άσκηση και σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο επιδεινούμενης αρτηριακής υπέρτασης σε νορμοτασικούς, καθώς και σε άτομα με υψηλή φυσιολογική αρτηριακή πίεση. Επίσης συνδέεται με ανεπιθύμητα καρδιαγγειακά συμβάντα εξαιτίας της συσχέτισής του με δείκτες βλάβης των οργάνων στόχων. Για αυτούς ακριβώς τους λόγους η υποβολή σε δοκιμασία κόπωσης ενός ατόμου που διερευνάται για υπέρταση προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες πέρα από την πιθανή διάγνωση στεφανιαίας νόσου.

Πως εκφράζεται η αρτηριακή πίεση
Η αρτηριακή πίεση εκφράζεται με δύο αριθμούς.
Ο γιατρός σας θα σας πει ότι η πίεσή σας είναι π.χ. 120 με 80 mmHg .
Ο μεγάλος αριθμός (το 120) είναι η πίεση μέσα στις αρτηρίες όταν η καρδιά σας κτυπά και εξακοντίζει το αίμα στην αορτή και καλείται συστολική πίεση.
Ο μικρός αριθμός (80) είναι η πίεση όταν η καρδιά σας χαλαρώνει ανάμεσα σε δύο διαδοχικούς κτύπους και καλείται διαστολική πίεση.
Το mmHg σημαίνει χιλιοστά στήλης υδραργύρου και είναι η διεθνής μονάδα μέτρησης της αρτηριακής πίεσης .
Ποια είναι η φυσιολογική αρτηριακή πίεση;
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Αντιυπερτασική Εταιρεία, για τους ενήλικες φυσιολογική αρτηριακή πίεση έχουμε όταν η συστολική είναι μικρότερη από 130 και η διαστολική μικρότερη από 85 mmHg. Ιδανική θεωρείται η πίεσή σας αν είναι η συστολική μικρότερη από 120 και η διαστολική μικρότερη από 80 mmHg.
Είναι σταθερή η πίεση σας όλο το 24ωρο
Η αρτηριακή πίεση μεταβάλλεται κατά τη διάρκεια της ημέρας ή από ημέρα σε ημέρα. Μπορεί να βρεθεί αυξημένη κατά τη διάρκεια της σωματικής άσκησης ή όταν είστε ψυχικά φορτισμένος ή όταν έχετε υπερβολικό άγχος οπότε και η καρδιά δουλεύει πιο γρήγορα. Αντίθετα, συνήθως η πίεσή σας βρίσκεται χαμηλότερη όταν είστε ξεκούραστος ή κοιμάστε οπότε και η καρδιά σας δεν χρειάζεται να λειτουργεί με εντατικούς ρυθμούς. Αυτό είναι εντελώς φυσιολογικό. Επίσης η πίεση μεταβάλλεται και μόνο με την αλλαγή της στάσης του σώματος. Πχ από την καθεστηκυία θέση στη όρθια στάση, η πίεση είναι διαφορετική. Επίσης η πίεση, όπως και πολλές άλλες λειτουργίες του οργανισμού, ακολουθεί μία κιρκάδια (νυχθημέρια) διακύμανση κατά την διάρκεια του 24ώρου. Τις πρώτες πρωινές ώρες μετά το ξύπνημα η πίεση συνήθως είναι αυξημένη. Ακολούθως σταδιακά σταθεροποιείται κατά την διάρκεια της ημέρας μέχρι τις νυκτερινές ώρες του ύπνου όπου συνήθως μειώνεται στα χαμηλότερα επίπεδά της. Αυτή η φυσιολογική μείωση της πίεσης κατά τις ώρες του ύπνου σε σχέση με την πίεση της ημέρας παρατηρείται περίπου στους 6 με 7 από τους 10 υπερτασικούς οι οποίοι καλούνται dippers ενώ αυτοί που δεν παρουσιάζουν αυτή την μείωση καλούνται non-dippers. Οι τελευταίοι φαίνεται να είναι πιο επιρρεπείς να υποστούν αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο ή έμφραγμα. Ωστόσο, αν εσείς εργάζεσθε σε νυχτερινή βάρδια, τότε η νυχθημέρια διακύμανση της πίεσής σας αλλάζει  και σιγά –σιγά συγχρονίζεται με το πρόγραμμα των ωρών εργασίας και αναπαύσεώς σας αντίστοιχα.

