Κεφαλονιά: ρεκόρ αφίξεων, άδειο ταμείο

Η φετινή τουριστική σεζόν έκλεισε με αύξηση επισκεπτών περίπου 40.000 σε σχέση με πέρυσι —ποσοστό γύρω στο 9–10%, που ξεπέρασε ακόμη και τις προβλέψεις του κλάδου. Κι όμως, όπως τονίζει ο Δημήτρης Ατσάρος, πρόεδρος της Ένωσης Ενοικιαζόμενων Δωματίων και μέλος της ΕΜΕΤ και της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας, η αύξηση της κίνησης δεν μετετράπη σε αντίστοιχη αύξηση εσόδων: η μέση διάρκεια παραμονής και οι διανυκτερεύσεις μειώθηκαν, την ώρα που τα λειτουργικά κόστη, η ενέργεια και οι πρώτες ύλες εκτοξεύτηκαν. Το Ινστιτούτο Τουριστικής Ανάπτυξης κατέγραφε ήδη μείωση 4% στις τουριστικές εισπράξεις στα Ιόνια το 2025 έναντι του 2024, και όλα δείχνουν ότι η εικόνα επιδεινώθηκε φέτος. Το ταμείο, λέει, είναι άδειο — ακόμη κι αν τα νούμερα των αφίξεων λένε το αντίθετο.

Στα ανοιχτά αιτήματα του κλάδου παραμένει η μείωση του ΦΠΑ, που στην Ελλάδα φτάνει το 13% έναντι χαμηλότερων συντελεστών σε ανταγωνιστικούς προορισμούς όπως η Ισπανία και η Ιταλία, αλλά και η στήριξη των μικρών οικογενειακών επιχειρήσεων, που στην πράξη αποκλείονται από τα προγράμματα ΕΣΠΑ λόγω των προϋποθέσεων προσωπικού. Παράλληλα, καταγγέλλει ότι το χωροταξικό εφαρμόζεται «από πάνω προς τα κάτω» χωρίς τοπικά σχέδια, οδηγώντας σε απαξίωση της μικρής ιδιοκτησίας, ενώ στην Κεφαλονιά οι κλίνες βραχυχρόνιας μίσθωσης ξεπερνούν πλέον τόσο αυτές των ενοικιαζόμενων δωματίων όσο και των ξενοδοχείων. Το τέλος κλιματικής κρίσης, που αντικατέστησε τον φόρο διαμονής, καταλήγει στα κρατικά ταμεία και δεν επιστρέφει στην τοπική κοινωνία με τη μορφή υποδομών.

Ο απολογισμός δεν σταματά στον τουρισμό. Στην υγεία, το νοσοκομείο λειτουργεί με διαρκείς ελλείψεις προσωπικού και χωρίς λειτουργικό κέντρο ψυχικής υγείας — υπάρχουν ασθενοφόρα που δεν βγαίνουν, γιατί λείπουν οι οδηγοί. Το οδικό δίκτυο, από τον δρόμο Πόρου–Σκάλας μέχρι τη Σάμη, παραμένει επικίνδυνο μετά από χρόνια δεσμεύσεων. Και η επόμενη γενιά, λέει ο κ. Ατσάρος, δεν συνεχίζει τις οικογενειακές επιχειρήσεις: το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι τι μέλλον θα έχει το νησί.

Ακούστε ολόκληρη τη συνέντευξη.

Κεφαλονιά: «Ρεκόρ αφίξεων, άδειο ταμείο» — ο απολογισμός της σεζόν 2026

Συνέντευξη του Δημήτρη Ατσάρου, προέδρου της Ένωσης Ενοικιαζόμενων Δωματίων Κεφαλονιάς, μέλους ΕΜΕΤ και Πανελλήνιας Ομοσπονδίας

Κύριε Ατσάρο, η σεζόν έκλεισε. Πώς πήγε τελικά το 2026;

Είχαμε αύξηση γύρω στους 40.000 επισκέπτες σε σχέση με την περσινή χρονιά, ένα ποσοστό γύρω στο 9 με 10%. Θα έλεγα ότι ξεπέρασε ίσως και τις δικές μας προβλέψεις, αφού τα προηγούμενα χρόνια η αύξηση ήταν μικρότερη. Αυτό όμως που πρέπει σαφώς να τονίσουμε είναι ότι υπήρχε μείωση της μέσης διάρκειας παραμονής των επισκεπτών καθώς και των διανυκτερεύσεων.

