Σπύρος Θεοτοκάτος: «Η Ένωση Κεφαλονιάς και Ιθάκης δεν έχει ευθύνη για τα λάθη της ΑΕΔΕ»

Συνέντευξη στον Σάκη Βούτο — «Το Βήμα του Πολίτη», Ionian Galaxy 90.8

Ο διευθυντής της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Κεφαλονιάς και Ιθάκης, Σπύρος Θεοτοκάτος, μίλησε στο ραδιόφωνο για τις ετήσιες δηλώσεις του 2026, το ελαιοκομικό μητρώο, τους ηλεκτρονικούς βόλους στα αιγοπρόβατα και το αίτημα για ξεχωριστό αγροδιατροφικό μοντέλο στα Επτάνησα.

Παράταση στις δηλώσεις του 2026 — αλλά προθεσμία που δεν φτάνει

Η καταληκτική ημερομηνία για την υποβολή των φετινών δηλώσεων ήταν η σημερινή, 16 Οκτωβρίου, ωστόσο μετά τις πιέσεις και τις δύο τηλεδιασκέψεις πανελλαδικής κλίμακας που συγκάλεσαν ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και ο Πρόεδρος της ΑΕΔ —με τη συμμετοχή πάνω από 750 κέντρων υποβολής δηλώσεων— δόθηκε παράταση έως την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου 2026.

Η δήλωση είναι υποχρεωτική κάθε χρόνο και δεν έχει σχέση μόνο με την επιδότηση: είναι ένα πολυδύναμο έγγραφο που απεικονίζει την καλλιέργεια του παραγωγού και χρησιμοποιείται και για αποζημιώσεις από θεομηνίες, αλλά και για την απόκτηση αγροτικού αυτοκινήτου ή για φορολογικούς σκοπούς.

Το πρόβλημα, όπως τόνισε, δεν είναι μόνο οι προθεσμίες. Από τον Ιούλιο εκδίδονται συνεχώς εγκύκλιοι από την ΑΕΔ, ενώ η νέα ψηφιακή πλατφόρμα εξακολουθεί να παρουσιάζει προβλήματα λειτουργίας.

«Καλείται ο παραγωγός να συντάξει το εθνικό Κτηματολόγιο»

Η ΑΕΔ ανέλαβε τη διαχείριση των κοινοτικών επιδοτήσεων μετά το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, σε συνεργασία με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Ο έλεγχος γίνεται από τη Γενική Διεύθυνση Ελέγχου Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίων, με έδρα την Πάτρα.

Οι νέες απαιτήσεις, σε ευθυγράμμιση με τις εντολές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι ιδιαίτερα αυξημένες: εξουσιοδοτήσεις προς τον φορέα υποβολής, συμβάσεις, ταύτιση των στοιχείων του Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ) με όσα έχει δηλώσει ο παραγωγός στο ΕΕΝ. Όπου το Κτηματολόγιο δεν έχει ολοκληρωθεί, υποχρεωτικός είναι ο ΑΤΑΚ.

Ο κ. Θεοτοκάτος έθεσε το ερώτημα που απασχολεί τον κλάδο: το Εθνικό Κτηματολόγιο συντάσσεται από τη δεκαετία του ’90 από διάφορους οργανισμούς που χρηματοδοτήθηκαν από κοινοτικά και εθνικά προγράμματα — και δεν έχει ολοκληρωθεί. Τώρα, καλείται ο παραγωγός, «ο φροντιστής της γης», να το συντάξει σωστά, αναζητώντας αποσπάσματα από ιδιοκτήτες αγροτεμαχίων που τα έχουν νοικιάσει.

Παράλληλα, έχει θεσπιστεί διαδικασία τεκμηρίωσης για 17 περιπτώσεις όπου δεν μπορεί να ταυτιστεί ο κωδικός του Κτηματολογίου με το ΕΕΝ. Μετά την πίεση των κέντρων, δόθηκε η δυνατότητα παρέκκλισης με ελάχιστη γεωχωρική επικάλυψη 55% στα δηλωμένα στρέμματα.

Κληρονομιά και θάνατος παραγωγού

Θετική εξέλιξη χαρακτήρισε τη ρύθμιση που προβλέπει ότι για γεωργούς που απεβίωσαν μέσα στο 2026, νόμιμος κληρονόμος ή εξουσιοδοτημένος εκπρόσωπος μπορεί να υποβάλει την αίτηση στο όνομά τους — υπό την προϋπόθεση ότι έχει προηγηθεί ενημέρωση του φορολογικού μητρώου της ΑΕΔ. Τα δικαιώματα του αποθανόντος παραμένουν ενεργά για δύο χρόνια, ώστε να μπορεί στο διάστημα αυτό να οριστεί νόμιμος κληρονόμος.

Αντίστοιχα, για ιδιοκτήτες που βρίσκονται στο εξωτερικό, απαιτείται εξουσιοδότηση προς νόμιμο εκπρόσωπο — πρώτου ή δεύτερου βαθμού συγγένειας ή τρίτο πρόσωπο. Ιδιοκτήτης που δεν καλλιεργεί ο ίδιος δεν μπορεί να υποβάλει αίτηση δήλωσης καλλιέργειας.

Κέντρα υποβολής: από σύμμαχοι, υπόλογοι

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, σύμφωνα με τον κ. Θεοτοκάτο, είναι ότι τα κέντρα υποβολής δηλώσεων —που ανέκαθεν βοηθούσαν τον παραγωγό να συντάξει και να υποβάλει την αίτησή του— μετατρέπονται πλέον σε κέντρα ελέγχου, με ποινές που φτάνουν έως το κλείσιμο:

• Φέτος: πρόστιμο 1.000 – 5.000 ευρώ ανά φορά
• Του χρόνου: 5.000 – 20.000 ευρώ και κλείσιμο της πύλης έως δύο χρόνια

Τα κέντρα δεν ανήκουν μόνο σε συνεταιρισμούς — λειτουργούν και ιδιωτικά (ΚΙΔ), από λογιστές.

«Ο συνεταιρισμός και το κέντρο δεν έχουν καμία ευθύνη για τον λανθασμένο προγραμματισμό της έναρξης, την ανεπάρκεια της νέας πλατφόρμας, τις υπερβολικές απαιτήσεις και τη γραφειοκρατία που έχουν δημιουργήσει», τόνισε.