Πότε θα χαρακτηρισθείτε ως υπερτασικοί

Αρτηριακή υπέρταση υπάρχει όταν, είτε η συστολική πίεση είναι ίση ή μεγαλύτερη με 140, είτε η διαστολική πίεση είναι μεγαλύτερη από 90 mmHg,  είτε και οι δύο υπερβαίνουν αυτά τα όρια. Αρτηριακή πίεση ανάμεσα στις τιμές 130/85 και 139/89 θεωρείται σαν «ψηλή φυσιολογική» και θα πρέπει να επανελέγχεται κάθε χρόνο.  Αντίθετα οι οδηγίες της Αμερικανικής Εταιρείας για την πρόληψη και την θεραπεία της υπέρτασης χαρακτηρίζουν το άτομο ως προϋπερτασικό αν έχει πίεση 120-139 την μεγάλη και 80-89 την μικρή.
Βέβαια, οι παραπάνω τιμές πίεσης αναφέρονται στο μέσο όρο επαναλαμβανόμενων μετρήσεων σε διαφορετικές χρονικές στιγμές σε άτομα που δεν λαμβάνουν αντιυπερτασικά φάρμακα.
Να σημειωθεί ότι στα νεαρά και μέσης ηλικίας υπερτασικά άτομα, συνήθως είναι περισσότερο αυξημένη η διαστολική πίεση και λιγότερο η συστολική πίεση (π.χ. η πίεση είναι 150 με 105 mmHg). Αντίθετα, στα ηλικιωμένα άτομα συνήθως αυξάνει η συστολική πίεση ενώ η διαστολική μπορεί να βρεθεί μειωμένη (π.χ. έχουν πίεση 180 με 70 mmHg). Η τελευταία περίπτωση ονομάζεται αμιγής ή μεμονωμένη συστολική υπέρταση και οφείλεται στο ότι με το πέρασμα της ηλικίας η αορτή χάνει την ελαστικότητά της και γίνεται πιο σκληρή και λιγότερο ευένδοτη στο σφυγμικό κύμα.
Πίνακας 1. Ορισμός και ταξινόμηση των επιπέδων αρτηριακής πίεσης (ΑΠ) (mmHg) σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Υπέρτασης

Κατηγορία Συστολική Διαστολική
Βέλτιστη             <120               και <80
Φυσιολογική               120-129     ή/και 80-84
Υψηλή φυσιολογική               130-139     ή/και 85-89
Υπέρταση σταδίου 1               140-159     ή/και 90-99
Υπέρταση σταδίου 2               160-179     ή/και 100-109
Υπέρταση σταδίου 2                 ≥180        ή/και ≥110
Μεμονωμένη συστολική                 υπέρταση                ≥140            και <90
Η μεμονωμένη συστολική υπέρταση ταξινομείται (στάδια 1,2,3) ανάλογα με τις τιμές συστολικής ΑΠ υπό την προϋπόθεση ότι η διαστολική ΑΠ παραμένει <90 mmHg

Γιατί πρέπει να γνωρίζετε εάν έχετε υπέρταση
«Αισθανόμουνα καλά. Έδειχνα ότι ήμουνα υγιής. Δεν είχα ιδέα ότι η πίεσή μου ήταν αυξημένη ….έως ότου έπαθα το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο»
Ο καθένας από εσάς οφείλει να γνωρίζει αν είναι υπερτασικός ή όχι γιατί η αρτηριακή υπέρταση μπορεί να γίνει επικίνδυνη όταν δεν αντιμετωπισθεί έγκαιρα και αποτελεσματικά. Αν είστε υπερτασικοί και δεν λαμβάνετε τα κατάλληλα μέτρα, τότε συγκρινόμενοι με τους φίλους σας της ίδιας ηλικίας με εσάς που όμως έχουν φυσιολογική αρτηριακή πίεση, εσείς κινδυνεύετε:
¨   επτά φορές περισσότερο να πάθετε αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο
¨   τρεις φορές περισσότερο να υποστείτε έμφραγμα του μυοκαρδίου
¨   έξι φορές περισσότερο να πάθετε καρδιακή ανεπάρκεια
¨   τρεις φορές περισσότερο να πάθετε ανευρύσματα της αορτής και αρτηριοπάθεια των κάτω άκρων.
Αν δεν αντιμετωπισθεί η ΑΥ, το 50% των υπερτασικών θα πεθάνουν από στεφανιαία νόσο ή καρδιακή ανεπάρκεια (αφορά την πλειονότητα των υπερτασικών με μέτρια αυξημένες τιμές ΑΠ), το 33% από αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο (ΑΕΕ) (αφορά κυρίως αυτούς με βαριά ανθεκτική ΑΥ) και το 10-15% από νεφρική ανεπάρκεια. Περίπου το 69% των ασθενών που παρουσιάζουν το πρώτο στεφανιαίο επεισόδιο, το 77% αυτών με το πρώτο ΑΕΕ και το 74% αυτών που πάσχουν από καρδιακή ανεπάρκεια είναι υπερτασικοί.
Στοιχεία από τη μελέτη του Framingham  υποδεικνύουν ότι υπερτασικοί ηλικίας 50 ετών σε σχέση με νορμοτασικούς ζουν 5 χρόνια λιγότερο, έχουν μικρότερο προσδόκιμο ελεύθερο καρδιαγγειακών νοσημάτων κατά 7 χρόνια και 2 χρόνια ζωής περισσότερα με καρδιαγγειακή νόσο.
Η υπέρταση, επίσης, προδιαθέτει στην πρόκληση νεφρικής ανεπάρκειας και ακόμα σε μερικές περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσει τύφλωση.
Το καλό είναι ότι μειώνοντας με τη θεραπεία τα υψηλά επίπεδα της πίεσης μειώνονται και οι κίνδυνοι που προκαλούνται από αυτήν. Μάλιστα το όφελος είναι τόσο μεγαλύτερο όσο υψηλότερη ήταν η πίεση πριν υποβληθείτε στη θεραπεία.
Να σημειωθεί ότι μέχρι την τελική εκδήλωση όλων αυτών των δυσάρεστων επιπλοκών, μεσολαβεί ένα στάδιο που το υπερτασικό άτομο είναι ασυμπτωματικό αλλά ο γιατρός με κατάλληλες εξετάσεις μπορεί να διαπιστώσει αν υπάρχουν πρώιμες βλάβες στα ευαίσθητα όργανα στην πίεση, τα λεγόμενα «όργανα στόχους της υπέρτασης». Αυτά είναι η καρδιά σας, οι αρτηρίες σας, οι νεφροί σας και τα μάτια σας. Η διαπίστωση υπερτροφίας στην καρδιά ή στα αγγεία και η παρουσία έστω και μικρής ποσότητας λευκώματος στα ούρα 24ώρου (μικροαλβουμινουρία) σηματοδοτεί μεγαλύτερο κίνδυνο για τον ασθενή και κατά συνέπεια την ανάγκη για περισσότερο  επιθετική μείωση της πίεσης.
Θυμηθείτε. Η Υπέρταση συνήθως δεν εμφανίζεται μόνη της. Συνοδεύεται από υψηλή χοληστερίνη, πολλά τριγλυκερίδια ή από σακχαρώδη διαβήτη Στις περιπτώσεις αυτές κινδυνεύετε πολύ περισσότερο να πάθετε έμφραγμα ή εγκεφαλικό επεισόδιο. Γι΄ αυτό συνεργαστείτε με τον γιατρό σας για να αντιμετωπίσετε συνολικά όλους αυτούς τους παράγοντες κινδύνου ώστε να ζήσετε περισσότερα και μαζί καλύτερα χρόνια.
Μέτρηση της αρτηριακής πίεσης

