Β. Ματσούκης: Κεφαλονιά και Ιθάκη να διεκδικήσουν μερίδιο από τα νέα 50 δισ. ευρώ

Η επόμενη μεγάλη αναπτυξιακή ευκαιρία της χώρας πρέπει να στραφεί στα νησιά, υποστηρίζει ο Δρ Βαγγέλης Ματσούκης, Συγκοινωνιολόγος και Καθηγητής του Πανεπιστημίου Πατρών , θέτοντας στο επίκεντρο τους νέους ευρωπαϊκούς πόρους που, όπως αναφέρει, αναμένονται από το 2027.

Με τις νησιωτικές υποδομές να δοκιμάζονται από τον τουρισμό, τις ελλείψεις σε υγεία, ύδρευση, μεταφορές και οδικά δίκτυα να παραμένουν, ο ίδιος καλεί Κεφαλονιά και Ιθάκη να προετοιμαστούν από τώρα και να διεκδικήσουν αποφασιστικά το μερίδιο που τους αναλογεί, μέσα από ένα νέο εθνικό σχέδιο νησιωτικής ανάπτυξης.

ΗΡΘΕ Η ΩΡΑ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ  ΝΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΘΕΙ   ΠΛΕΟΝ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ ! Να χρησιμοποιηθούν οι νέοι πόροι 50 δις ευρώ που έρχονται από το 2027

Κεφαλονιά-Ιθάκη πρέπει να διεκδικήσουν αποφασιστικά το μερίδιο που τους αναλογεί

ΤΟΥ ΒΑΓΓΕΛΗ ΜΑΤΣΟΥΚΗ*

Η Ελλάδα, η χώρα μας ,όσον αφορά στην ηπειρωτική της διάσταση  είναι  μικρή : πράγματι μετά την ολοκλήρωση των μεγάλων αυτοκινητοδρόμων  στην ηπειρωτική Ελλάδα (βλ. Ε65 πρόσφατα), μπορεί να την διασχίσεις όλη  σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα!

Π.χ. από τα Γιάννινα  στην Πάτρα, χρειάζεσαι δυόμιση ώρες, και σε άλλες 2,5 ώρες φθάνεις στην Καλαμάτα. Επιστρέφοντας σε τρεις  ώρες βρίσκεσαι πίσω στην Αθήνα, σε άλλες  5 ώρες Θεσσαλονίκη και μετά για τα σύνορα  στον Έβρο άλλες 2,5 ώρες ! Με λίγα λόγια το  ΚΑΤΩ-ΠΑΝΩ, δηλαδή το «από νότο προς βορρά» μήκος της χώρας μας δεν είναι πάνω από 1100 χλμ και χρειάζεσαι  11-12 ώρες για να το διανύσεις.

Εκείνο που κάνει διαφορετική και πιο «μεγάλη»  τη χώρα μας σε παγκόσμια κλίμακα είναι τα νησιά. Στην ουσία η χώρα μας θα έπρεπε να λέγεται ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΣ: έχει 6000 νησιά διασκορπισμένα στο Aιγαίο και στο Iόνιο πέλαγος, από αυτά μόνο τα 129 είναι κατοικημένα. Τα πιο γνωστά νησιωτικά συμπλέγματα περιλαμβάνουν τις Κυκλάδες, τα Δωδεκάνησα τις Σποράδες ,τα Ιόνια  νησιά, τα νησιά του Βόρειου Αιγαίου και την Κρήτη.

Εδώ και χρόνια το ελληνικό κράτος έριξε όλο το βάρος του στην ανάπτυξη των υποδομών στην ηπειρωτική χώρα,  αλλά δεν έπραξε το ίδιο και για τα νησιά. Τα τελευταία υστερούν δραματικά σε π.χ. δρόμους, ύδρευση, λιμάνια, υποδομές υγείας κλπ  Στα περισσότερα από τα νησιά, αξιόλογα οδικά έργα  έχουν να γίνουν εδώ και δεκαετίες  και ίσως τα τελευταία  να έγιναν από τους προγενέστερους ,δηλαδή τους κατακτητές  των νησιών μας. π.χ. Ιταλούς , Άγγλους κλπ. Αληθινό, έστω και αν  αυτό ενοχλεί πολύ!

Τον τελευταίο καιρό  με την υπερανάπτυξη του τουρισμού, τα προβλήματα αυτά έγιναν περισσότερο από εμφανή. Ο λεγόμενος ΥΠΕΡΤΟΥΡΙΣΜΟΣ είναι ένα φαινόμενο που παρατηρείται σε πολλά ελληνικά νησιά, ιδιαίτερα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, και προκαλεί μια σειρά από προβλήματα που επηρεάζουν τόσο την καθημερινότητα των κατοίκων όσο και τη βιωσιμότητα του τουριστικού προϊόντος. Τα βασικά ζητήματα που  έχουν προκύψει είναι:

1.Υποδομές και Δίκτυα .Συμφόρηση: Οι δρόμοι, τα λιμάνια και τα αεροδρόμια γεμίζουν, προκαλώντας καθυστερήσεις και ανασφάλεια. Υποβάθμιση δημόσιων υπηρεσιών: Νοσοκομεία, μέσα μεταφοράς και δίκτυα ύδρευσης/αποχέτευσης δεν επαρκούν. Επιδείνωση κατοικίας: Η βραχυχρόνια μίσθωση (π.χ. Airbnb) μειώνει τη διαθεσιμότητα κατοικιών για τους ντόπιους.