Ηλεκτρονικός βόλος στα αιγοπρόβατα

Από φέτος ξεκίνησε η τοποθέτηση ηλεκτρονικού ενδοστομαχικού βόλου, υποχρεωτικά για τους παραγωγικούς κτηνοτρόφους με 900 αιγοπρόβατα και άνω. Από του χρόνου το μέτρο γίνεται καθολικό για όλα τα επιλέξιμα ζώα άνω των έξι μηνών.

Ο βόλος παραμένει στο στομάχι του ζώου και αφαιρείται μόνο με τη σφαγή· ο έλεγχος γίνεται με σαρωτή. Παράλληλα απαιτείται και ο συμβατικός ενώτιος τύπος 1. Η καταχώρηση στη ψηφιακή βάση ιχνηλασιμότητας πρέπει να ολοκληρώνεται εντός δύο ημερών από την τοποθέτηση, με υποχρεωτική παρουσία κτηνιάτρου — δημόσιου ή ιδιωτικού.

Στα ζητήματα αυτά, πάντως, ο ίδιος εντόπισε «παραθυράκι»: ούτε τα σφαγεία ούτε οι παραγωγοί διαθέτουν ακόμη τον απαραίτητο εξοπλισμό σάρωσης.

Δημόσια κτηνιατρική, οροθετικός έλεγχος και σκόνη στο γάλα

Ο κ. Θεοτοκάτος έθεσε το θέμα της δημόσιας κτηνιατρικής, της οποίας ο σκοπός είναι πρωτίστως η προστασία της δημόσιας υγείας, και σημείωσε ότι ούτε το Αργοστόλι ούτε το Ληξούρι διαθέτουν σφαγεία. Ανέφερε επίσης τη συνταξιοδότηση της κτηνιάτρου που κάλυπτε επί χρόνια τις ανάγκες σε Κεφαλονιά και Ιθάκη.

Ως νέα αγωνία του κλάδου κατέγραψε τον οροθετικό έλεγχο — έλεγχο για την ύπαρξη ιού στο ζώο — που, όπως ανέφερε, οδηγεί σε σφαγές χιλιάδων ζώων, την ώρα που η χώρα δεν εφαρμόζει την εντολή της ΕΕ για εμβολιασμό.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στα άρθρα 79 και 84, που — σύμφωνα με τον ίδιο — πέρασαν νύχτα και προβλέπουν την προσθήκη σκόνης στο γάλα, το τυρί και το γιαούρτι. Σχολιάζοντας, συνέδεσε το ζήτημα με την Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής.

Ελαιοκομικό μητρώο: υποχρεωτικό από 21 ελαιόδεντρα

Το ελαιοκομικό μητρώο ξεκίνησε τη δεκαετία του ’90 χειρόγραφα, με συνεργεία τοπογράφων μηχανικών, αλλά δεν επικαιροποιήθηκε ποτέ. Τώρα, με απόφαση του Υπουργείου, η σύνταξη και η τροποποίηση των φακέλων είναι αποκλειστική ευθύνη του κατόχου ή μισθωτή του λιοστασίου.

Βασικά σημεία:

• Υποχρέωση από 21 ελαιόδεντρα και άνω, ανεξαρτήτως αν η παραγωγή προορίζεται για εμπορία ή προσωπική κατανάλωση
• Δήλωση στοιχείων ελαιοκαλλιέργειας: αριθμός δέντρων, πυκνότητα φύτευσης, άρδευση, ποικιλία
• Από το 2027, ετήσια δήλωση συγκομιδής από 1η Οκτωβρίου έως 31 Μαΐου του επόμενου έτους
• Το ελαιοτριβείο υποχρεούται να καταχωρεί τον δεκατριψήφιο κωδικό του μητρώου

Στη μη υποβολή ή στα ανακριβή στοιχεία προβλέπονται πρόστιμα κλιμακούμενα με το μέγεθος της εκμετάλλευσης: 100 ευρώ έως 50 δέντρα, 1.000 ευρώ πάνω από 100, 5.000 ευρώ για μεγαλύτερες εκτάσεις.

Αναδιάρθρωση, νέοι και η εγκατάλειψη του πρωτογενούς τομέα

Στην ερώτηση για την αναδιάρθρωση των καλλιεργειών, η απάντηση ήταν σαφής: «Δεν έχει προχωρήσει όσο θα έπρεπε, γιατί δεν υπάρχει συγκεκριμένο σχέδιο». Ούτε ο παραγωγός μόνος του ούτε ο γεωπόνος μπορούν να χαράξουν αγροτική πολιτική. Ο δημόσιος γεωπόνος, ανέφερε, έχει απορροφηθεί από τη γραφειοκρατία και δεν βγαίνει στο χωράφι.

Αναδρομή στα χρόνια των επιδοτήσεων: από το 1981 και μετά το ευρωπαϊκό χρήμα έρεε, αλλά πολλοί το ξόδεψαν οπουδήποτε αλλού εκτός από το χωράφι ή το κοπάδι. Οι νέοι εγκαταλείπουν τον τομέα, ενώ ακόμη και το τρακτέρ λειτουργεί πλέον μέσω υπολογιστή. Σήμερα, οι κινητοποιήσεις των αγροτών κινούνται «σε ένα συγκεκριμένο μοτίβο χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα» — παραστάσεις με τους ίδιους πρωταγωνιστές, τα ίδια λόγια και τις ίδιες ατάκες.

Συνεργασία: το «δύσκολο» που δεν γίνεται

Το κεντρικό μήνυμα του κ. Θεοτοκάτου ήταν η ανάγκη συνένωσης της παραγωγής. Στην Κεφαλονιά υπάρχουν περίπου 1.200 κτηνοτρόφοι, αλλά όχι ομάδα κτηνοτρόφων που να συγκεντρώνει και να διαπραγματεύεται συλλογικά γάλα, κρέας και παράγωγα, ώστε να παρακάμπτεται ο μεσάζοντας.