Με τι μετράται η αρτηριακή πίεση; Η αρτηριακή πίεση μετράται πολύ εύκολα με ένα όργανο που λέγεται σφυγμομανόμετρο (πιεσόμετρο) το οποίο εφαρμόσθηκε εδώ και περισσότερα από 100 χρόνια από τον Riva Roci. Υπάρχουν πολλών ειδών πιεσόμετρα. Τα υδραργυρικά σφυγμομανόμετρα είναι τα πιο ακριβή στις μετρήσεις τους, αλλά είναι πιο δύσκολο να χρησιμοποιηθούν από τον μη ειδικό διότι απαιτούν μια κάποια μικρή εκπαίδευση στη χρήση τους και επιπλέον περιέχουν υδράργυρο που είναι τοξική ουσία και με την οποία πρέπει να αποφεύγετε η άμεση επαφή. Αντίθετα, τα ημιαυτόματα ή τα αυτόματα ηλεκτρονικά πιεσόμετρα είναι εύκολα στην χρήση τους και για αυτό είναι ευρέως διαδεδομένα αφού έχουν ικανοποιητική ακρίβεια στις μετρήσεις τους. Ενδείκνυνται ιδιαίτερα εάν έχετε προβλήματα ακοής ή οράσεως και δεν υπάρχει κάποιος στο σπίτι να σας βοηθήσει στη μέτρηση της πίεσης. Να θυμάστε ότι αν έχετε αρρυθμία τότε οι ενδείξεις τους μπορεί να είναι λανθασμένες. Επίσης, οι συσκευές που μετρούν την πίεση από τον καρπό ή τα δάχτυλα δεν είναι τόσο ακριβείς όσο αυτές που μετρούν την πίεση από τον βραχίονα, ως εκ τούτου συνιστάται η αποφυγή της χρήσης τους. Αποδεκτά είναι, επίσης, και τα aneroid πιεσόμετρα, τα πιεσόμετρα σαν ρολόγια. Να έχετε υπόψιν σας όμως, ότι τόσο τα πιεσόμετρα σαν ρολόγια όσο και τα αυτόματα («ηλεκτρονικά») χρειάζονται ανά περιοδικά διαστήματα έλεγχο, συγκρίνοντας τα με τα υδραργυρικά πιεσόμετρα.
Πως θα μετρήσετε σωστά την πίεσή σας; Για να μετρήσετε σωστά την πίεσή σας, θα πρέπει να τοποθετήσετε την περιχειρίδα (αεροθάλαμο) του πιεσόμετρου στον αριστερό ή στο δεξιό βραχίονα, περίπου στο ύψος της καρδιάς, λίγο πιο πάνω από τον αγκώνα, και το ακουστικό πάνω από την αρτηρία που βρίσκεται στη εσωτερική πλευρά της άρθρωσης του χεριού. Φουσκώνετε την περιχειρίδα ώσπου να εξαφανιστεί ο σφυγμός που ψηλαφάτε στον καρπό, πράγμα που σημαίνει ότι ή πίεση μέσα στην περιχειρίδα ξεπερνά την πίεση της αρτηρίας και η κυκλοφορία του αίματος έχει σταματήσει. Αφήνετε κατόπιν τον αέρα να φεύγει σιγά–σιγά. Το σημείο στο οποίο ακούγεται ο πρώτος ήχος, αντιστοιχεί στη συστολική πίεση. Συνεχίζετε να αφήνετε τον αέρα να διαφεύγει. Το επίπεδο της πίεσης στο οποίο τελικά εξαφανίζονται οι ήχοι αντιστοιχεί στη διαστολική πίεση.
Η νοσηλεύτρια ή ο ιατρός είναι αυτοί που θα σας εκπαιδεύσουν να μετράτε σωστά την αρτηριακή πίεση.
Οι παρακάτω συμβουλές θα σας βοηθήσουν να μην κάνετε λάθη κατά την μέτρηση.
Η πίεση θα πρέπει να λαμβάνεται μετά από τουλάχιστον 5-10 λεπτά ξεκούρασης και ηρεμίας. Επίσης την προηγούμενη μία ώρα να μην έχετε φάει, καπνίσει ή κουραστεί πολύ. Αφήστε να περάσει μία με δύο ώρες μετά την γυμναστική σας μέχρι να μετρήσετε την πίεσή σας. Το περιβάλλον να είναι ήσυχο και ευχάριστο από πλευράς θερμοκρασίας. Μπορείτε να είστε καθισμένοι αλλά με στηριγμένη την πλάτη σας
Να μη φοράτε στενά ρούχα στο χέρι που θα μετρήσετε την πίεσή σας
Το άνω άκρο πρέπει να είναι χαλαρό και να στηρίζεται σε μια επιφάνεια π.χ. τραπέζι, γραφείο, έτσι ώστε η περιχειρίδα να είναι στο ύψος της καρδιάς. Εάν δεν στηρίζεται και απλά «κρέμεται» ή είναι χαμηλότερα από το ύψος της καρδιάς,  τότε η πίεση μπορεί να βρεθεί αυξημένη κατά 7-10 mmHg. Τα κάτω άκρα δεν πρέπει να είναι σταυρωμένα και δεν πρέπει να μιλάτε κατά την στιγμή της μέτρησης γιατί η πίεση θα βρεθεί αυξημένη.
Το μέγεθος του αεροθαλάμου της περιχειρίδος παίζει ρόλο στην ακρίβεια των μετρήσεών σας. Αν είναι μικρότερο από ότι χρειάζεται, η πίεση θα βρεθεί υψηλότερη από ότι πραγματικά είναι. Αν είναι μεγαλύτερο από το κανονικό, η πίεση θα βρεθεί χαμηλότερη. Κανονικά, ο αεροθάλαμος πρέπει να είναι τουλάχιστον το 40% της περιφέρειας του μπράτσου σας. Υπάρχουν στο εμπόριο τουλάχιστον τρία μεγέθη αεροθαλάμων για να επιλέξετε το καταλληλότερο για εσάς
Το κάτω άκρο της περιχειρίδος να είναι περίπου 3 εκατοστά πάνω από τον αγκώνα.
