-Πόσο έτοιμα είναι πραγματικά τα λιμάνια μας να αντιμετωπίσουν ένα σοβαρό ναυτικό περιστατικό;
Η ασφάλεια δεν είναι μια γενική διαβεβαίωση ότι «υπάρχει σχέδιο». Δεν είναι ένας πυροσβεστήρας, μία πυροσβεστική φωλιά ή ένα έγγραφο αποθηκευμένο σε κάποιο γραφείο. Ασφάλεια σημαίνει:
• σαφής εκτίμηση των κινδύνων κάθε λιμένα
• διαθέσιμα και κατάλληλα μέσα πυρόσβεσης
• επαρκής παροχή νερού, αφρού και άλλων κατασβεστικών υλικών
• εκπαιδευμένο προσωπικό που γνωρίζει τι πρέπει να κάνει
• προκαθορισμένη διοίκηση και συντονισμός του περιστατικού
• δυνατότητα άμεσης απομάκρυνσης ενός φλεγόμενου σκάφους
• ασφαλής εκκένωση επιβατών και επισκεπτών
• προστασία των παρακείμενων σκαφών
• πλωτά φράγματα και μέσα αντιμετώπισης ρύπανσης
• ανοικτές διαδρομές για πυροσβεστικά και οχήματα έκτακτης ανάγκης
• τακτικές ασκήσεις με πραγματικά σενάρια και μετρήσιμους χρόνους απόκρισης.
Ένα σχέδιο που δεν έχει δοκιμαστεί επιχειρησιακά δεν είναι ακόμη πραγματική δυνατότητα. Είναι πρόθεση. Και εδώ βρίσκεται το ζήτημα για την Κεφαλονιά. Το Αργοστόλι υποδέχεται κρουαζιερόπλοια, επιβατηγά πλοία, τουριστικά σκάφη, αλιευτικά και μεγάλο αριθμό ιδιωτικών yachts. Τους μήνες αιχμής, διαφορετικές δραστηριότητες συνυπάρχουν στον ίδιο περιορισμένο θαλάσσιο και χερσαίο χώρο. Στο Αργοστόλι, τον Πόρο, Φισκάρδο, στη Σάμη, στο Ληξούρι και στα υπόλοιπα λιμάνια του νησιού, τα σκάφη συχνά βρίσκονται δεμένα το ένα δίπλα στο άλλο. Σε αυτές τις συνθήκες, μια πυρκαγιά σε ένα μόνο σκάφος μπορεί μέσα σε λίγα λεπτά να εξελιχθεί σε πολλαπλό περιστατικό, με κίνδυνο για ανθρώπινες ζωές, περιουσίες, λιμενικές εγκαταστάσεις και το θαλάσσιο περιβάλλον. Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο αν μπορούμε να σβήσουμε μια φωτιά σε ένα μικρό σκάφος. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν μπορούμε:
να περιορίσουμε τη φωτιά πριν μεταδοθεί,
να απομακρύνουμε εγκαίρως τα γειτονικά σκάφη,
να εκκενώσουμε με ασφάλεια εκατοντάδες ανθρώπους,
να κρατήσουμε ανοικτές τις προσβάσεις,
να συντονίσουμε Λιμενικό, Πυροσβεστική, Δήμους, φορείς διαχείρισης και ιδιώτες,
να αποτρέψουμε τη ρύπανση από καύσιμα, λιπαντικά και καμένα υλικά.
Διότι εάν δυσκολευόμαστε να ελέγξουμε μια πυρκαγιά σε ένα μικρό ή μεσαίο σκάφος μέσα σε ένα λιμένα, οφείλουμε να αναρωτηθούμε με ειλικρίνεια τι θα συμβεί σε ένα σοβαρό περιστατικό πάνω σε επιβατηγό πλοίο ή κρουαζιερόπλοιο. Ένα κρουαζιερόπλοιο διαθέτει δικά του συστήματα πυρασφάλειας και εκπαιδευμένο πλήρωμα. Αυτό όμως δεν απαλλάσσει το λιμάνι από την ευθύνη της εξωτερικής υποστήριξης, της πρόσβασης, της εκκένωσης, της ιατρικής ανταπόκρισης, της διαχείρισης πλήθους και της προστασίας του περιβάλλοντος. Η ασφάλεια ενός λιμένα κρίνεται πριν από το ατύχημα. Κρίνεται από τις υποδομές που έχουν προβλεφθεί, από τα μέσα που είναι διαθέσιμα εκείνη τη στιγμή, από το προσωπικό που έχει εκπαιδευτεί, από τις ασκήσεις που έχουν πραγματοποιηθεί και από τον χρόνο μέσα στον οποίο το σύστημα μπορεί να αντιδράσει. Γι’ αυτό η Κεφαλονιά χρειάζεται ένα ενιαίο και δημόσια τεκμηριωμένο πλαίσιο λιμενικής ασφάλειας για όλα τα βασικά της λιμάνια.
-Χρειάζεται καταγραφή των υφιστάμενων δυνατοτήτων και των ελλείψεων.
-Χρειάζεται συγκεκριμένα σενάρια για πυρκαγιά σε yacht, ημερόπλοιο, επιβατηγό και εμπορικό πλοίο.
-Χρειάζεται σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων.
-Χρειάζεται ετήσιες ασκήσεις με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.
-Χρειάζεται δημοσιοποίηση βασικών αποτελεσμάτων, χρόνων αντίδρασης και διορθωτικών ενεργειών,
-Χρειάζεται αλλαγή νοοτροπίας.
Δεν μπορούμε να μιλάμε για ανάπτυξη της κρουαζιέρας, του yachting και του θαλάσσιου τουρισμού χωρίς να επενδύουμε ταυτόχρονα στην ασφάλεια που απαιτούν αυτές οι δραστηριότητες. Η ασφάλεια δεν εμποδίζει την ανάπτυξη. Η ασφάλεια είναι η υποδομή πάνω στην οποία χτίζεται η σοβαρή και βιώσιμη ανάπτυξη. Δεν χρειαζόμαστε πανικό ούτε απόδοση ευθυνών μέσω κοινωνικών δικτύων. Χρειαζόμαστε απαντήσεις, διαφάνεια, ασκήσεις, εξοπλισμό και επιχειρησιακή ετοιμότητα. Γιατί το επόμενο περιστατικό δεν θα μας προειδοποιήσει. Και τότε δεν θα έχει σημασία ποιος είχε την αρμοδιότητα στα χαρτιά. Θα έχει σημασία ποιος ήταν πραγματικά έτοιμος.

Ηλίας Στεφανάτος
Πλοίαρχος κρουαζιεροπλοίων
Στέλεχος της παράταξης «Αετοί» Αργοστολίου