skip to Main Content
ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Ο ρόλος του καρδιολόγου στα Αγγειακά Εγκεφαλικά Επεισόδια (ΑΕΕ)


(Μέρος 1ο)

Το σχήμα αποτυπώνει με σαφήνεια τον πρωταγωνιστικό ρόλο που (πρέπει να) έχει ο καρδιολόγος στα ΑΕΕ.
Τα 2/3 των ισχαιμικών οφείλονται σε παθήσεις σχετικές με τη ειδικότητα του. Πέρα από την αντιμετώπιση η διάγνωση των κρυπτογενών ΑΕΕ περνάει από τον καρδιολόγο με του χρήση των υπερήχων(αναγνώριση PFO)

Εισαγωγή- Επιδημιολογία
Η παγκόσμια κοινότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια επιδημία ΑΕΕ. Παρά τη σταθερή επίπτωση και τα μειωμένα ποσοστά θνητότητας κατά τις τελευταίες 2 δεκαετίες, ο αριθμός των συμβαινόντων ΑΕΕ, των επιβιωσάντων ασθενών από ΑΕΕ, των απωλεσθέντων DALYs (disability adjusted life years-έτη ζωής σε συνθήκες αναπηρίας) λόγω ΑΕΕ και των θανάτων λόγω ΑΕΕ παρουσιάζουν αύξηση. Η αύξηση στους αριθμούς παρά τη μείωση των ποσοστών πιθανώς αντανακλά την παγκόσμια αύξηση του πληθυσμού, το αυξημένο προσδόκιμο επιβίωσης και μια αλλαγή στην ηλικιακή δομή των περισσοτέρων πληθυσμών.
Ορισμός του ΑΕΕ και του παροδικού ισχαιμικού επεισοδίου (TIA)

Ο παραδοσιακός ορισμός των ΑΕΕ είναι κλινικός και βασίζεται στην αιφνίδια εγκατάσταση μιας εστιακής απώλειας της εγκεφαλικής λειτουργίας εξαιτίας εμφράκτου ή αιμορραγίας στο σχετιζόμενο τμήμα του εγκεφάλου, του αμφιβληστροειδούς ή του νωτιαίου μυελού.
Το ΑΕΕ διαχωρίζεται από το παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο (TIA) εφόσον τα συμπτώματα επιμένουν πάνω από 24 ώρες (ή οδηγούν νωρίτερα στο θάνατο).
Με βάση ένα νεότερο ορισμό το ΑΕΕ είναι ένα οξύ επεισόδιο εστιακής δυσλειτουργίας του εγκεφάλου, του αμφιβληστροειδούς ή του νωτιαίου μυελού με διάρκεια πάνω από 24 ώρες ή και οποιασδήποτε διάρκειας αν ο απεικονιστικός έλεγχος (CT ή MRI) ή η νεκροψία δείχνουν εστιακό έμφρακτο ή αιμορραγία σχετιζόμενα με τα συμπτώματα. Ο ορισμός αυτός περιλαμβάνει και την υπαραχνοειδή αιμορραγία.
Το TIA, από την άλλη μεριά, έχει οριστεί ως εστιακή δυσλειτουργία με διάρκεια κάτω από 24 ώρες και χωρίς απεικονιστικά στοιχεία εμφράκτου.