Το στηθοσκόπιο θα πρέπει να τοποθετηθεί ελαφριά αλλά σταθερά πάνω από την βραχιόνιο αρτηρία.
Η πρώτη μέτρηση συνοδεύεται με ψηλάφηση του σφυγμού στον καρπό για να έχετε μία πρώτη εκτίμηση για την συστολική πίεση. Ακολούθως, φουσκώνετε γρήγορα τον αεροθάλαμο 20-30 mmHg πάνω από εκείνο το επίπεδο της πίεσης στο οποίο εξαφανίζεται ο σφυγμός στον καρπό. Στη συνέχεια, ανοίγετε τη βαλβίδα και ξεφουσκώνετε με σταθερό ρυθμό 2-3 mmHg ανά κάθε κτύπο της καρδιάς. Αυτό σημαίνει ότι αν έχετε περίπου 60-70 σφυγμούς ανά λεπτό χρειάζονται περίπου 20 δευτερόλεπτα για να ξεφουσκώσει ο αεροθάλαμος ώστε να εξαφανιστούν οι ήχοι. Αν ξεφουσκώνετε γρηγορότερα, οι μετρήσεις θα είναι ανακριβείς.
Ο πρώτος ήχος που ακούτε, καθώς ξεφουσκώνετε τον αεροθάλαμο είναι η συστολική πίεση, ενώ το σημείο στο οποίο οι ήχοι εξαφανίζονται είναι η διαστολική πίεση. Σε σπάνιες περιπτώσεις που οι ήχοι επιμένουν να ακούγονται παρόλο που πλησιάζετε στο επίπεδο των 0 mmHg στο πιεσόμετρο, τότε σαν διαστολική πίεση θα θεωρήσετε εκείνη την τιμή στην οποία οι ήχοι αρχίζουν να εξασθενούν σε ένταση.
Αν οι ήχοι είναι ασθενείς και δεν ακούγονται καλά, μπορείτε να σηκώσετε το χέρι ψηλά, να ανοιγοκλείσετε την παλάμη σας 5-10 φορές  και να ξαναμετρήσετε με γρήγορο φούσκωμα του αεροθαλάμου.
·    Η μέτρηση θα πρέπει να γίνεται αρχικά και στα δύο άνω άκρα. Αν βρείτε διαφορά μέχρι 15 χιλιοστών υδραργύρου μεταξύ των δύο χεριών, μην ανησυχήσετε. Είναι συνηθισμένο φαινόμενο. Αν υπάρχει μεγαλύτερη διαφορά, ο γιατρός θα σας κατευθύνει για τα περαιτέρω. Για τις επόμενες μετρήσεις να χρησιμοποιείτε το άκρο που θα δείξει την μεγαλύτερη πίεση.
·    Να κάνετε δύο μετρήσεις με μεσοδιάστημα τουλάχιστον 3 λεπτών και να υπολογίσετε το μέσο όρο. Αν βρείτε διαφορά πάνω από 5 mmHg, συνεχίστε τις μετρήσεις, ώσπου να βρεθεί περίπου η ίδια τιμή πίεσης σε δύο διαδοχικές μετρήσεις.
Περιπατητική μέτρηση της πίεσης (Holter). Σε ειδικές περιπτώσεις, ο γιατρός θα σας συστήσει να παρακολουθήσετε τις διακυμάνσεις της πίεσης σας σε όλη τη διάρκεια του ημερονυχτίου με ένα ειδικό μηχάνημα αυτόματης μέτρησης, το οποίο θα φορέσετε για 24 ώρες (Holter). Εδώ με κατάλληλη ρύθμιση γίνεται μέτρηση της πίεσης κάθε 15–20 λεπτά την ημέρα και κάθε 20–30 λεπτά τη νύχτα. Έτσι, θα έχετε πολλές μετρήσεις της πίεσής σας και μάλιστα στο δικό σας γνώριμο σπιτικό ή επαγγελματικό περιβάλλον. Αν και τιμή αναφοράς αποτελεί η αρτηριακή πίεση ιατρείου, η περιπατητική αρτηριακή πίεση είναι καλύτερος προγνωστικός δείκτης καρδιαγγειακού κινδύνου. Οι φυσιολογικές τιμές είναι διαφορετικές σε σχέση με την πίεση ιατρείου. Η 24ωρη καταγραφή αρτηριακής πίεσης θεωρείται σημαντική στις περιπτώσεις όπου
Υπάρχει μεγάλη μεταβλητότητα της αρτηριακής πίεσης ιατρείου
Μετρείται υψηλή πίεση ιατρείου σε ασθενείς χαμηλού συνολικού καρδιαγγειακού κινδύνου
Υπάρχει μεγάλη απόκλιση τιμών αρτηριακής πίεσης ιατρείου και τιμών αρτηριακής πίεσης στο σπίτι
Θεωρείται πιθανή η αντίσταση στην φαρμακευτική αγωγή
Είναι πιθανά τα υποτασικά επεισόδια όπως σε ηλικιωμένους ή διαβητικούς ασθενείς
σε έγκυες γυναίκες οι οποίες εμφανίζουν συχνά υψηλή αρτηριακή πίεση ιατρείου
Χρειάζεται να ξέρετε να μετράτε μόνοι σας την πίεσή σας;
Η κλινική και προγνωστική αξία των μετρήσεων στο σπίτι αναδεικνύεται συνεχώς και ενδείκνυται επειδή παρέχει πληροφορίες για τη μείωση της πίεσης κατά τη διάρκεια της μικρότερης δράσης της αγωγής, βελτιώνει τη συμμόρφωση του ασθενούς στα θεραπευτικά σχήματα και δεν επηρεάζεται από τις περιβαλλοντικές συνθήκες όπως συμβαίνει κατά τη διάρκεια της περιπατητικής καταγραφής αρτηριακής πίεσης. Οι μετρήσεις κατ’οίκον πρέπει να αποφεύγονται όταν προκαλούν άγχος στον ασθενή και ωθούν στην αυτόβουλη αλλαγή των θεραπευτικών σχημάτων. Οι φυσιολογικές τιμές είναι διαφορετικές από την αρτηριακή πίεση ιατρείου και τις τιμές της περιπατητικής καταγραφής αρτηριακής πίεσης.