Δηλαδή περισσότεροι επισκέπτες, αλλά λιγότερα έσοδα;

Ακριβώς. Οι αφίξεις από μόνες τους δεν οδηγούν απαραίτητα σε αντίστοιχη αύξηση των εσόδων. Πρέπει να λάβουμε υπόψη και άλλα δεδομένα: έχουν αυξηθεί σημαντικά τα λειτουργικά έξοδα μιας επιχείρησης, οι πρώτες ύλες, η ενέργεια, και ταυτόχρονα η αύξηση των τιμών περιορίζει την αγοραστική δύναμη του κάθε επισκέπτη. Άρα η αυξημένη τουριστική κίνηση δεν μεταφράζεται σε ανάλογη κατανάλωση.

Υπάρχουν στοιχεία που το επιβεβαιώνουν;

Έχουμε τα επίσημα στοιχεία του Ινστιτούτου Τουριστικής Ανάπτυξης, το οποίο αναφέρει μείωση 4% στις τουριστικές εισπράξεις στα Ιόνια για το 2025 σε σχέση με το 2024. Ίσως είναι ακόμα μεγαλύτερο τώρα, το 2026. Δηλαδή, παρά την αύξηση των επισκέψεων, η μελέτη του Ινστιτούτου καταγράφει μείωση των εισπράξεων. Αυτό αποδεικνύει ότι η αύξηση των αφίξεων δεν συμβαδίζει με την αύξηση των εσόδων, αντιθέτως μάλιστα.

Πού το αποδίδετε αυτό;

Στη μείωση της μέσης διάρκειας παραμονής, όπως σας είπα, και στη μείωση της μέσης δαπάνης. Εμείς λοιπόν πρέπει να αναδείξουμε ως προορισμός ότι είναι ανάγκη, μαζί με την επισκεψιμότητα, να βάλουμε και τη διάρκεια παραμονής και τη δαπάνη και τη δυνατότητα των υποδομών να εξυπηρετήσουν κατοίκους και επισκέπτες.

Λέγεται ότι φέτος ήταν «ο τουρισμός του σούπερ μάρκετ». Το επιβεβαιώνετε;

Δεν θα πω ότι ήταν ακριβώς αυτό, αλλά σαφέστατα υπήρχε μια πολύ μεγαλύτερη κατανάλωση από τα σούπερ μάρκετ. Βλέπαμε λεωφορεία να σταματάνε έξω από συγκεκριμένο σούπερ μάρκετ. Είμαστε μικρό χωριό, δεν κρύβονται αυτά. Και λογικό είναι: εφόσον ο άνθρωπος αγοράζει ακριβά, θα περιορίσει και το φαγητό του έξω. Η εστίαση και τα σούπερ μάρκετ ήταν ακριβά, δεν ήταν μόνο να πας σε ένα εστιατόριο.

Άρα το πρόβλημα ξεκινά από τις τιμές.

Το ζήτημα είναι ότι με την αύξηση της πρώτης ύλης, με την αύξηση της ενέργειας, της φορολογίας — μην ξεχνάμε ότι αυτή τη στιγμή έχουμε ένα από τα υψηλότερα ΦΠΑ τουριστικά στην Ευρώπη, 13%, ούτε σε γειτονικές και ανταγωνιστικές χώρες όπως η Ισπανία ή η Ιταλία, οι οποίες έχουν λιγότερο.