Υπότυποι ΑΕΕ

Τα κλινικά σύνδρομα ισχαιμικού ΑΕΕ περιλαμβάνουν:
το πλήρες σύνδρομο της πρόσθιας κυκλοφορίας,
το μερικό σύνδρομο της πρόσθιας κυκλοφορίας,
το σύνδρομο lacunar και
το σύνδρομο της οπίσθιας κυκλοφορίας.
Οι παθολογοανατομικοί υπότυποι περιλαμβάνουν:
το ισχαιμικό ΑΕΕ (έμφραξη στον εγκεφαλο, τον αμφιβληστροειδή ή το νωτιαίο μυελό) και
το αιμορραγικό ΑΕΕ (ενδεγκεφαλική και υπαραχνοειδής αιμορραγία).
Αιτιολογικά τα ισχαιμικά ΑΕΕ προκαλούνται από εμβολή από την καρδιά, από εμβολή από αρτηρία σε αρτηρία και in situ μικροαγγειοπάθεια. Περίπου το 1/3 των ισχαιμικών ΑΕΕ είναι απροσδιόριστης αιτιολογίας (κρυπτογενή).
Τα αιμορραγικά ΑΕΕ ταξινομούνται με βάση την ανατομική θέση και την υποκείμενη αιτιολογία. Οι συχνότερες αιτίες είναι η υπέρταση (30-60%), η εγκεφαλική αμυλοειδική αγγειοπάθεια (10-30%), η αντιπηκτική αγωγή (1-20%) και οι αγγειακές δομικές βλάβες (3-8%) ενώ η αιτία είναι απροσδιόριστη στο 5-20% των περιπτώσεων.
Διάγνωση του ΑΕΕ
Τα τυπικά συμπτώματα του ΑΕΕ περιλαμβάνουν αιφνίδια ετερόπλευρη αδυναμία, αιμωδίες, ή απώλεια όρασης, διπλωπία, διαταραχή του λόγου, αταξία και μη ορθοστατικό ίλιγγο.
Τα συσχετιζόμενα συμπτώματα (πχ κεφαλαλγία) ποικίλλουν και συνήθως αντανακλούν την αιτία ή τις συνέπειες του ΑΕΕ.
Τα άτυπα συμπτώματα του ΑΕΕ περιλαμβάνουν μεμονωμένο ίλιγγο, διόφθαλμη τύφλωση, αμνησία, νοσοαγνωσία, δυσαρθρία, περίεργη προφορά, δυσφαγία , εισπνευστικό συριγμό, ή κεφαλαλγία, ημιβαλλισμό, σύνδρομο ξένου χεριού, σύγχυση και διαταραχή της συνείδησης.
Διαγνωστικά το Face, Arm and Speech Test (FAST) στοχεύει στον εντοπισμό των ΑΕΕ, και είναι τόσο ευαίσθητο και ειδικό όσο και το Recognition of Stroke in the Emergency Room (ROSIER) score.
Η αξονική τομογραφία (CT) χωρίς σκιαγραφικό έχει σχεδόν τέλεια ευαισθησία για τη διαπίστωση πρόσφατης ενδοκράνιας αιμορραγίας. Η ευαισθησία της για τη διάγνωση του ισχαιμικού ΑΕΕ είναι πτωχή αν η ισχαιμία είναι πρόσφατη, μικρή ή αφορά τον οπίσθιο κρανιακό βόθρο.
Η μαγνητική τομογραφία με τεχνικές μοριακής διάχυσης (diffusion weighted MRI-DW-MRI) ανιχνεύει την οξεία εγκεφαλική ισχαιμία στο 90% περίπου των ασθενών με ισχαιμικό ΑΕΕ και στο 1/3 περίπου των ασθενών με παροδικά συμπτώματα που διαρκούν λιγότερο από 24 ώρες. Η μαγνητική τομογραφία με ακολουθία T2 gradient echo είναι τόσο ευαίσθητη όσο και η CT για την οξεία αιμορραγία και πιο ευαίσθητη από αυτήν για προηγούμενη αιμορραγία.
Περίπου το 20-25% των ασθενών που εμφανίζονται με εικόνα ΑΕΕ έχουν ένα μίμο ΑΕΕ, περισσότερο συχνά επιληπτικές κρίσεις, συγκοπή, σήψη, περιφερική αιθουσαία διαταραχή και τοξική ή μεταβολική εγκεφαλοπάθεια.

Παράγοντες κινδύνου
Η υπερχοληστερολαιμία, η υπέρταση, η στένωση των καρωτίδων και η κολπική μαρμαρυγή είναι γνωστοί αιτιολογικοί παράγοντες για τα ΑΕΕ. Το κάπνισμα του τσιγάρου, η υπέρμετρη χρήση αλκοόλ, η αντίσταση στην ινσουλίνη και ο σακχαρώδης διαβήτης είναι επίσης πιθανοί αιτιολογικοί παράγοντες ενώ ενοχοποιούνται και μια σειρά άλλων παραγόντων μεταξύ των οποίων η παχυσαρκία, η μειωμένη φυσική δραστηριότητα, η δίαιτα υψηλού κινδύνου, η χρόνια φλεγμονή, η χρόνια νεφρική νόσος, η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης, η μόλυνση του αέρα, το ψυχοκοινωνικό stress, η κατάθλιψη κτλ. Τέλος για τα ΑΕΕ ενοχοποιούνται και γενετικοί παράγοντες.
Πρόγνωση μετά από ΑΕΕ και TIA

Τα ποσοστά θνητότητας μετά από ΑΕΕ είναι περίπου 15% στον 1 μήνα, 25% στο 1 έτος και 50% στα 5 έτη. Τα ποσοστά θνητότητας μετά από ενδεγκεφαλική αιμορραγία είναι περίπου 55% στο 1 έτος και 70% στα 5 έτη. Περίπου το 40% των επιβιωσάντων από ΑΕΕ καθίστανται ανίκανοι (mrS score 3-5) ανάμεσα σε 1 μήνα και 5 έτη μετά το ΑΕΕ.
Μετά από ένα ισχαιμικό ΑΕΕ ή TIA το ποσοστό υποτροπιάζοντος ΑΕΕ χωρίς θεραπεία είναι περίπου 10% στη 1 εβδομάδα, 15% στον ένα μήνα και 18% στους 3 μήνες. Με την επείγουσα εκτίμηση και την κατάλληλη θεραπεία ο κίνδυνος υποτροπιάζοντος ΑΕΕ είναι 80% μικρότερος. Ο μακροπρόθεσμος κίνδυνος υποτροπιάζοντος ΑΕΕ είναι περίπου 10% στο 1 έτος, 25% στα 5 έτη και 40% στα 10 έτη. Για τους ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή ο κίνδυνος ΑΕΕ αυξάνεται με την αύξηση των CHADS2, CHA2DS2-VASc, και ABC scores.
Μετά από ένα αιμορραγικό ΑΕΕ ο ετήσιος κίνδυνος υποτροπιάζουσας ενδοεγκεφαλικής αιμορραγίας και ισχαιμικού ΑΕΕ είναι παρόμοιος και ποικίλλει από 1-3% ως 4-7%.

ΑΝΤΩΝΑΤΟΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΙΑΤΡΟΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ 

Διονύσιος Βούτος
Δημοσιογράφος
30 χρόνια στην δημοσιογραφία. Δημοσιογράφος ΕΡΤ
Back To Top