Πόσο συχνά πρέπει να μετράτε την πίεσή σας;
«Εχω υπέρταση εδώ και δύο χρόνια και ο γιατρός μου έχει δώσει να παίρνω δύο φάρμακα, ένα το πρωί και ένα το βράδυ. Μετρώ την πίεσή μου καθημερινά, 3 με 4 φορές την ημέρα και πάντοτε την βρίσκω στα κανονικά πλαίσια, κάτω από 14 η μεγάλη και κάτω από 9 η μικρή»
Κάθε υγιής ενήλικας θα πρέπει να μετρά την πίεσή του τουλάχιστον μία φορά στα δύο με τρία χρόνια. Αν βρεθεί αυξημένη, θα επισκεφθεί τον γιατρό του για όλες τις περαιτέρω οδηγίες. Ο υπερτασικός που μόλις αρχίζει να λαμβάνει αντιυπερτασικά φάρμακα, θα πρέπει τις πρώτες 3-4 εβδομάδες, να μετρά την πίεσή του τακτικά, ίσως και δύο φορές την ημέρα (πρωί και βράδυ πριν την λήψη των φαρμάκων). Μετά το διάστημα αυτό, που η πίεσή του αναμένεται να έχει ρυθμισθεί, θα πρέπει να την παρακολουθεί μία ή δύο φορές την εβδομάδα, εκτός και αν παρουσιάσει κάποιο άλλο σύμπτωμα ή έχει διαφορετικές οδηγίες από τον γιατρό του.
Πίνακας 2. Φυσιολογικά όρια τιμών αρτηριακής πίεσης (mmHg) με βάση διαφορετικούς τρόπους μέτρησης

