Κτηματολόγιο: ο Γολγοθάς της ιδιοκτησίας στο τελικό πόρισμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου
Σοβαρές παθογένειες στο Ελληνικό Κτηματολόγιο, με κτηματογραφήσεις που ολοκληρώνονται ενώ παραμένουν ανεξέταστες ενστάσεις, ανακριβείς πρώτες εγγραφές, ιδιοκτησιακές αμφισβητήσεις και κίνδυνο νέων δικαστικών αντιδικιών, επιβεβαιώνει το Ελεγκτικό Συνέδριο με το τελικό, επίσημο πόρισμά του. Το Ανώτατο Δημοσιονομικό Δικαστήριο διατηρεί τις βασικές διαπιστώσεις της Έκθεσης Ελέγχου 5/2025, παρά τις αναλυτικές αντιρρήσεις και απαντήσεις που διατύπωσε η διοίκηση του Ελληνικού Κτηματολογίου.
Η ιδιαίτερη σημασία της εξέλιξης είναι ότι οι διαπιστώσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου περιλαμβάνονται πλέον στην οριστική Ετήσια Έκθεση Ευρημάτων, Πορισμάτων και Συστάσεων για το 2025, την οποία ενέκρινε ομόφωνα η Ολομέλεια του Δικαστηρίου. Η έκθεση παραδόθηκε στον Πρόεδρο της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη στις 9 Οκτωβρίου 2026 και δημοσιοποιήθηκε στις 12 Νοεμβρίου 2026.
Με την οριστικοποίηση των ευρημάτων, το Ελεγκτικό Συνέδριο αναδεικνύει ότι η πρόοδος στην ολοκλήρωση της κτηματογράφησης πρέπει να συνοδευτεί από την αντιμετώπιση των ανεπίλυτων ιδιοκτησιακών εκκρεμοτήτων. Η ακριβής καταγραφή των δικαιωμάτων, η γρήγορη εξέταση των ενστάσεων και η διόρθωση των λανθασμένων εγγραφών αποτελούν καθοριστικές προϋποθέσεις για την αξιοπιστία του συστήματος.
Το βασικό μήνυμα του επίσημου πορίσματος προς τη Διοίκηση είναι ότι η ολοκλήρωση των κτηματολογικών μελετών δεν ισοδυναμεί με οριστική επίλυση των προβλημάτων ιδιοκτησίας. Η εξέλιξη του έργου θα κριθεί πλέον και από την ικανότητα των υπηρεσιών να εκκαθαρίσουν τις εκκρεμότητες, να διασφαλίσουν τις συναλλαγές και να περιορίσουν την ανάγκη προσφυγής των πολιτών στη Δικαιοσύνη.
Το Ανώτατο Δικαστήριο αναγνωρίζει ότι έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στην κτηματογράφηση και στην ψηφιοποίηση των υπηρεσιών. Επισημαίνει, ωστόσο, ότι η ταχύτητα ολοκλήρωσης των μελετών δεν εξασφαλίζει την ορθότητα των ιδιοκτησιακών εγγραφών, ενώ η μεταφορά ανεπίλυτων υποθέσεων στο λειτουργούν Κτηματολόγιο δημιουργεί κινδύνους για την ασφάλεια των συναλλαγών και πρόσθετη επιβάρυνση της Δικαιοσύνης.
Οι απαντήσεις του Ελληνικού Κτηματολογίου και η τελική κρίση του Δικαστηρίου
Η διατήρηση των ευρημάτων αποκτά ιδιαίτερο βάρος, επειδή είχε προηγηθεί αναλυτική απάντηση του Ελληνικού Κτηματολογίου στην Έκθεση Ελέγχου 5/2025 στην οποία το Ελεγκτικό Συνέδριο επισήμαινε κίνδυνο υφαρπαγής περιουσιών και έκρηξη δικαστικών διενέξεων.
Ο φορέας αμφισβήτησε επιμέρους διαπιστώσεις, παρέθεσε νεότερα στοιχεία προόδου και υποστήριξε ότι οι παρεμβάσεις επιτάχυνσης, ψηφιοποίησης και οργανωτικής αναβάθμισης έχουν βελτιώσει ουσιαστικά τη λειτουργία των υπηρεσιών. Δειτε εδώ στο ecopress
Παρά τις αντιρρήσεις αυτές, οι βασικές επισημάνσεις για τις εκκρεμείς ενστάσεις, τις ανακριβείς εγγραφές, την υποστελέχωση και τις νομοθετικές ασάφειες επαναλαμβάνονται στην τελική Ετήσια Έκθεση. Το γεγονός τεκμηριώνει ότι οι απαντήσεις του φορέα δεν οδήγησαν σε ανατροπή των κεντρικών συμπερασμάτων.