1. Περιβαλλοντική Επιβάρυνση .Υπερκατανάλωση φυσικών πόρων: το νερό και η ενέργεια δεν επαρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες των τουριστών και των κατοίκων. Ρύπανση: η αύξηση απορριμμάτων, πλαστικών και αποβλήτων επιβαρύνει το περιβάλλον και δυσχεραίνει τη διαχείριση απορριμμάτων. Υποβάθμιση φυσικών οικοσυστημάτων: οι παραλίες, τα δάση και οι προστατευόμενες περιοχές δέχονται μεγάλη πίεση.
2. Κοινωνικές Επιπτώσεις. Αλλοίωση τοπικού χαρακτήρα: οι παραδοσιακοί τρόποι ζωής και η κουλτούρα υποχωρούν μπροστά στη μαζική τουριστική ανάπτυξη. Αύξηση κόστους ζωής: οι τιμές για βασικά αγαθά και υπηρεσίες αυξάνονται. Αλλοτρίωση κοινοτήτων: οι ντόπιοι αισθάνονται ξένοι στον τόπο τους λόγω της πλημμύρας επισκεπτών.

4.Οικονομικά Παράδοξα. Μονοκαλλιέργεια τουρισμού: η οικονομία πολλών νησιών εξαρτάται υπερβολικά από τον τουρισμό, αφήνοντάς τα ευάλωτα σε κρίσεις. Εποχικότητα: ο τουρισμός επικεντρώνεται σε λίγους μήνες, αφήνοντας την οικονομία στάσιμη τον υπόλοιπο χρόνο.

Ακόμα καταγράφονται απαξίωση και παραμέληση  απέναντι στους νησιώτες. Θέματα που έχουν προκαλέσει  σοβαρές δυσκολίες στην καθημερινότητά τους, αλλά και στην ανάπτυξη των νησιών. Ας το δούμε πιο αναλυτικά:

1. Υγειονομικές Ελλείψεις. Οι ελλείψεις σε ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό δημιουργούν σοβαρά προβλήματα. Οι κάτοικοι αναγκάζονται συχνά να μετακινούνται σε μεγαλύτερα κέντρα για στοιχειώδη ιατρική φροντίδα. Η απουσία οργανωμένων μονάδων επείγουσας περίθαλψης καθιστά την αντιμετώπιση σοβαρών περιστατικών σχεδόν αδύνατη.
2. Μεταφορικό Ισοδύναμο. Οι καθυστερήσεις στην καταβολή του μεταφορικού ισοδύναμου είναι απαράδεκτες και υπονομεύουν τον σκοπό του μέτρου, που είναι η ισότιμη πρόσβαση στις αγορές για τους νησιώτες. Οι επιχειρήσεις πλήττονται ιδιαίτερα, καθώς οι καθυστερήσεις υπονομεύουν τη βιωσιμότητα και την ανταγωνιστικότητά τους.
3. Ακτοπλοϊκές Συγκοινωνίες. Η αραίωση των δρομολογίων εκτός εποχών αιχμής και το υψηλό κόστος εισιτηρίων εντείνουν την απομόνωση των νησιών.

1. Τέλος Ανθεκτικότητας. Το τέλος ανθεκτικότητας είναι ένα φοροεισπρακτικό μέτρο που επιβαρύνει το κόστος του τουριστικού προϊόντος, καθιστώντας το λιγότερο ανταγωνιστικό. Η απουσία ανταποδοτικότητας ενισχύει την αίσθηση αδικίας από την πλευρά των νησιωτών.Τέλος φόρμας

Το ζητούμενο είναι επομένως να αλλάξουν όλα σε ό,τι αφορά στην νησιωτική πολιτική στη χώρα μας. Τι πρέπει να γίνει; Για την αντιμετώπιση του υπερτουρισμού και τη διασφάλιση της βιώσιμης ανάπτυξης, προτείνουμε:

1.Την  ενίσχυση των υποδομών: αναβάθμιση δικτύων και υπηρεσιών για να αντέχουν την πίεση.

2.Την προώθηση του εναλλακτικού τουρισμού: επένδυση σε μορφές όπως αγροτουρισμός, οικοτουρισμός, και πολιτιστικός τουρισμός.

3.Την  ρύθμιση της τουριστικής ροής: μέτρα όπως περιορισμοί στους αριθμούς επισκεπτών ή εισιτήρια για δημοφιλείς τοποθεσίες.

4.Εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση: ενημέρωση επισκεπτών και κατοίκων για τη σημασία της βιωσιμότητας.

5.Την  διαφοροποίηση της οικονομίας: ανάπτυξη άλλων τομέων, όπως η γεωργία ή η βιοτεχνία.

Πότε πρέπει να γίνει αυτό: το 2027, που έρχονται  50 δις Ε σαν ένα είδος νέου  Ταμείου Ανάκαμψης. Πώς; Η  νέα Κυβέρνηση που θα προκύψει μετά τις εκλογές  οφείλει να αλλάξει την προσέγγισή της απέναντι στους νησιώτες. Χρειάζεται να καταρτίσει ένα  ολοκληρωμένο σχέδιο  για να διασφαλιστεί ότι ο νησιωτικός χώρος αντιμετωπίζεται ως κρίσιμος πυλώνας της εθνικής οικονομίας.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Κεφαλονιά και Ιθάκη θα πρέπει  να διεκδικήσουν αποφασιστικά το μερίδιο που τους αναλογεί. Το πως εξειδικεύονται τα όσα προαναφέρθηκαν  και το τι πρέπει να γίνει ειδικά για τα νησιά μας , θα το δούμε σε επόμενο άρθρο.

*Δρ Συγκοινωνιολόγος, Καθηγητής Πανεπιστημίου Πατρών, τ. πολιτευτής ΝΔ νομού Κεφαλονιάς-Ιθάκης.