Συστολική ΑΠ Διαστολική ΑΠ
Ιατρείο 140 90
24ωρη καταγραφή 125-130 80
Ημέρα 130-135 85
Νύχτα 120 70
Κατ’οίκον 130-135 85

Ποια είναι τα συμπτώματα της υψηλής αρτηριακής πίεσης

o Πονοκέφαλος στην ινιακή χώρα με «σφυγμώδη χαρακτήρα», εμφανίζεται κατά την αφύπνιση και υποχωρεί κατά την κινητοποίηση.
o Εξέρυθρο πρόσωπο.
o Ανώμαλη εφίδρωση.
o Θόλωση της όρασης.
o Αστάθεια βαδίσματος.
o Καταστολή.
o Αϋπνία.
o Μείωση της libido.
o Αίσθημα ζάλης, ίλιγγος.
o Αίσθημα παλμών.
o Καταβολή δυνάμεων
Πού οφείλεται η υπέρταση;
Στη μεγάλη πλειοψηφία των υπερτασικών (9 στους 10) δεν μπορεί να βρεθεί κάποια συγκεκριμένη αιτία που να προκαλεί την υψηλή πίεση. Τότε λέμε ότι πάσχουν από «ιδιοπαθή» υπέρταση. Σήμερα γνωρίζουμε ότι υπάρχουν κάποιοι παράγοντες όπως η κληρονομικότητα, το αυξημένο σωματικό βάρος, το κάπνισμα, η κατάχρηση αλκοόλ, το αλατισμένο φαγητό, το έντονο στρες και η απουσία άσκησης που καλούνται «υπερτασιογόνοι» και οι οποίοι προδιαθέτουν τον οργανισμό στη εμφάνιση της υπέρτασης, χωρίς όμως να είναι το καθαυτό αίτιο της. Όλοι αυτοί οι παράγοντες, με εξαίρεση την κληρονομικότητα, σχετίζονται με τις συνήθειες και με τον τρόπο ζωής σας και επομένως μπορείτε να τους εξαλείψετε. Έτσι, οι  υγιείς και νέοι άνθρωποι μπορούν να εξασφαλίσουν, κατά το δυνατό, ένα μέλλον ελεύθερο από την πάθηση αυτή και τις συνέπειες της.
Σε ένα μικρό ποσοστό υπερτασικών ασθενών (3-5%) υπάρχει ένα ειδικό αίτιο (ορμονική διαταραχή, στένωση νεφρικής αρτηρίας κλπ) που ευθύνεται για την υπέρταση και η αντιμετώπισή του μπορεί να οδηγήσει σε θεραπεία της υπέρτασης. Ο γιατρός σας είναι αυτός που θα αναζητήσει τις εκδηλώσεις αυτών των παθήσεων και θα συστήσει περαιτέρω εξετάσεις για τη διάγνωσή τους. Επίσης, κάποια φάρμακα όπως τα αντισυλληπτικά, τα αντιφλεγμονώδη για τα αρθριτικά ή τα ρινικά αποσυμφορητικά μπορεί να συμβάλλουν στην υψηλή πίεση
Ευθύνεται το αυξημένο σωματικό βάρος για την εμφάνιση υπέρτασης;
Το βάρος και η πίεση έχουν στενή σχέση. Όταν το βάρος σας αυξάνεται, συχνά και η πίεσή σας ακολουθεί την ίδια πορεία. Βέβαια, αν είστε υπέρβαροι δε σημαίνει ότι υποχρεωτικά θα εμφανίσετε υπέρταση αφού υπάρχουν υπέρβαροι άνθρωποι χωρίς υπέρταση. Να γνωρίζετε όμως ότι ο κίνδυνος να εμφανίσετε υπέρταση είναι δύο με έξι φορές μεγαλύτερος αν έχετε αυξημένο βάρος από ότι αν το βάρος σας ήταν φυσιολογικό
Ποιό είναι το κανονικό σωματικό βάρος σας;
Για να αξιολογήσετε αν το βάρος σας είναι σωστό υπάρχουν 2 απλοί τρόποι: να υπολογίσετε τον δείκτη μάζας σώματος και να μετρήσετε την περίμετρο της μέσης σας.
Τον δείκτη μάζας του σώματός σας μπορείτε να τον βρείτε αν διαιρέσετε το βάρος σας (σε κιλά) με το τετράγωνο του ύψους σας (σε μέτρα). Έτσι, αν είστε 2 μέτρα και ζυγίζετε 100 κιλά, ο δείκτης μάζας σώματος είναι 25. Κανονικά, τόσο για άνδρες όσο και για γυναίκες, πρέπει να έχετε δείκτη μάζας σώματος από 19 ως 25. Αν ο δείκτης σας είναι από 25 ως 30, τότε είστε υπέρβαροι και βρίσκεστε σε αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Παχύσαρκο θεωρείται το άτομο με δείκτη μάζας σώματος 30 ή παραπάνω.
Φαίνεται όμως ότι για την πρόληψη της υπέρτασης αλλά και γενικότερα των καρδιαγγειακών νοσημάτων σημασία δεν έχει μόνο το πόσα κιλά ζυγίζετε αλλά και η κατανομή του λίπους, δηλαδή το σημείο όπου συγκεντρώνεται το περισσότερο λίπος.  Έτσι, για να μάθετε εάν έχετε επιπλέον λίπος γύρω από τη μέση σας, πρέπει να μετρήσετε τη περίμετρό της. Η περίμετρος μέσης που είναι μεγαλύτερη από 102 εκατοστά στους άντρες και 88 εκατοστά στις γυναίκες δείχνει ότι το άτομο έχει αυξημένο κίνδυνο για προβλήματα υγείας, ειδικά αν έχει και δείκτη μάζας σώματος πάνω από 25.