Το παράδειγμα του ελαιολάδου: ενώ κάποιοι προσδοκούσαν 150–180 ευρώ τον τενεκέ, η σημερινή τιμή με το χρηματιστήριο του ελαιολάδου είναι 3,10 ευρώ το κιλό — 80 με 90 ευρώ ο τενεκές. «Η δύναμη του συλλογικού οργάνου είναι διαφορετική: θα βγει και θα διαπραγματευτεί».

Ανέφερε επίσης το σχέδιο της Ένωσης για σταθμούς πρόψυξης γάλακτος στον νομό, ώστε το γάλα να συγκεντρώνεται και να διαπραγματεύεται απευθείας με τους τυροκόμους — σχέδιο που, όπως είπε, δεν προχώρησε.

Το αίτημα: ξεχωριστό αγροδιατροφικό μοντέλο για τα Επτάνησα

Στην κατακλείδα, ο διευθυντής της Ένωσης υποστήριξε ότι η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων αξίζει να αποτελέσει ξεχωριστό μοντέλο αγροτικής παραγωγής στο πλαίσιο της νέας ΚΑΠ.

«Δεν πρέπει να ζητάμε εξαίρεση. Είναι το ιδανικό πεδίο για να αποδειχθεί αν η νέα ευρωπαϊκή αγροτική πολιτική που θα εφαρμοστεί από το 2028 μπορεί πράγματι να λειτουργήσει. Αν καταφέρουμε να ενώσουμε την παραγωγή των Επτανήσων — το νερό, τη γνώση, την αγορά, την ανθεκτικότητα — σε ένα ενιαίο σχέδιο, τότε η περιφέρεια μπορεί να γίνει εργαστήριο του νέου ελληνικού αγροτικού μοντέλου».

Πρακτικά, αυτό σημαίνει περιφερειακό σχεδιασμό που δεν δέχεται οριζόντια κατανομή των ευρωπαϊκών ενισχύσεων με απόφαση του Υπουργείου, αλλά επιμερισμό ανάλογα με τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε νησιού. Στο πλαίσιο αυτό, ζήτησε το γραφείο της Περιφέρειας στις Βρυξέλλες να στελεχωθεί και με επιστήμονα για τον αγροδιατροφικό τομέα — όχι μόνο για τον τουρισμό, που καλύπτει τρεις μήνες τον χρόνο.

«Η σιγουριά θα τη δώσει το κράτος. Πρέπει να δώσουμε σιγουριά στα παιδιά μας να μην φύγουν από τον τόπο τους και να μη βασίζονται μόνο στην αποζημίωση, αλλά στην παραγωγή τους και στο κέρδος που θα βγάλουν για να ζήσουν.»

Ακούστε ολόκληρη τη συνέντευξη.

«Δεν έχουμε ευθύνη για τα λάθη της ΑΕΔΕ » — Σπύρος Θεοτοκάτος στον Σάκη Βούτο

Συνέντευξη στο «Το Βήμα του Πολίτη» — Ionian Galaxy 90.8 / vutospress.gr

Δηλώσεις 2026, ελαιοκομικό μητρώο, ηλεκτρονικός βόλος, κέντρα υποβολής και το αίτημα για ξεχωριστό αγροδιατροφικό μοντέλο στα Επτάνησα.

Κύριε Θεοτοκάτε, η κατάσταση στον πρωτογενή τομέα έχει φτάσει στο απροχώρητο. Ποια είναι η αποτίμηση της σημερινής μέρας;

Η αποτίμηση της σημερινής κατάστασης δεν είναι και τόσο θετική. Όπως γνωρίζουμε, έχουν ξεκινήσει οι φετινές ετήσιες δηλώσεις που πρέπει να κάνει ο κάθε παραγωγός, ώστε να μπορούν να καταβληθούν οι επιδοτήσεις του έτους 2026. Υπάρχει δυσκολία, υπάρχει αναστάτωση στους συμπατριώτες παραγωγούς, στους Κεφαλονίτες και τους Ιθακούς. Αλλά δεν είναι μόνο τοπικά — είναι σε όλη την επικράτεια. Βγαίνουν οι αγρότες και φωνάζουν ότι δεν αντέχουν άλλο. Και οι κτηνοτρόφοι φυσικά.

Τι ακριβώς είναι αυτή η δήλωση; Γίνεται κάθε χρόνο;

Η δήλωση γίνεται κάθε χρόνο και είναι υποχρεωτική, ώστε να μπορεί ο παραγωγός να δηλώσει την καλλιέργεια που κάνει μέσα στο έτος. Είναι ένα πολυδύναμο έγγραφο — η ενιαία αίτηση ενίσχυσης — το οποίο απεικονίζει την καλλιέργεια του κάθε παραγωγού και μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για αποζημίωση από βιοκλιματικές καταστροφές, αλλά και για την απόκτηση αγροτικού αυτοκινήτου ή για φορολογικούς σκοπούς. Είναι λίγο παρεξηγημένο αυτό: δεν αφορά μόνο την επιδότηση.

Έχουμε παράταση στην προθεσμία;

Η καταληκτική ημερομηνία για την υποβολή της φετινής αίτησης είχε οριστεί για σήμερα, 16 Οκτωβρίου. Με την πίεση και τις τηλεδιασκέψεις που έγιναν με πρόσκληση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και του Προέδρου της ΑΕΔ — δύο τηλεδιασκέψεις πανελλαδικής κλίμακας, όπου παρακολούθησαν πάνω από 750 κέντρα υποβολής δηλώσεων — εκφράστηκε αυτή η αδυναμία και δόθηκε παράταση μέχρι την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου 2026.

Ποιος έχει αναλάβει τη διαδικασία μετά το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ;

Μετά το φοβερό σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ που είχαμε και πέρυσι και τα προηγούμενα χρόνια, και που δεν έχει λήξει ακόμη, όλη η διαχείριση των κοινοτικών επιδοτήσεων πέρασε στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, την ΑΑΔΕ, σε συνεργασία με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Ο έλεγχος γίνεται από τις παλιές γενικές αποκεντρωμένες διοικήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ — εμείς εδώ, για τον νομό Κεφαλονιάς και Ιθάκης, υπαγόμαστε στη Γενική Διεύθυνση Ελέγχου στην Πάτρα, που καλύπτει Πελοπόννησο, Δυτική Ελλάδα και Ιόνια.