Κλείνουν οι κτηματογραφήσεις, παραμένουν ανοιχτές οι ενστάσεις
Το σημαντικότερο εύρημα της τελικής επίσημης έκθεσης του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά την ολοκλήρωση της κτηματογράφησης σε περιοχές όπου δεν έχει προηγηθεί η πλήρης εξέταση των αιτήσεων διόρθωσης και των ενστάσεων. Το Ελεγκτικό Συνέδριο διαπιστώνει ότι η λειτουργία του Κτηματολογίου άρχισε ενώ εξακολουθούσαν να υπάρχουν ιδιοκτησιακές εκκρεμότητες, οι οποίες έπρεπε να εξεταστούν από τις αρμόδιες επιτροπές ή τους αναδόχους.
Η διαπίστωση αναδεικνύει τη διαφορά ανάμεσα στη διοικητική ολοκλήρωση μιας κτηματολογικής μελέτης και στην πραγματική επίλυση των ιδιοκτησιακών προβλημάτων. Μία περιοχή μπορεί να έχει περάσει στο λειτουργούν Κτηματολόγιο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι πρώτες εγγραφές έχουν ελεγχθεί πλήρως ή ότι έχουν αντιμετωπιστεί όλες οι αντιρρήσεις των ιδιοκτητών.
Το ζήτημα αφορά άμεσα πολίτες που αμφισβητούν την καταχώριση ενός ακινήτου, το εμβαδόν του, τα όριά του ή το πρόσωπο που εμφανίζεται ως δικαιούχος. Οι εκκρεμότητες αυτές μπορούν να δυσχεράνουν τις συναλλαγές και να οδηγήσουν σε νέες διοικητικές ή δικαστικές διαδικασίες, εφόσον δεν επιλυθούν με τις προβλεπόμενες διαδικασίες διόρθωσης.
Προειδοποίηση για περισσότερες δικαστικές διαμάχες
Το Ελεγκτικό Συνέδριο επισημαίνει ότι η επιτάχυνση της έναρξης λειτουργίας των κτηματολογικών γραφείων μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες όταν δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη ταχύτητα στην εξέταση των εκκρεμών υποθέσεων. Η παρατεταμένη αβεβαιότητα για την κυριότητα των ακινήτων δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες στους ιδιοκτήτες και μπορεί να μεταφέρει τις διαφορές από τη διοικητική διαδικασία στα δικαστήρια.
Η προειδοποίηση συνδέεται με ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του Κτηματολογίου: οι πρώτες εγγραφές αποτελούν αφετηρία για την καταχώριση των εμπράγματων δικαιωμάτων. Όταν περιέχουν σφάλματα, παραλείψεις ή αντικρουόμενες αξιώσεις, απαιτείται αποτελεσματικός μηχανισμός διόρθωσης, πριν οι εκκρεμότητες αποκτήσουν μεγαλύτερη νομική και οικονομική σημασία.
Το τελικό πόρισμα που παραδόθηκε στη Βουλή – Τι διατηρήθηκε από την Έκθεση 5/2025
Το Ελεγκτικό Συνέδριο, στην Ετήσια Έκθεση 2025 που δημοσιοποίησε στις 12 Νοεμβρίου 2026, διατηρεί τις βασικές διαπιστώσεις της Έκθεσης Ελέγχου 5/2025 για μεγάλες παθογένειες στο Κτηματολόγιο. Προειδοποιεί ότι ολοκληρώνονται μελέτες ενώ παραμένουν ανοιχτές ενστάσεις και ιδιοκτησιακές διαφορές, δημιουργώντας κινδύνους νέων δικαστικών αντιδικιών από ανακριβείς πρώτες εγγραφές.
Η παρουσίαση στην Ετήσια Έκθεση έχει ιδιαίτερη θεσμική βαρύτητα. Η Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με απόφαση της 29ης Ιουνίου 2026, ενέκρινε ομόφωνα το κείμενο που διαβιβάστηκε στη Βουλή. Η έκθεση δημοσιεύθηκε επίσης στο ΦΕΚ Β΄ 6369/21.10.2026. Πρόκειται επομένως για επίσημο, οριστικό ελεγκτικό πόρισμα και όχι για προκαταρκτικές παρατηρήσεις.
Ακίνητα αγνώστου ιδιοκτήτη και προβλήματα στις πρώτες εγγραφές
Σημαντική διαπίστωση στην τελική επίσημη έκθεση του Ανώτατου Διοικητικού Δικαστηρίου αφορά τα ακίνητα που έχουν καταχωριστεί ως αγνώστου ιδιοκτήτη. Το Ελεγκτικό Συνέδριο καταγράφει σημαντικό αριθμό τέτοιων περιπτώσεων, οι οποίες αποτελούν ιδιαίτερα σοβαρό ζήτημα για την κατοχύρωση δικαιωμάτων ιδιωτών και για την ορθή αποτύπωση της δημόσιας περιουσίας.