Γιατί δεν μειώνεται το ΦΠΑ, κατά τη γνώμη σας;

Μας λένε ότι δεν συμφέρει το κράτος. Αλλά πώς σε αυτά τα κράτη συμφέρει και σε εμάς δεν συμφέρει; Και μειώνουν το ΦΠΑ μόνο στο Αιγαίο, για λόγους πολιτικούς και τίποτα άλλο. Εγώ προσωπικά έχω την αντίθετη άποψη: θεωρώ ότι η μείωση του ΦΠΑ θα αφήσει περισσότερα έσοδα στο πορτοφόλι του καθενός και θα μπορεί να έχει μεγαλύτερη κατανάλωση.

Υπάρχει και το θέμα της ενέργειας.

Αυτά που πληρώνουμε για ηλεκτρική ενέργεια, για τη ΔΕΗ, είναι εξωφρενικά. Πληρώνω 280 το πολύ, γιατί έχω και τις εγκαταστάσεις, και τώρα μου ήρθε 480. Μου παίρνει τη μισή μου σύνταξη. Και πώς θα μπορέσω να ζήσω, πώς θα πάω να ψωνίσω, πώς θα αφήσω πέντε φράγκα στην αγορά; Αυτή είναι η καταστροφή, και όχι μόνο του τουρίστα αλλά και του ντόπιου πολίτη που ζει σε αυτό το νησί.

Τι ζητάτε από την πολιτεία;

Ως επιμελητήριο έχουμε στείλει έγγραφα, έχουμε ζητήσει να είμαστε στον ίδιο ΦΠΑ με τα νησιά του Αιγαίου, μέσα στον νησιωτικό νόμο. Η απάντηση είναι αρνητική.

Ποια είναι η εικόνα στις μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις;

Είναι απογοητευτική. Μια μικρή οικογενειακή επιχείρηση με μέσο όρο 6–7 ενοικιαζόμενα δωμάτια, εποχική, που δουλεύει 4–5 μήνες, για να λάβει επιδότηση μέσω προγραμμάτων ΕΣΠΑ πρέπει να έχει τρία άτομα προσωπικό όλο τον χρόνο. Στους 6 μήνες, έξι άτομα. Είναι μια πρόβλεψη που αποκλείει σχεδόν το 100% αυτών των επιχειρήσεων. Έχουμε κάνει αγώνες ετών για το θέμα της επιχορήγησης των ενοικιαζόμενων δωματίων, και μας λένε να το κυνηγήσουμε.

Και με τις βραχυχρόνιες μισθώσεις;

Η Κεφαλονιά είναι πρωταθλήτρια σε κλίνες, σε αναλογία με τους κατοίκους. Είναι πάνω από 30.000 κλίνες, ξεπερνούν τόσο τις κλίνες των ενοικιαζόμενων δωματίων όσο και των ξενοδοχείων. Υπάρχουν οι νόμιμες και υπάρχουν σαφώς και οι παράνομες. Από αυτά τα 30.000 δωμάτια, το κράτος έχει ένα έσοδο: το τέλος κλιματικής κρίσης, αυτό που παλιότερα ονομάζαμε φόρο διαμονής, και το οποίο δυστυχώς δεν πηγαίνει στην τοπική κοινωνία, δεν επιστρέφει για να δημιουργηθούν υποδομές. Όλο το ποσό πηγαίνει στα ταμεία του κράτους.

Πολλοί συνάδελφοι έχουν μετατρέψει τα δωμάτια σε Airbnb. Το καταλαβαίνετε;

Αρκετοί συνάδελφοι το έχουν κάνει. Θέλετε αυτή τη στιγμή υψηλή φορολογία, όλους τους ελέγχους που έχει μια επιχείρηση για να λειτουργήσει νόμιμα, και ταυτόχρονα την εποχικότητα; Η μικρή εποχικότητα που έχουμε στην Κεφαλονιά δημιουργεί πάρα πολλά προβλήματα. Τα καταργούν και τα κάνουν βραχυχρόνια. Και μετά δεν υπάρχει και συνέχεια σε μια τέτοια επιχείρηση: τα νέα παιδιά δεν ακολουθούν.