Ποια είναι τα νέα στοιχεία που δυσκολεύουν φέτος τους παραγωγούς;

Εφέτος υπάρχουν δύο διαφορετικά στοιχεία. Πρώτον, η ψηφιακή πλατφόρμα της ΑΑΔΕ, η οποία εξακολουθεί ακόμη και σήμερα να έχει προβλήματα ως προς τη λειτουργία της. Και δεύτερον, οι αυξημένες νέες απαιτήσεις που έθεσε η ΑΑΔΕ, ευθυγραμμιζόμενη με τις εντολές και τις υποδείξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης: εξουσιοδοτήσεις προς τον φορέα υποβολής, συμβάσεις, ταύτιση των στοιχείων του Εθνικού Χρηματολογίου — του ΚΑΕΚ — με αυτά που έχει δηλώσει ο παραγωγός στο ΕΕΝ. Στις περιοχές όπου το χρηματολόγιο δεν έχει ολοκληρωθεί, υποχρεωτικός είναι ο ΑΤΑΚ, ο αριθμός ταυτότητας ακινήτου.

Τι σημαίνει αυτό πρακτικά για τον παραγωγό;

Σημαίνει ότι όλα τα αγροτεμάχια δηλώνονται με τον ΑΤΑΚ και προστίθεται ο ΚΑΕΚ, ο κωδικός του χρηματολογίου, εφόσον υπάρχει. Παράλληλα όμως έχει θεσπιστεί διαδικασία τεκμηρίωσης για 17 περιπτώσεις όπου δεν μπορεί να ταυτιστεί ο κωδικός του χρηματολογίου με το ΕΕΝ — δηλαδή όπου η έκταση των εδαφών και οι συντεταγμένες που οριοθετούν ένα αγροτεμάχιο δεν συμπίπτουν με τα στοιχεία του Εθνικού Χρηματολογίου.

Εδώ όμως υπάρχει και ένα ερώτημα ευθύνης. Ποιος έπρεπε να έχει συντάξει το χρηματολόγιο;

Αυτό είναι το θέμα. Από το 1990 και πίσω έχουμε τη σύνταξη του Εθνικού Χρηματολογίου από διάφορους οργανισμούς, οι οποίοι χρηματοδοτήθηκαν από κοινοτικά και εθνικά προγράμματα για να γίνει αυτή η δουλειά. Και δεν έχει ολοκληρωθεί. Με αποτέλεσμα να καλείται τώρα ο παραγωγός — ο φροντιστής της γης, ο καλλιεργητής — να συντάξει σωστά το Εθνικό Χρηματολόγιο. Και δεν είναι γραφειοκράτης ο παραγωγός. Θέλει να καλλιεργεί, ζητάει βοήθεια για να καλλιεργήσει πιο ποιοτικά, με λιγότερο κόστος, λιγότερη ενέργεια.

Και όταν τα αγροτεμάχια είναι μισθωμένα;

Εκεί καλείται ο παραγωγός να προσκομίσει στοιχεία του Εθνικού Χρηματολογίου από τον ιδιοκτήτη — να αναζητήσει το απόσπασμα χρηματολογίου από τον ιδιοκτήτη του αγροτεμαχίου που του το έχει νοικιάσει, χωρίς ο ίδιος ο ιδιοκτήτης να έχει ευθύνη, κι εκείνος το ΕΕΝ, για να δουν αν τα στοιχεία ταυτίζονται. Και υπάρχουν στάσεις ως προς το θέμα των εκτάσεων. Ξέρω περιπτώσεις ανθρώπων που είχαν ένα αγροτεμάχιο τριών στρεμμάτων και τους αφαίρεσαν 150, 200, 500 μέτρα — είτε από λάθος είτε από δήλωση του γείτονα.

Δόθηκε κάποια λύση γι’ αυτές τις περιπτώσεις;

Με την πίεση που δέχτηκαν κατά την τηλεδιάσκεψη τόσο η ΑΑΔΕ όσο και το Υπουργείο από τα κέντρα, δόθηκε η δυνατότητα να υπάρχει παρέκκλιση στο συνολικό εμβαδόν των ΚΑΕΚ, όπου πρέπει να υπάρχει τουλάχιστον 55% γεωχωρική επικάλυψη με τα δηλωμένα στρέμματα.

Θετικό στοιχείο υπάρχει κάποιο;

Το θετικό μέρος είναι ότι προβλέπεται για τους γεωργούς που απεβίωσαν μέσα στο 2026: αν υπάρχει νόμιμος κληρονόμος ή εξουσιοδοτημένος εκπρόσωπος, μπορεί να υποβάλει την αίτηση στο όνομα και αντί του θανόντος, εφόσον έχει προηγηθεί η απαιτούμενη ενημέρωση του φορολογικού μητρώου της ΑΑΔΕ. Δηλαδή έχει λάβει υπόψη της τους συμπατριώτες που έχουν φύγει από κοντά μας.

Αυτό δεν είναι κάπως επικίνδυνο; Δηλαδή πεθαίνει ο ιδιοκτήτης και πάει ο κληρονόμος…

Είναι ασφαλές, γιατί πρέπει να έχει οριστεί ο νόμιμος κληρονόμος ή να έχει εξουσιοδοτηθεί εκ πρόσωπο, ώστε να μπορεί να υποβάλει — με ρητή προϋπόθεση την ενημέρωση του φορολογικού μητρώου της ΑΑΔΕ. Διαφορετικά, δεν μπορεί να εκδοθεί αυτό το πολυδύναμο έγγραφο που λέγεται ενιαία αίτηση ενίσχυσης. Τα δικαιώματα που είχε ο αποθανών παραμένουν ενεργά για δύο χρόνια, για να μπορεί στο διάστημα αυτό να οριστεί ο νόμιμος κληρονόμος — όποιοι και να είναι οι επόμενοι κληρονόμοι.