Η έκθεση συνδέει τις δυσκολίες με την ελλιπή καταγραφή των ακινήτων του Δημοσίου, τη μη έγκαιρη σύνταξη δασικών χαρτών, τις συχνές αλλαγές της νομοθεσίας και τις καθυστερήσεις στη συγκρότηση επιτροπών ενστάσεων. Προσθέτει ότι οι υπηρεσίες ποιοτικού ελέγχου αντιμετωπίζουν προβλήματα υποστελέχωσης, που δυσχεραίνουν την έγκαιρη επαλήθευση των κτηματολογικών δεδομένων.
Η νομοθετική ασάφεια που απειλεί την ασφάλεια της ιδιοκτησίας
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η διαπίστωση του Δικαστηρίου για τις έννομες συνέπειες της οριστικοποίησης ανακριβών πρώτων εγγραφών. Το ζήτημα είναι εάν ένα πρόσωπο που έχει καταχωριστεί εσφαλμένα ως ιδιοκτήτης μπορεί, μέσω της οριστικοποίησης της εγγραφής, να αποκτήσει πρωτότυπα την κυριότητα του συγκεκριμένου ακινήτου.
Η αναφορά αυτή αναδεικνύει ένα θεμελιώδες πρόβλημα ασφάλειας δικαίου. Το Κτηματολόγιο οφείλει να παρέχει αξιόπιστη εικόνα των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων, αλλά η ίδια η διαδικασία οριστικοποίησης των εγγραφών μπορεί να δημιουργήσει σύνθετα ζητήματα όταν τα αρχικά στοιχεία δεν ανταποκρίνονται στην πραγματική νομική κατάσταση.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο ζητά επίσης επανεξέταση του καθεστώτος αποζημιωτικής ευθύνης του Ελληνικού Κτηματολογίου για εσφαλμένες εγγραφές. Η επισήμανση αφορά τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες ο φορέας μπορεί να υποχρεωθεί να αποζημιώσει πολίτες που υφίστανται ζημία εξαιτίας λανθασμένων καταχωρίσεων.
Υποστελέχωση, ψηφιοποίηση και τεχνητή νοημοσύνη
Το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές εκκρεμότητες σε ορισμένα κτηματολογικά γραφεία και υποκαταστήματα, κυρίως λόγω υποστελέχωσης. Αναγνωρίζει ταυτόχρονα ότι η ψηφιοποίηση του αρχείου των υποθηκοφυλακείων προχωρά με ικανοποιητικό ρυθμό και ότι τα ψηφιακά συστήματα έχουν βελτιώσει τη διεκπεραίωση των συναλλαγών.
Ειδική αναφορά γίνεται στη χρήση τεχνητής νοημοσύνης για τον νομικό έλεγχο των εγγραπτέων πράξεων. Το Ελεγκτικό Συνέδριο αναγνωρίζει ότι έχει συμβάλει σημαντικά στην επιτάχυνση των διαδικασιών, επισημαίνοντας όμως την ανάγκη κατάλληλων δικλίδων ασφαλείας, ώστε η τεχνολογική επιτάχυνση να συνοδεύεται από αξιοπιστία και ορθότητα των καταχωρίσεων.
Τα επίσημα αποσπάσματα του τελικού πορίσματος
Στις σελίδες 42–43 της Ετήσιας Έκθεσης 2025, στην ενότητα για το Εθνικό Κτηματολόγιο, το Ελεγκτικό Συνέδριο καταγράφει τις ακόλουθες διαπιστώσεις:
Για τις καθυστερήσεις και τις ενστάσεις: «Σε πολλές περιοχές περατώθηκε πρόωρα η κτηματογράφηση χωρίς προηγούμενη ολοκλήρωση της εξέτασης αιτήσεων διόρθωσης και ενστάσεων από τις αρμόδιες Επιτροπές ή τον ανάδοχο».
Για τις επιπτώσεις στους ιδιοκτήτες και στα δικαστήρια: «Τα μέτρα αυτά, ενώ επιταχύνουν την έναρξη της λειτουργίας του Κτηματολογίου, μπορούν να προκαλέσουν παρατεταμένη αβεβαιότητα ως προς το ιδιοκτησιακό καθεστώς των ακινήτων και επιβάρυνση του δικαστικού συστήματος, αν δεν επιταχυνθεί η διεκπεραίωση των εκκρεμοτήτων».
Για τις ανακριβείς πρώτες εγγραφές: «Υφίσταται νομοθετική ασάφεια ως προς το θεμελιώδες ζήτημα αν η οριστικοποίηση ανακριβών πρώτων εγγραφών συνεπάγεται πρωτότυπη κτήση της κυριότητας από τον ανακριβώς εγγεγραμμένο».
Για την αποζημιωτική ευθύνη: «Το καθεστώς αποζημιωτικής ευθύνης του Ελληνικού Κτηματολογίου για εσφαλμένες εγγραφές χρήζει επανεξέτασης».
Τα αποσπάσματα αυτά περιλαμβάνονται στα βασικά συμπεράσματα της Έκθεσης Ελέγχου 5/2025 και επαναλαμβάνονται στο επίσημο κείμενο της Ετήσιας Έκθεσης, που υποβλήθηκε στη Βουλή.





