“Χαμό” σε πολλές δημοτικές και περιφερειακές αρχές σε όλη την επικράτεια της χώρας έχουν δημιουργήσει οι αλλαγές που έχει φέρει ο Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης που έχει τεθεί εδώ και μια εβδομάδα σε ισχύ.
Ο Κώδικας ανάμεσα στις πολλές αλλαγές που φέρνει πέραν της κωδικοποίησης των διάσπαρτων διατάξεων, δημιουργεί έναδιαφορετικό τοπίο στην καταστατική θέση των αιρετών.
Το κώλυμα σε αξιωματούχους των ΟΤΑ και οι άμισθοι
Σύμφωνα λοιπόν με τις σχετικές διατάξεις στο πεδίο αυτό, αναστέλλεται αυτοδίκαια το δημόσιο λειτούργημα ή η άσκηση δημόσιων υπαλληλικών καθηκόντων δημάρχων και αντιδημάρχων, οι οποίοι είναι:
- μόνιμοι υπάλληλοι ή υπάλληλοι ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου ή δικηγόροι με έμμισθη εντολή, σε οποιαδήποτε θέση στο δημόσιο ή σε νομικά πρόσωπα του δημοσίου τομέα, όπως ορίζεται στην περ. α) της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α’ 143), περί γενικών διατάξεων,
- ιατροί του Εθνικού Συστήματος Υγείας (Ε.Σ.Υ.) ή
- στελέχη των ενόπλων δυνάμεων και ένστολο προσωπικό των σωμάτων ασφαλείας και του Λιμενικού Σώματος – Ελληνικής Ακτοφυλακής.
Την ίδια στιγμή παρόμοια αναστολή της αυτοδίκαιης άσκησης των καθηκόντων τους θα έχουν οι δήμαρχοι, περιφερειάρχες, αναπληρωτές περιφερειάρχες και αντιπεριφερειάρχες, οι οποίοι είναι μέλη:
- Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού ανώτατου εκπαιδευτικού ιδρύματος,
- λοιπών κατηγοριών διδακτικού προσωπικού του άρθρου 162 του ν. 4957/2022 (Α’ 141), περί κατηγοριών ειδικού διδακτικού προσωπικού,
- Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού ανώτατου στρατιωτικού εκπαιδευτικού ιδρύματος,
- Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού των Ανώτατων Σχολών Μονίμων Υπαξιωματικών,
Σε περίπτωση αποχώρησης ή λήξης της θητείας τους, με οποιονδήποτε τρόπο από τα αιρετά αξιώματά τους, επανέρχονται αυτοδίκαια στα καθήκοντά τους.
Τα ίδια κωλύματα υφίστανται και για τους αιρετούς των περιφερειών που και τα αξιώματα του περιφερειάρχη και του αντιπεριφερειάρχη.
Το ενδιαφέρον στη διάταξη αυτή που έχει προκαλέσει ξαφνικές αλλαγές στις διοικούσες αρχές είναι ότι οι συγκεκριμένες αλλαγές αφορούν και στις περιπτώσεις των άμισθων αντιδημάρχων και αντιπεριφερειαρχών.
Ειδικότερα και στις δύο περιπτώσεις των δύο επιπέδων της αυτοδιοίκησης οι ανάλογες εγκύκλιοι στις διευκρινίσεις που παρείχαν ξεκαθάρισαν πως άμισθοι αντιδήμαρχοι και αντιπεριφερειάρχες δεν μπορούν να κατέχουν όλες τις παραπάνω θέσεις που αναλύονται στις κουκίδες.
Η αναστολή καθηκόντων που προβλέπεται για τους αιρετούς προκαλεί στην ουσία και αναστολή του μισθού τους. Ως προς τους άμισθους αντιδημάρχους-αντιπεριφερειάρχες η αναστολή των καθηκόντων τους, οδηγεί στην ουσία στην απώλεια του εισοδήματός τους, καθώς οι απολαβές που προβλέπονται για εκείνους περιορίζονται στην αντιμισθία, η οποία εξ’ ορισμού δεν υφίσταται στους αμίσθους.
Οι εγκύκλιοι θέτουν τη σημερινή ημέρα (Τρίτη 7 Ιουλίου) ως καταληκτική ημέρα για την έκδοση, σχετικών διαπιστωτικών πράξεων αναστολής άσκησης δημόσιου λειτουργήματος ή δημόσιων υπαλληλικών καθηκόντων ή καθηκόντων, ανάλογα με την κατηγορία στην οποία υπάγεται.
Παραδείγματα του προβλήματος (ενδεικτικά)
Το δε γεγονός της αυτοδίκαιης αναστολής έχει ήδη οδηγήσει και σε παραιτήσεις σε ορισμένες διοικούσες αρχές της χώρας.