Και για τους ιδιοκτήτες που βρίσκονται στο εξωτερικό;

Αν έχει οριστεί νόμιμος εκπρόσωπος — πρώτου ή δεύτερου βαθμού συγγένειας ή οποιοδήποτε άλλο τρίτο πρόσωπο που το καλλιεργεί — τότε εκείνος χειρίζεται τη διαδικασία. Ιδιοκτήτης που δεν έχει εξουσιοδοτήσει άνθρωπο και δεν καλλιεργεί ο ίδιος δεν μπορεί να καταθέσει αίτηση δήλωσης καλλιέργειας, διότι δεν την καλλιεργεί. Πρέπει αυτός που το καλλιεργεί να είναι δηλωμένος.

Η πίεση όμως των χαρτιών πέφτει πάνω στον παραγωγό. Ποιος τον βοηθάει;

Γι’ αυτό υπάρχουν τα κέντρα υποβολής δηλώσεων. Η νομοθεσία όμως, όπως πάει να εξελιχθεί, προσπαθεί να τα κάνει κέντρα ελέγχου δηλώσεων, ενώ ανέκαθεν ήταν κέντρα υποβολής. Δηλαδή έρχεται ο παραγωγός με τον φάκελό του, ζητάει να τον βοηθήσει το κέντρο να συντάξει και να υποβάλει την αίτηση στην ψηφιακή πλατφόρμα. Με τη νέα εγκύκλιο όμως η ΑΑΔΕ έχει αποφασίσει ότι το κέντρο που υποβάλλει τα χαρτιά του παραγωγού θα ελέγχει και θα υφίσταται ποινές.

Πόσο κοστίζει ένα λάθος στο κέντρο υποβολής;

Για φέτος, από 1.000 έως 5.000 ευρώ ανά φορά, αν γίνει εν γνώσει του χρήστη της εφαρμογής — αν πατήσει ή καταχωρήσει κάτι που είναι λανθασμένο και δεν τεκμηριώνεται από τα δεδομένα των παραστατικών που παραλαμβάνει από τον παραγωγό. Το επόμενο έτος από 5.000 έως 20.000 ευρώ και κλείσιμο της πύλης έως δύο χρόνια. Και προσοχή: τα κέντρα δεν είναι μόνο των συνεταιρισμών — υπάρχουν ιδιωτικά, από λογιστές. Ο συνεταιρισμός και το κέντρο δεν έχουν καμία ευθύνη για τον λανθασμένο προγραμματισμό του χρόνου έναρξης της ενεργοποίησης, την ανεπάρκεια της νέας πλατφόρμας, τις υπερβολικές απαιτήσεις που καλείται να προσκομίσει ο παραγωγός και — τολμώ να το πω — για τις ακατανόητες αποφάσεις και τη γραφειοκρατία που έχουν δημιουργήσει.

Πόσοι έχουν προλάβει να οριστικοποιήσουν τη δήλωσή τους;

Ως συνέπεια όλων αυτών, ένα ποσοστό μικρότερο από 20% των αιτήσεων που επεξεργαζόμαστε έχει οριστικοποιηθεί ή βρίσκεται στη φάση της οριστικοποίησης. Υπάρχει μεγάλος αριθμός παραγωγών, συμπατριωτών, Κεφαλονιτών και Ιθακησίων που δεν έχουν ακόμα ξεκινήσει — δεν έχουν εξουσιοδοτήσει το κέντρο για να κάνει τις δηλώσεις. Δεν ξέρω αν θα προλάβουν και πώς θα γίνει όλη αυτή η διαδικασία μέσα στο χρονοδιάγραμμα.

Πάμε τώρα στα ζώα. Πόσα ζώα έχουμε στην Κεφαλονιά, κύριε Θεοτοκάτε;

Έχουμε περίπου 1.200 κτηνοτρόφους στην Κεφαλονιά. Όμως δεν έχουμε συνεργασία. Στα στοιχεία του ζωικού κεφαλαίου, ο Πρόεδρος της Ένωσης, ο κ. Καλαφάτης, έχει πει ότι πρέπει να γίνει καταμέτρηση όλου του ζωικού κεφαλαίου από την αρχή, να μηδενιστεί το αρχείο και να γίνει καταμέτρηση σε κάθε παραγωγό. Εφόσον μπει μέσα ο βόλος, θα ξεκινήσει από την αρχή η καταμέτρηση, ώστε να ξέρουμε πλέον πόσο ζωικό κεφάλαιο υπάρχει στον νομό και ποια είναι τα παράγωγα.

Ο ηλεκτρονικός βόλος. Πώς λειτουργεί και σε ποιους είναι υποχρεωτικός;

Ο βόλος είναι ένας ηλεκτρονικός βόλος που τοποθετείται στο στομάχι του ζώου, παραμένει εκεί και αφαιρείται μόνο με τη σφαγή. Ο έλεγχος γίνεται με σαρωτή. За φέτος η υποχρέωση αφορά παραγωγούς με 900 αιγοπρόβατα και άνω — δηλαδή με παραγωγικά ζώα — και από του χρόνου γίνεται καθολικό για όλα τα επιλέξιμα ζώα. Παράλληλα απαιτείται και ο συμβατικός ενώτιος τύπος 1, ενώ η καταχώρηση στην ψηφιακή βάση ιχνηλασιμότητας πρέπει να γίνεται εντός δύο ημερών από την τοποθέτηση, με υποχρεωτική παρουσία κτηνιάτρου — δημόσιου ή ιδιωτικού.

Υπάρχει εξοπλισμός για να γίνει αυτό;

Εδώ υπάρχει και το παραθυράκι: ούτε τα σφαγεία ούτε οι παραγωγοί έχουν τον απαραίτητο εξοπλισμό σαρωτή.

Το άλλο μεγάλο θέμα είναι η δημόσια κτηνιατρική.

Ο σκοπός της δημόσιας κτηνιατρικής είναι η προστασία της δημόσιας υγείας — όχι η εξυπηρέτηση του παραγωγού. Και πρέπει να τονίσουμε ότι δεν έχουμε σφαγεία: ούτε το Αργοστόλι ούτε το Ληξούρι διαθέτουν σφαγεία. Επίσης, συνταξιοδοτείται η κτηνίατρος που εξυπηρετούσε επί χρόνια την περιοχή μας — όλη την Κεφαλονιά και την Ιθάκη.