Αυτό είναι το πιο ανησυχητικό κομμάτι;

Είναι κακό, γιατί αν η επόμενη γενιά δεν συνεχίσει αυτές τις οικογενειακές επιχειρήσεις, τι θα γίνει το νησί; Δουλεύει τρεις μήνες και τους υπόλοιπους βλέπουμε σκοτάδι. Και δεν είναι μόνο αυτό — είναι και η υπογεννητικότητα. Μου είπαν από το Πανεπιστήμιο ότι το 2030 θα είναι 40% λιγότεροι φοιτητές, που σημαίνει ότι κινδυνεύει να κλείσει το Πανεπιστήμιο. Οι ομογενείς μας στέλνουν μηνύματα: τα παιδιά μας δεν θέλουν να έρθουν να κάνουν επενδύσεις. Για ποιον λόγο; Τη γραφειοκρατία και τον τρόπο που αντιμετωπίζεται ο επαγγελματίας — δεν τον κοιτάνε, μόνο να τον φορολογήσουν.

Περνάμε στο χωροταξικό, που είναι για εσάς κεντρικό ζήτημα.

Είναι πολλά τα προβλήματα και είναι σύνθετα. Καταρχάς οι ρυθμίσεις που έχουν γίνει για το χωροταξικό οδηγούν σε απαξίωση των μικρών κυρίως ιδιοκτησιών και σε κατακερματισμό της γης, και επηρεάζουν άμεσα τη βιωσιμότητα των τουριστικών μονάδων. Οι ρυθμίσεις δεν μπορούν να στηρίζονται μόνο στην επιβολή περιορισμών — χρειάζονται σημαντικές επενδύσεις και υποδομές, κάτι το οποίο δεν υπάρχει. Χρειάζεται επάρκεια και διαχείριση του νερού, διαχείριση αποβλήτων, ενέργεια, μεταφορές.

Δώστε μου ένα συγκεκριμένο παράδειγμα.

Σήμερα, στην περιοχή της Λειβαθούς και των Λιβαθινών, χρειάζονται δώδεκα στρέμματα για να χτίσει κάποιος, εξαιτίας της ανάπτυξης που υπάρχει στη Σκάλα ή στον Λουρδά. Επιτρέπεται μόνο σε μεγάλες τουριστικές μονάδες να αναπτυχθούν σε έκταση δώδεκα στρεμμάτων. Αντιλαμβάνεστε σε τι απαξίωση οδηγείται η μικρή ιδιοκτησία και ο ιδιοκτήτης που είχε ένα μικρό οικόπεδο για το παιδί του, προκειμένου να φτιάξει ένα σπίτι ή να το αξιοποιήσει τουριστικά. Δεν μπορεί κάποιος να φτιάξει δύο δωμάτια για την οικογένειά του, μπορεί όμως ένα μεγάλο ξενοδοχείο να φτιάξει 100 δωμάτια στην ίδια ακριβώς περιοχή.

Και η σειρά εφαρμογής;

Το αναδείξαμε πρώτοι, στην ομοσπονδία. Το χωροταξικό έρχεται αυτή τη στιγμή να τεθεί σε εφαρμογή ξεκινώντας από πάνω προς τα κάτω, ενώ έπρεπε να ξεκινήσει από κάτω προς τα πάνω. Έπρεπε πρώτα να φτιαχτούν τα τοπικά ρυμοτομικά σχέδια, τα τοπικά χωροταξικά, και μετά να μπουν τα οριζόντια μέτρα. Δεν έγινε διαβούλευση.

Το ίδιο ισχύει και για τα θαλάσσια πάρκα;

Θα επιτρέπεται εντός του θαλάσσιου πάρκου η εξόρυξη πετρελαίου, οι θαλάσσιες ανεμογεννήτριες, η ανάπτυξη του ναυτικού πλούτου, αλλά θα απαγορεύεται να έχει ένα μικρό εστιατόριο ή μια ταβέρνα σε μια περιοχή. Αν στην πράξη ισχύσουν οι περιορισμοί, θα είναι καταστροφή. Αυτή τη στιγμή θα έχουμε 24 παραλίες οι οποίες θα είναι απάτητες, όταν η Κέρκυρα δεν θα έχει καμία.