Στο δήμο Βριλησσίων η διάταξη και διευκρινιστική της ερμηνεία «κόστισε» τον αντιδήμαρχο Γιάννη Μπήτα στη δημοτική αρχή του Γιάννη Πισιμίση, ο οποίος υπηρετεί στα Σώματα Ασφαλείας.
«Έναν τέτοιο αντιδήμαρχο στέρησε ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης βάζοντας ένα απολύτως λανθασμένο, κατά την άποψή μου, ασυμβίβαστο στους υπηρετούντες σε Σώματα Ασφαλείας με το ρόλο του άμισθου αντιδημάρχου» δήλωσε χαρακτηριστικά ο δήμαρχος.
Παρόμοιο γεγονός συνέβη και στο δήμο Αγίας Βαρβάρας, όπου η δημοτική αρχή εξέδωσε νέα απόφαση, προκειμένου να συμμορφωθεί με τις παρούσες διατάξεις και την εγκύκλιο του Υπουργείου Εσωτερικών. Η άμισθη αντιδήμαρχος Παιδείας και πρόεδρος δημοτικής επιτροπής Αλεξάνδρα Φέγγη ορίστηκε εναλλακτικώς σε θέση εντεταλμένης συμβούλου με παρόμοιο χαρτοφυλάκιο.
Το ΦΕΚ του Κώδικα και η ξεκάθαρη διάταξη και το παρελθόν της
Αξίζει να σημειωθεί ότι η διάταξη, όπως εμφανίζεται στο τελικό κείμενο του Κώδικα που δημοσιεύτηκε σε ΦΕΚ αναφέρεται γενικώς σε αιρετούς στα αξιώματα αυτά που υπηρετούν στα αναλυθέντα δημόσια λειτουργήματα. Ο νομοθέτης δεν προχωρά σε διάκριση εμμίσθων και αμίσθων, συμπεριλαμβάνοντάς τους συλλήβδην όλους. Η εγκύκλιος έρχεται να κάνει «λιανά» όσα ψηφίστηκαν στη βουλή για τους ΟΤΑ.
Σχετική πρόνοια βρισκόταν και σχεδόν σε όλες τις προηγούμενες μορφές του νομοσχεδίου, ακόμα και πριν αυτό βγει στη διαβούλευση. Η ίδια διάταξη συναντάται σχεδόν αυτούσια με ελάχιστες αλλαγές στο 2ο προσχέδιο του Κώδικα, για το οποίο η ΚΕΔΕ είχε αποστείλει αναλυτικές παρατηρήσεις και προτάσεις προς το Υπουργείο Εσωτερικών. Η εν λόγω πρόνοια δεν είχε σχολιαστεί στο κείμενο των παρατηρήσεων της ΚΕΔΕ, ενώ το άρθρο είχε τύχει σχολιασμού.
Η επόμενη μέρα
Ωστόσο, και καθώς βαίνει προς τη λήξη της η περίοδος χάριτος που δίνεται για συμμόρφωση (7 Ιουλίου) και ενώ παρατηρείται έντονος αναβρασμός στον αυτοδιοικητικό χώρο, ένα «φως» στο τούνελ αυτού του αδιεξόδου φαίνεται στον «ορίζοντα». Σύμφωνα με πληροφορίες της εφημερίδας Ελεύθερος Τύπος, το Υπουργείο Εσωτερικών ετοιμάζεται να καλύψει το κενό με νομοθετική διάταξη με διαδικασίες κατεπείγοντος
Σύμφωνα με την εφημερίδα, με τη μεταβατική πρόβλεψη που έχει καταρτίσει ο αρμόδιος υπουργός Εσωτερικών, Θοδωρής Λιβάνιος, και κατατίθεται άμεσα στη Βουλή, θα επιτρέπεται πλέον κανονικά η τοποθέτηση δημοσίων υπαλλήλων (π.χ. ιατρών του ΕΣΥ, ενστόλων, λιμενικών και άλλων λειτουργών) σε θέσεις άμισθων αντιδημάρχων και περιφερειακών συμβούλων. Οι συγκεκριμένοι αιρετοί θα μπορούν να ασκούν τα καθήκοντά τους διατηρώντας παράλληλα τον μισθό, τη θέση και τη βαθμολογική τους εξέλιξη στην οργανική τους υπηρεσία.
Το Υπουργείο, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες αναμένεται να μεριμνήσει να καλύπτει τις διαφορές της αντιμισθίας των αντιδημάρχων και αντιπεριφερειαρχών με τις απολαβές των οργανικών τους θέσεων στο Δημόσιο.