Από πού προκύπτει η νέα αγωνία του κλάδου;

Από τον οροθετικό έλεγχο, τον έλεγχο δηλαδή για την ύπαρξη ιού στο ζώο, που οδηγεί στη σφαγή χιλιάδων ζώων με απόφαση της Πολιτείας — όταν την ίδια στιγμή η χώρα δεν εφαρμόζει την εντολή της ΕΕ για εμβολιασμό. Αυτό συμβαίνει αυτή τη στιγμή σε όλη την Ελλάδα.

Είπατε ότι πέρασαν και κάποια άρθρα για το γάλα.

Τα άρθρα 79 και 84 πέρασαν νύχτα. Προβλέπουν την προσθήκη σκόνης στο γάλα, το τυρί και το γιαούρτι. Ξέροντας ότι σήμερα είναι η Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής, το λέω αυτό με όλη τη σημασία.

Πάμε στο ελαιοκομικό μητρώο.

Το ελαιοκομικό μητρώο ξεκίνησε τη δεκαετία του ’90, χειρόγραφα, με συνεργεία τοπογράφων μηχανικών, αλλά ουδέποτε επικαιροποιήθηκε. Τώρα, με απόφαση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, η σύνταξη και η τροποποίηση των φακέλων ελαιοκομικών εκμεταλλεύσεων είναι αποκλειστική ευθύνη του κατόχου ή του μισθωτή του λιοστασίου.

Από πόσα δέντρα και πάνω;

Από 21 ελαιόδεντρα και άνω. Και διευκρινίζεται ότι η υποχρέωση ισχύει ανεξάρτητα από το αν η παραγωγή προορίζεται για εμπορία ή για προσωπική κατανάλωση.

Ποια στοιχεία δηλώνονται;

Ο αριθμός των ελαιοδέντρων, η πυκνότητα φύτευσης, η άρδευση, η ποικιλία. Και από το 2027 καθιερώνεται ετήσια δήλωση συγκομιδής από την 1η Οκτωβρίου έως τις 31 Μαΐου του επόμενου έτους — δηλαδή πλήρης εικόνα της ελαιοπαραγωγής που καταγράφει η ίδια η Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης. Το ελαιοτριβείο, από την πλευρά του, υποχρεούται να καταχωρεί τον δεκατριψήφιο κωδικό του μητρώου.

Προβλέπονται πρόστιμα;

Βεβαίως. Για μη υποβολή ή ανακριβή στοιχεία: 100 ευρώ έως 50 δέντρα, 1.000 ευρώ για κατόχους άνω των 100 δέντρων και 5.000 ευρώ για μεγαλύτερες εκτάσεις — κλιμακούμενα ανάλογα με το μέγεθος της εκμετάλλευσης.

Η αναδιάρθρωση των καλλιεργειών έχει προχωρήσει;

Δεν έχει προχωρήσει όσο θα έπρεπε, γιατί δεν υπάρχει συγκεκριμένο σχέδιο. Ούτε ο παραγωγός μόνος του ούτε ο γεωπόνος μπορούν να χαράξουν αγροτική πολιτική. Και ο δημόσιος γεωπόνος ανακατεύεται με τη γραφειοκρατία — δεν έχει τη δυνατότητα να πάει έξω στο χωράφι να βοηθήσει τον παραγωγό.

Πώς φτάσαμε εδώ;

Από το 1981 και μετά, το ευρωπαϊκό χρήμα έρεε και το ξόδευαν οπουδήποτε. Εισήχθησαν νέες καλλιέργειες όπως η ακτινιδιά, χωρίς ποτέ να γίνει αναδιάρθρωση. Οι νέοι εγκαταλείπουν τον πρωτογενή τομέα, ενώ ακόμη και το τρακτέρ λειτουργεί πλέον μέσω υπολογιστή. Οι κινητοποιήσεις των αγροτών, χρόνια τώρα, κινούνται σε ένα συγκεκριμένο μοτίβο χωρίς να φέρουν ουσιαστικό αποτέλεσμα. Κατά τη γνώμη μου θυμίζουν παραστάσεις με τους ίδιους πρωταγωνιστές, που εκτελούν διάφορους ρόλους λέγοντας ακριβώς τα ίδια λόγια, στον ίδιο τόνο και με τις ίδιες ατάκες.

Ο κόσμος όμως λέει: γιατί να μην τιμωρήθηκε ο Φραπές, όλοι αυτοί που κατέστρεψαν τον πρωτογενή τομέα και γλεντάνε με τις φεράρες τους, ενώ ο απλός κτηνοτρόφος, που είναι αγνός και τίμιος, δεν μπορεί να ζήσει;

Το πρόβλημα είναι ότι όταν πεις «κτηνοτρόφος», το μυαλό του κόσμου πάει στην απάτη και στις επιδοτήσεις. Δεν είναι όμως έτσι. Και θέλω να τονίσω το εξής: όταν εμένα μου ακριβαίνει το πετρέλαιο, μου ακριβαίνουν οι ζωοτροφές, μου ακριβαίνουν τα πάντα, ενώ στην Ευρώπη δεν είναι ακριβά — κάτι συμβαίνει εδώ πέρα. Όταν βάλουν 1,70 το καύσιμο, θα πληρώνεις 570 ευρώ παραπάνω από πέρσι. Πού θα τα βρει ο άνθρωπος αυτά;

Το «δύσκολο» που δεν γίνεται — ποιο είναι;

Είναι η συνεργασία και η συνένωση. Έχουμε παραγωγούς στην Κεφαλονιά στον ελαιοκομικό τομέα, στα αμπέλια, στην οπωροτροφία, στη μελισσοκομία. Γιατί δεν συνεργάζονται, γιατί δεν δημιουργείται μέσα από τον συνεταιρισμό κάτι που να έχει αξία;

Γιατί διστάζει ο κόσμος με τον συνεταιρισμό;

Γιατί μέχρι τώρα η συνεταιριστική ιδέα ήταν απάτη. Είδαμε τον πρόεδρο τον κύριο Κανελόπουλο και καταλάβαμε τι γίνεται. Όταν βλέπεις τέτοιους συνεταιρισμούς, τι να κάνω εγώ, να εμπιστευτώ; Ο συνεταιρισμός δεν είναι ένα απρόσωπο πράγμα — είναι η παραγωγή που βρίσκεται από πίσω. Δεν είναι άγιοι όλοι, δεν είναι ο Άγιος Γεράσιμος. Το θέμα είναι η συνεργασία: δεν μπορεί να τα καταφέρει μόνος του ο κάθε κτηνοτρόφος, ο παραγωγός, ο αμπελουργός, ο μελισσοκόμος που δεν γνωρίζει και δεν έχει καθοδηγηθεί. Το μόνο που ξέρει είναι να καλλιεργεί σωστά — δεν μπορεί ούτε να μεταποιήσει, ούτε να τυποποιήσει. Εκεί μπορεί να τον βοηθήσει ο συνεταιρισμός.