Επηρεάζει το αλάτι την αρτηριακή πίεση;
Το αλάτι ή αλλιώς χλωριούχο νάτριο έχει συνδεθεί αρκετά στενά με την αρτηριακή πίεση. Σε πρωτόγονες φυλές που το φαγητό δεν αλατίζεται, η υπέρταση είναι πολύ σπάνια. Πρέπει να ξέρετε ότι ο κάθε οργανισμός αντιδρά διαφορετικά στην προσλαμβανομένη ποσότητα αλατιού. Ορισμένα άτομα, είτε υγιή είτε υπερτασικά – μπορούν να καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες αλατιού και η πίεσή τους να μην επηρεαστεί καθόλου. Αντίθετα, σε άλλους η υπερβολική ποσότητα αλατιού μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της πίεσης και σε εμφάνιση υπέρτασης σε προηγούμενα υγιείς, ή σε απορύθμιση της πίεσης στους ήδη υπερτασικούς. Αυτή η κατάσταση ονομάζεται αλατοευαισθησία και απαντάται περίπου στο 40% των υπερτασικών ατόμων. Κατά ανάλογο τρόπο, αν έχετε υπέρταση και περιορίσετε την ποσότητα του αλατιού που τρώτε, τότε θα μειωθεί και η πίεση. Η μείωση αυτή δεν θα είναι ίδια σε όλους σας. Έτσι, η πίεσή σας θα μειωθεί σε πολύ μεγάλο βαθμό αν είστε αλατοευαίσθητοι και λιγότερο αν είστε μη αλατοευαίσθητοι.
Πρέπει να τρώτε αλατισμένες τροφές;  Ο άνθρωπος είναι το μόνο θηλαστικό που στις σύγχρονες κοινωνίες απέκτησε την συνήθεια να τρώει αλατισμένες τροφές. Ιδανικά, οι τροφές που θα τρώτε θα πρέπει να περιέχουν λιγότερο από 0.1 γραμμάριο αλατιού ανά 100 γραμμάρια τροφής. Στην πραγματικότητα με την σύγχρονη διατροφή ιδίως τις βιομηχανοποιημένες τροφές προσλαμβάνετε πολύ περισσότερο νάτριο. Αρκεί να σκεφτείτε ότι στα 100 γραμμάρια θαλασσινού νερού αντιστοιχεί 1 γραμμάριο αλατιού ενώ τα 100 γραμμάρια κόρν φλέικς περιέχουν 1.1 γραμμάρια αλατιού, δηλ αυτά είναι 10% πιο αλμυρά από το θαλασσινό νερό. Αν θεωρήσουμε ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να επιβιώσει με το θαλασσινό νερό, είναι εύκολο να καταλάβουμε πόσο επιβλαβής μπορεί να είναι η κατανάλωση τόσο αλμυρών τροφών. Συνολικά το 24ωρο δεν πρέπει να προσλαμβάνετε πάνω από 5 γραμμάρια αλατιού.
Αυξάνει το αλκοόλ την πίεσή σας;
Το πόσο θα επηρεασθεί η πίεσή σας εξαρτάται από την ποσότητα του αλκοόλ που θα καταναλώσετε. Αν πίνετε μεγάλες ποσότητες αλκοόλ, τότε η πίεσή σας θα αυξηθεί και παράλληλα θα μειωθεί η αποτελεσματικότητα των αντιυπερτασικών φαρμάκων που λαμβάνετε. Αντίθετα, η κατανάλωση μικρής ποσότητας αλκοόλ δεν φαίνεται να αυξάνει την πίεση. Υπάρχουν αρκετά στοιχεία που υποστηρίζουν ότι η μικρή ποσότητα αλκοόλ μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφράγματος γιατί επηρεάζει ευνοϊκά την HDL χοληστερίνη, την λεγόμενη και «καλή» χοληστερίνη.
Αυξάνει το κάπνισμα την πίεση;
Μετά από το κάπνισμα ενός τσιγάρου η πίεση αυξάνεται περίπου κατά 10mmHg και παραμένει αυξημένη για περίπου 30 λεπτά ακόμη. Καθώς μειώνεται η στάθμη της νικοτίνης, η πίεση αρχίζει να ελαττώνεται σταδιακά. Βέβαια, αν καπνίζετε 10-20 τσιγάρα την ημέρα ή περισσότερο, η πίεση παραμένει συνεχώς σε υψηλά επίπεδα καθ’όλο το 24ωρο.
Πώς το άγχος επηρεάζει την πίεση;
Το στρες (ψυχικό άγχος) συχνά αναφέρεται ως ένας από τους παράγοντες που προδιαθέτει σε υπέρταση. Τα επίπεδά του όμως είναι δύσκολο να μετρηθούν και οι απαντήσεις στο στρες ποικίλλουν από άτομο σε άτομο. Διαφορετικά πράγματα επιδρούν στους ανθρώπους με διαφορετικό τρόπο. Γενικά, είναι κοινή πεποίθηση ότι αν είστε άτομα ανταγωνιστικά, αγχώδη και ανυπόμονα τότε υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να αναπτύξετε υπέρταση. Ωστόσο, υπάρχουν πολλά άτομα με τέτοιο χαρακτήρα που έχουν φυσιολογική πίεση, όπως υπάρχουν και άτομα χωρίς άγχος που έχουν υπέρταση.