Τι ρόλο παίζουν η τοπική αυτοδιοίκηση και το επιμελητήριο;

Θα σας πω με ειλικρίνεια: έχουν κάνει τις ενέργειες που μπορούν, έχουν στείλει έγγραφα. Όμως οι αποφάσεις παίρνονται με ψηφοφορίες μέσα στη Βουλή. Ψηφίζουν 300 άτομα, όχι το επιμελητήριο ούτε ο δήμος. Κι όταν ο βουλευτής είναι «το καλό παιδί της κυβέρνησης» και δεν ακούει τον τόπο, αυτό δεν είναι κακό για τους ντόπιους ανθρώπους που θέλουν να κάνουν κάτι, έστω δύο δωμάτια;

Πάμε στις υποδομές και στον δρόμο Πόρου–Σκάλας, που συζητιέται χρόνια.

Δεν είναι ένα και δύο. Έχουμε τον δρόμο για το Φισκάρδο με κρεμασμένες μπάρες στον αέρα και επικίνδυνο να πέσει κάποιος και να σκοτωθεί, τον δρόμο Πόρου–Σκάλας με κατολισθήσεις — έγινε και τροχαίο δυστύχημα — τον δρόμο Σάμης–Αγίας Ευφημίας, όπου έχουν σκοτωθεί εννιά παιδιά. Δεκατέσσερα χρόνια έχουμε υποσχέσεις και ακόμα έχουμε κορδέλες και κολωνάκια σε δρόμους. Και στην περίπτωση του Ληξουρίου, όπου σκοτώθηκε μια γυναίκα, πριν την τραγωδία μάς έλεγαν ότι δεν υποχρεούνται να βάλουν μπάρες, γιατί εκεί δεν κρίνεται απαραίτητη μπάρα. Μετά βάλανε την μπάρα.

Και το θέμα του νοσοκομείου και της υγείας;

Δεν είναι μόνο οι ελλείψεις προσωπικού. Υπάρχουν ασθενοφόρα που δεν κυκλοφορούν επειδή δεν υπάρχουν οδηγοί — πολλά από αυτά τα έχουν δωρήσει ιδιώτες. Δεν είναι δυνατόν να μην υπάρχει μόνιμη βάση, να μην υπάρχει ένα ασθενοφόρο. Είχαμε περιστατικά και περιμένουμε από την άλλη άκρη του νησιού. Είναι ένα σύστημα που λειτουργεί με την αυτοθυσία των ανθρώπων του, όχι με σχέδιο.

Υπάρχει και η εικόνα της Καθαράς Δευτέρας. Είναι εικόνα για νησί που θέλει τουρισμό;

Μιλάμε για στοιχεία που επαναλαμβάνονται. Το 65% των επισκεπτών είναι επαναλαμβανόμενοι, έρχονται κάθε χρόνο και καταγράφουν τα ίδια — ή και χειρότερα — προβλήματα. Στο λιμάνι βλέπαμε τα άλογα μέσα στον δρόμο. Νομίζουν κάποιοι ότι αυτή η εικόνα αρέσει στους τουρίστες. Δεν αρέσει. Κάθε χρόνο συζητάμε τα ίδια πράγματα, καταγράφουμε τα ίδια, και δεν αλλάζει κάτι.

Κλείνοντας, τι περιμένετε για τη νέα σεζόν;

Το καλύτερο δεν είναι το συμφέρον της επιχείρησής μας, είναι το συμφέρον του τόπου. Δεν ζητάμε κάτι παραπάνω από το να μπορεί ο κάτοικος να ζήσει και ο επισκέπτης να έρθει σε ένα νησί που λειτουργεί. Δώδεκα μήνες το χρόνο, όχι τρεις.