Δώστε μου ένα παράδειγμα.

Προσέξτε: εγώ αγοράζω το ζώο μου 1,60 — βάζω μια τιμή εικονική — και ο μεγάλος παραγωγός το πουλάει 6,50 και κερδίζει αυτός. Γιατί να μην το πουλήσει κατευθείαν ο παραγωγός; Έρχομαι εγώ στον κύριο Θεοτοκάτο και του λέω «πάρε το ζώο μου και πούλησέ το». Έχουμε 1.200 κτηνοτρόφους στην Κεφαλονιά — γιατί δεν έχουμε μια ομάδα κτηνοτρόφων, έναν συνεταιρισμό που θα πει «ελάτε εδώ όλοι», ώστε το γάλα, το κρέας και τα παράγωγα να πουληθούν μέσα από τον συνεταιρισμό, χωρίς τον μεσάζοντα; Μπορεί να τον σώσει ο συνεταιρισμός.

Και στο λάδι;

Όπως και με το λάδι. Τώρα μπαίνει η νομοθεσία με τον τενεκέ — πρέπει να εμφιαλώνεται. Πρέπει να δούμε πώς θα μπορεί ο κάθε παραγωγός να εμφιαλώσει το λάδι. Και το εμφιαλωτήριο της ΣΑΜΗ, γιατί δεν έχει προκόψει μέχρι τώρα; Το έχω απαντήσει και σε προηγούμενη συνέντευξη.

Οι παραγωγοί δεν προσκομίζουν το λάδι στον συνεταιρισμό, προσπαθούν να το πουλήσουν μόνοι τους μήπως κερδίσουν παραπάνω.

Και αυτό μπορεί να είναι φωτοβολίδα. Κάποιοι έλεγαν ότι μπορούν να κερδίσουν 150–180 ευρώ τον τενεκέ. Σήμερα που μιλάμε, με το χρηματιστήριο του ελαιολάδου, η τιμή έχει πέσει πάρα πολύ χαμηλά: 3,10 ευρώ το κιλό, 80 με 90 ευρώ ο τενεκές. Το άλλο πώς θα το πουλήσει 150–180; Η δύναμη του συλλογικού οργάνου είναι διαφορετική. Θα βγει και θα διαπραγματευτεί.

Η Ένωση είχε ανακοινώσει σχέδιο για το γάλα.

Υπάρχουν στοιχεία — το είχε πει και ο κύριος Καλαφάτης, ο πρόεδρος της Ένωσης: να φτιαχτούν σταθμοί πρόψυξης γάλακτος στον νομό, ώστε να συγκεντρώνει η Ένωση όλο το γάλα και να έρχεται σε διαπραγμάτευση με τους τυροκόμους, να το παίρνουν κατευθείαν από την Ένωση. Ο κτηνοτρόφος θα έχει τα χρήματά του με την παράδοση του γάλατος, χωρίς να πληρώνεται σε διάφορα διαστήματα. Ο κ. Σκουρίζεν έφερε και ειδικό αυτοκίνητο που θα έλεγχε το γάλα, με ειδικό επιστημονικό προσωπικό. Δεν δούλεψε αυτή η ιστορία — για να καταλάβετε ότι τίποτα δεν δουλεύει ό,τι έχει σχέση με το κράτος. Για να βγουν οι νέοι από τον βάλτο που έχει πέσει ο αγροτικός τομέας, πρέπει να υπάρχει συνεργασία.

Η ανάπτυξη σκοντάφτει στην έλλειψη υποδομών.

Πρώτον, να μην έχουμε σφαγεία — και δεύτερον όλες οι υπόλοιπες ελλείψεις. Η αγροτική ζωή στην Κεφαλονιά και την Ιθάκη στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στην παραδοσιακή χειρωνακτική εργασία και άρχισε να βιομηχανοποιείται πολύ αργότερα. Τώρα έχουμε φτάσει στην ψηφιοποίηση, χωρίς όμως αυτή η εξέλιξη να έχει συμβάλει στην αύξηση του εισοδήματος των παραγωγών.

Τι σημαίνει αυτό πρακτικά;

Ότι ο αγρότης πρέπει να φύγει από τη λογική της παραγωγής πρώτων υλών και να τυποποιήσει το προϊόν που παράγει, το οποίο είναι υψηλής αξίας και προστιθέμενης αξίας. Αυτή η εξέλιξη σκοντάφτει στις υποδομές. Γιατί ο παραγωγός αυτή τη στιγμή εστιάζει περισσότερο την προσοχή του στην είσπραξη των επιδοτήσεων, χωρίς να προχωρεί στις ανάλογες επενδύσεις. Τα χρήματα δίδονται για κάποιο σκοπό — αλλά ο παραγωγός δεν έχει την καθοδήγηση από το κράτος που δίνει τα χρήματα, για να φτιάξει την υποδομή.

Τι γίνεται με τις άδειες των σταύλων;

Ξέρετε πολύ καλά ότι οι «μαυρογιαλούρες» τάζανε ακόμη και στους ανθρώπους που κάνανε μια στάνη — πράγμα που δεν είχαν πατήσει ποτέ το πόδι τους σε μια στάνη, να δουν πώς ζουν οι άνθρωποι. Λοιπόν, τώρα ζούμε σε μια Ελλάδα την οποία δεν ξέρουμε πώς δουλεύει.