Εκτός αυτών, ο γιατρός θα σας λύσει όλες τις απορίες για αυτή την παθολογική κατάσταση και θα σας δώσει αναλυτικές οδηγίες για το τι μπορείτε να κάνετε εσείς  για να αντιμετωπίσετε την αυξημένη πίεσή σας.
Παράγοντες που επηρεάζουν την πρόγνωση

Παράγοντες κινδύνου Υποκλινικές βλάβες οργάνων στόχων
Επίπεδα συστολικής και διαστολικής ΑΠ
Επίπεδα διαφορικής πίεσης (στους ηλικιωμένους)
Ηλικία (Α>55, Γ>65 έτη)
Κάπνισμα
Δυσλιπιδαιμία
Ολική χοληστερίνη > 190 mg/dl
LDL > 115 mg/dl
HDL < 40 για Α και < 45 mg/dl για Γ
Τριγλυκερίδια > 150 mg/dl
Γλυκόζη νηστείας (102-125 mg/dl)
Θετική δοκιμασία ανοχής γλυκόζης
Κοιλιακή παχυσαρκία (περίμετρος μέσης > 102cm για Α, > 88cm για Γ
Οικογενειακό ιστορικό πρώιμης καρδιαγγειακής νόσου (<55 έτη για Α, <65 έτη για Γ) Ηλεκτροκαρδιογραφική υπερτροφία αριστερής κοιλίας (Sokolow-Lyon >38 mm, Cornell > 2440mm*ms) ή
Υπερηχοκαρδιογραφική υπερτροφία αριστερής κοιλίας (LVMI > 125g/m2 A, >116g/m2 Γ)
Πάχυνση καρωτιδικού τοιχώματος (IMT > 0.9 mm) ή ύπαρξη αθηρωματικής πλάκας
Σφυροβραχιόνιος δείκτης ΑΠ <0.9
Μέτρια αύξηση κρεατινίνης ορού
Α (1.3-1.5 mg/dl)
Γ (1.2-1.4 mg/dl)
Χαμηλός ρυθμός σπειραματικής διήθησηςa (<60 ml/min/1.73m2) ή κάθαρση κρεατινίνηςb (<60 ml/min)
Μικροαλβουμινουρία 30-300mg/24h ή λόγος αλβουμίνης προς κρεατινίνης ≥22 Α, ≥31 Γ mg/g κρεατινίνης

1-12082009032

ΑΝΤΩΝΑΤΟΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ

ΙΑΤΡΟΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ

Διονύσιος Βούτος
Δημοσιογράφος
35 χρόνια στην δημοσιογραφία. Δημοσιογράφος ΕΡΤ
Back To Top