Τελευταία ερώτηση, και είναι και το ζουμί της υπόθεσης: αξίζει η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων να αποτελέσει ξεχωριστό μοντέλο αγροτικής παραγωγής, σύμφωνα με τη νέα ευρωπαϊκή αγροτική πολιτική;

Πολύ ωραία ερώτηση. Κατά τη γνώμη μου, η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων πρέπει να είναι ένα ξεχωριστό μοντέλο — και δεν πρέπει να ζητάμε εξαίρεση. Είναι το ιδανικό πεδίο για να αποδειχθεί αν η νέα ευρωπαϊκή αγροτική πολιτική, που θα εφαρμοστεί από το 2028 με το 2034, μπορεί πράγματι να λειτουργήσει. Αν καταφέρουμε εδώ να ενώσουμε την παραγωγή των Επτανήσων — το νερό, τη γνώση, την αγορά και την ανθεκτικότητα — σε ένα ενιαίο σχέδιο, τότε η περιφέρεια μπορεί να γίνει ένα εργαστήριο του νέου ελληνικού αγροτικού μοντέλου.

Πρακτικά, αυτό τι σημαίνει;

Θα πρέπει να υπάρχει ένας περιφερειακός σχεδιασμός που δεν δέχεται οριζόντια κατανομή των ευρωπαϊκών ενισχύσεων με αποφάσεις του Υπουργείου. Εδώ πρέπει να εξεταστούν τα επτά νησιά που έχουν αγροτικές καλλιέργειες: ανάλογα με τις ανάγκες τους, να επιμερίζεται το ποσό σύμφωνα με τις ιδιαίτερες αγροτικές προτεραιότητες κάθε νησιού ξεχωριστά — και να έχουμε την τόλμη να διορθώνουμε την πολιτική όταν αυτή δεν αποδίδει.

Και το γραφείο της Περιφέρειας στις Βρυξέλλες;

Η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων άνοιξε γραφείο στις Βρυξέλλες, μέσα στο κέντρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν πρέπει να έχει εκτός από τον τουρισμό, στον οποίο βασίζεται για τρεις μήνες, και τον τομέα αυτόν — να υπάρχει ένας επιστήμονας μέσα, ο οποίος θα κοιτάζει πώς τα Ιόνια νησιά θα σχεδιάσουν ένα καλύτερο αγροκτηνοτροφικό μέλλον και μια βάση για τους ανθρώπους και τα παιδιά που θα θέλουν να ασχοληθούν, και να μην παρατάνε τον τομέα. Σωστά το θέσατε. Αλλά το θέμα είναι να γίνεται — γιατί δεν μπορούμε να ζήσουμε με τρεις μήνες τουρισμού και τον αγροκτηνοτρόφο να τον πετάμε στον δρόμο.

Το γραφείο αυτό θα είναι κομβικό;

Θεωρώ ότι ναι — για όλους τους τομείς. Ο τουρισμός, ο πρωτογενής τομέας, η αγροδιατροφή, μαζί, συνδεδεμένα με τον τουρισμό, που είναι το ζητούμενο. Και με τα Κέντρα Δομής και Καινοτομίας που δημιούργησε στην Κέρκυρα, είναι το βήμα μέσα από το οποίο θα καταφέρουμε να τα προωθήσουμε.

Τι θα δώσει τη σιγουριά στον νέο για να μείνει στον τόπο του;

Η σιγουριά θα τη δώσει το κράτος, το Υπουργείο. Πρέπει να δώσουμε σιγουριά στα παιδιά μας να μην φύγουν από τον τόπο τους και να μη βασίζονται στην αποζημίωση, αλλά στην παραγωγή τους και στο κέρδος που θα βγάλουν για να μπορούν να ζήσουν. Το να βγάζει κάτι κανείς και να μπαίνει και μέσα, δεν αξίζει — να είναι μέσα στον χειμώνα, μέσα στο καλοκαίρι, μέσα στον δρόμο συνέχεια, μέσα στο κρύο, και οι άλλοι να απολαμβάνουν με τα κουστουμάκια τους υψηλούς μισθούς και να ζητάνε και παραπάνω λεφτά. Αυτά βλέπουν οι νέοι και δεν ασχολούνται με την ανθρωπιά.

Και ο κίνδυνος που βλέπετε αν δεν προχωρήσουν οι συνεργασίες;

Αν δεν αναπτυχθούν συνεργασίες και κοινές βάσεις μεταξύ των αγροτών και των συνεταιρισμών, τότε θα καταλήξουμε — επειδή έχουμε κατακερματισμένο κλήρο, πολύ μικρά χωραφάκια για αμπέλια — να συγκεντρωθεί αυτός ο αγροτικός κλήρος και να γίνει υπερπλουτισμός ενός ανθρώπου ή λίγων, που θα μπορούν να επενδύσουν στον σύγχρονο εξοπλισμό που μειώνει το κόστος παραγωγής και θα ελέγχουν όλη την αλυσίδα μέχρι τον καταναλωτή. Και τα παιδιά των σημερινών αγροτών δεν θα είναι στο χωράφι — θα είναι μισθωτοί υπάλληλοι στις συγκεκριμένες επιχειρήσεις, που μπορεί να μην είναι και ελληνικές. Έχουμε παραδείγματα όπως η Ολλανδία, που είναι πρώτη στην παραγωγή κηπευτικών — εμείς τρώμε ντομάτες Ολλανδίας, λεμόνια από την Κίνα και πατάτες από την Αίγυπτο.

Είδαμε ακόμη πέρυσι ένα λάθος με τις αποσβέσεις. Τι θα μπορούσε να έχει γίνει διαφορετικά;

Δεν καταφέραμε να το αναδείξουμε έγκαιρα. Αυτό που έπρεπε να αλλάξουμε δεν ήρθε στην ώρα του.

Ένα τελευταίο σχόλιο για τη συνεργασία των συνεταιρισμών.

Ο στόχος της Ένωσης και του Κέντρου Υποβολής Δηλώσεων της Ένωσης — όπως θεωρώ και όλων των κέντρων — είναι η ορθή υποβολή των αιτήσεων και η προστασία των παραγωγών. Ο παραγωγός δεν θέλει να είναι γραφειοκράτης: θέλει να καλλιεργεί, να παράγει, να ζει από τη δουλειά του με αξιοπρέπεια.